Göz tansiyonu nasıl anlaşılır? İşte belirtileri ve tedavi yöntemleri

GÖZ TANSİYONU NEDİR? Göz içi sıvı basıncının normal sınırların üzerine çıkmasıyla oluşan hastalıklara tıp literatüründe “glokom” adı verilmektedir. Gözün sağlıklı kalabilmesi için içeride sürekli üretilen besleyici sıvının aynı hızda dışarıya tahliye edilmesi gerekir. Ancak bu tahliye kanallarında tıkanıklık yaşandığında içerideki sıvı birikerek yüksek bir basınç oluşturmaya başlar. Oluşan bu mekanik baskı, zaman içerisinde doğrudan görmemizi sağlayan hassas optik sinir liflerini tahrip eder. Tedavi edilmeyen vakalarda ise süreç ne yazık ki dünyadaki en yaygın kalıcı körlük nedenlerinden birine dönüşmektedir.

GÖZ TANSİYONU BELİRTİLERİ NELERDİR? Açık açılı olarak adlandırılan en yaygın glokom türü, ilk evrelerde hastaya hiçbir ağrı veya rahatsızlık hissettirmez. Hastalık ancak ileri dereceye ulaştığında sabahları beliren şiddetli baş ağrıları ve ani bulanık görme atakları ile kendini belli eder. Bazı hastalar özellikle geceleri ışık kaynaklarının etrafında renkli halkalar veya haleler gördüklerini dile getirmektedirler. Görme alanında bariz daralmalar ve çevre görüşünün kaybolması ise sinir hasarının çok ileri boyutlara ulaştığının en net göstergesidir. Bu ciddi riskler sebebiyle net semptomların ortaya çıkmasını beklemeden düzenli olarak kontrole gitmek tek güvenli yoldur.

GÖZ TANSİYONU NEDEN YÜKSELİR? Göz içi tansiyonunun tehlikeli seviyelere ulaşmasındaki ana neden, göz sıvısının dışa akış kanallarındaki yapısal daralma ve tıkanmalardır. Bununla birlikte aile geçmişinde glokom öyküsü bulunan kişilerin bu hastalığa yakalanma riski diğer bireylere göre çok daha yüksektir. Yaşın ilerlemesiyle birlikte özellikle kırk yaşını aşmış bireylerde göz kanallarının tıkanma olasılığı doğal olarak artış göstermektedir. Diyabet, sistemik yüksek tansiyon, ileri derece miyopi ya da kortizon içerikli damlaların bilinçsiz kullanımı da bu süreci tetikleyen unsurlardır. Göz bölgesine alınan şiddetli darbeler ve bazı gelişimsel göz bozuklukları da basınç artışına zemin hazırlayan diğer faktörlerdir.

GÖZ TANSİYONU KAÇ OLMALI? Sağlıklı ve yetişkin bir insanda normal göz tansiyonu değerinin genellikle 10 ile 21 mmHg arasında olması beklenir. Klinik muayenelerde ölçüm sonucunun 21 mmHg sınırını aşması durumu, uzmanlar tarafından glokom şüphesi olarak değerlendirilir. Ancak her yüksek basınç değeri kişinin kesin olarak glokom hastası olduğu anlamına gelmemektedir çünkü bazı göz yapıları yüksek basınca dirençlidir. Tam tersi durumlarda, yani basınç normal sınırlarda olsa bile görme siniri zayıf olan kişilerde "normal basınçlı glokom" hastalığı gelişebilir. Bu yüzden kesin bir tanı konulabilmesi için sadece basınca değil, modern cihazlarla sinir liflerinin kalınlığına da bakılmalıdır.

GÖZ TANSİYONU NASIL DÜŞER? Yükselen göz tansiyonunun güvenli aralıklara düşürülmesi ve kontrol altında tutulması için mutlaka uzman bir hekimin planlama yapması şarttır. Tedavi sürecinde ilk basamak genellikle göz içi sıvı üretimini azaltan ya da emilim yollarını açan özel reçeteli damlalardır. İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı ya da hastanın damla kullanamadığı durumlarda ise devreye gelişmiş lazer müdahaleleri girmektedir. Hastaların doktor tarafından kendilerine reçete edilen tedavi planına ömür boyu kesintisiz ve büyük bir titizlikle uyması hayati önem taşır. Günlük yaşamda kafein tüketimini sınırlandırmak ve yoğun stresten uzak durmak da göz içi basıncını dengelemeye dolaylı olarak yardım eder.

GÖZ TANSİYONUNUN BİTKİSEL TEDAVİSİ VAR MI? Toplum arasında sıkça konuşulan domates suyu, melisa çayı ya da benzeri bitkisel kürlerin glokomu tamamen iyileştirici bir gücü yoktur. Bu tür alternatif yöntemler göz içi basıncını fiziksel olarak düşürmede ve ilerleyen sinir hasarını durdurmada tamamen yetersiz kalmaktadır. Kulaktan dolma bilgilere güvenerek tıbbi tedaviyi ertelemek, hastaları geri dönüşü olmayan kalıcı görme kayıplarıyla karşı karşıya bırakır. Doğal takviyeler ancak genel vücut sağlığını ve damar yapısını desteklemek amacıyla hekim bilgisi dahilinde tüketilebilir. Glokom tedavisinde körlüğü önlediği bilimsel olarak kanıtlanmış tek ve en güvenilir yol, uzman doktorlarca uygulanan klinik yöntemlerdir.

GÖZ TANSİYONU AMELİYATI Düzenli ilaç kullanımına ve lazer müdahalelerine rağmen göz içi basıncının düşürülemediği ileri vakalarda cerrahi operasyon tek seçenek haline gelir. Günümüzde en sık uygulanan klasik ameliyat yöntemi olan trabekülektomi ile göz içinde fazla sıvının tahliye edileceği yeni bir mikro kanal oluşturulur. Ayrıca son yıllarda tıp teknolojisinin gelişmesiyle birlikte Minimal İnvaziv Glokom Cerrahisi adı verilen mikro stent uygulamaları da başarıyla gerçekleştirilmektedir. Yapılan bu cerrahi müdahaleler mevcut görme kaybını geri getirmeyi değil, hastanın kalan görme yetisini ömür boyu korumayı hedefler. Ameliyatın ardından da hastaların düzenli doktor kontrollerine ve takip süreçlerine kesintisiz olarak devam etmesi gerekmektedir.

GÖZ TANSİYONU BAŞ AĞRISI YAPAR MI? Glokomun en yaygın türü olan açık açılı tip, hastada neredeyse hiçbir baş ağrısı şikayeti yaratmadan yıllarca ilerleyebilir. Ancak "dar açılı glokom krizi" olarak adlandırılan akut durumlarda, göz içi basıncı çok kısa bir süre içinde aniden zirve noktaya ulaşır. Bu ani ve kontrolsüz yükselme, hastada tahammül edilmesi güç, zonklayıcı ve çok şiddetli bir baş ile göz ağrısına neden olur. Yaşanan bu şiddetli ağrıya genellikle mide bulantısı, kusma, görmede ani kararmalar ve ışıkların etrafında renkli halkalar görme eşlik eder. Belirtilerin ortaya çıktığı bu kriz anı, acil tıbbi müdahale gerektiren ve saatler içinde körlüğe yol açabilecek kritik bir durumdur.

GÖZ TANSİYONU NASIL ÖLÇÜLÜR? Göz tansiyonu (glokom) ölçümü, hastanelerde uzman doktorlar tarafından tonometri adı verilen gelişmiş tıbbi cihazlar yardımıyla üç farklı yöntemle gerçekleştirilir; en yaygın kullanılan temassız tonometri yönteminde cihaza bakarken gözünüze hafif bir hava akımı üflenir ve cihaz korneadaki düzleşmeyi saniyeler içinde algılayarak basıncı otomatik ölçer. Doktorların en güvenilir ve altın standart kabul ettiği Goldmann aplanasyon yönteminde ise göze uyuşturucu bir damla damlatıldıktan sonra mavi ışıklı küçük bir koni göz yüzeyine hafifçe dokundurularak milimetrik hesaplama yapılır. Son olarak, anestezi gerektirmeyen ribaund yönteminde ise cihazın ucundaki mikro prob göze saniyelik olarak dokunup geri çekilir ve bu sayede özellikle çocuklarda ve hassas hastalarda hiç hissettirilmeden çok hızlı, konforlu ve doğru sonuçlar elde edilir.