Halk arasında “bitli helva” deniyor, tadına bakan müptelası oluyor! Osmanlı valisinin hayran kaldığı 128 yıllık tarihi lezzetin sırrı ortaya çıktı

Kütahya’nın tarih kokan sokaklarında 1898 yılından beri süregelen bir lezzet geleneği olan Paşa Helvası, Ramazan ayının gelişiyle birlikte tezgahlardaki yerini aldı.

Dönemin Osmanlı Valisi Fuat Paşa için özel olarak hazırlanan ve paşanın tadına hayran kalmasıyla literatüre bu isimle geçen geleneksel tatlı, günümüzde de vatandaşlardan yoğun ilgi görüyor. Halk arasında Bitli Helva olarak da bilinen bu ürün, şehrin en önemli yöresel değerlerinden biri kabul ediliyor.

Tarihi helvanın üretimini sürdüren Rıza Helvacıoğlu, bu lezzetin geçmişten bugüne dek hiç bozulmadan aynı usullerle hazırlandığını ifade ediyor. Paşa helvasının en büyük özelliği, sadece Ramazan ayına özgü bir ürün olarak kalmasıdır. Ramazan ile adeta bütünleşmiş olan bu tatlı, susamlı helvanın bayram ve kutsal aylardaki yeri gibi, Kütahya’nın bu özel zaman dilimine vurduğu bir mühür niteliği taşıyor. Helvacıoğlu, özellikle gurbetçi vatandaşların talepleri doğrultusunda nadiren de olsa farklı zamanlarda üretim yaptıklarını ancak asıl ruhunun Ramazan ayı olduğunu belirtiyor.

Lezzetin isimlendirilme süreci ise oldukça köklü bir geçmişe dayanıyor. Üretici Helvacıoğlu’nun dedesi Mustafa Efendi, 1898 yılında bu helvayı Kütahya Valisi Fuat Paşa için özel olarak hazırlar. Tatlıyı çok beğenen Fuat Paşa, aileye olan memnuniyetini Helvacıoğlu soyadını vererek gösterir. Böylece hem tatlı Paşa Helvası olarak anılmaya başlar hem de ailenin ticaret hayatındaki kimliği bu lezzetle şekillenir. Tüketiciler tarafından sıkça Paşa Lokumu ile karıştırılan bu helva, aslında içerik olarak tamamen farklı bir yapıya sahip. İçinde sadece susam, tahin ve şeker bulunan Paşa Helvası’nın kıvamındaki en büyük sır ise mevsim şartlarıdır.

Helvacıoğlu, üretimin püf noktasının hava sıcaklığı olduğunu vurgulayarak, havanın sıcak olduğu dönemlerde helvanın biraz daha sert, soğuk zamanlarda ise daha yumuşak ayarlanması gerektiğini söylüyor. Bu hassas denge, helvanın en karakteristik özelliğini oluşturuyor. Yaklaşık 1,5 asra yaklaşan geçmişiyle Kütahyalıların ve şehre gelen misafirlerin ilk durağı olan Paşa Helvası, güncel olarak kilosuna 340 TL değer biçilerek satışa sunuluyor.