Modern otomobiller artık yalnızca mekanik makineler değil; buluta bağlı yazılım platformları. Üretici iflas ettiğinde ya da sunucular kapandığında, araç fiziksel olarak sağlam olsa bile çalışamaz hale gelebiliyor.
Start düğmesine bastınız, ancak araç tepki vermiyor. Sorun akü değil, motor değil.
Uzaktaki bir sunucu yanıt vermiyor. Yazılım tanımlı otomobiller çağında bu artık teorik bir senaryo değil.
Kapı kilidinden klima kontrolüne, şarj yönetiminden sürüş destek sistemlerine kadar birçok fonksiyon bulut tabanlı yazılımlar üzerinden çalışıyor.
Bazı modellerde mobil uygulama doğrulaması olmadan kapılar bile açılmıyor. Bu da aracın kaderini yalnızca mekanik dayanıklılığa değil, üretici şirketin finansal sağlığına da bağlı hale getiriyor.
ABD merkezli Fisker Inc. bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu. Şirketin Ocean modeli piyasaya çıktıktan kısa süre sonra yazılım sorunlarıyla gündeme geldi. 2024’te iflas başvurusu yapılınca, bazı araç sahipleri yazılımsal hatalar nedeniyle otomobillerini kullanamaz hale geldi.
Sorun mekanik değildi. Ancak sistemi güncelleyecek, arka uç yazılımı yönetecek bir şirket de kalmamıştı. Sonuçta tonlarca ağırlıktaki elektrikli SUV’lar aylarca hareketsiz kaldı.
Benzer bir tablo, 2007’de kurulan Better Place için de yaşandı. Batarya değişim istasyonları ve merkezi yazılım altyapısıyla çalışan sistem, şirketin 2013’te iflas etmesiyle çöktü. İsrail ve Danimarka’da satılan Renault Fluence Z.E. modelleri fiilen kullanılamaz hale geldi. Sunucular kapatıldı, doğrulama sistemleri devre dışı kaldı.
Geleneksel otomobillerde arıza mekanikti; çözüm ustadaydı. Bugün ise kod üreticide. Yazılım kilitlendiğinde çözüm için fiziksel parça değil, dijital erişim gerekiyor.
Şirket ortadan kalktığında ya da yazılım desteği kesildiğinde araç sahipleri belirsizlikle baş başa kalıyor. Bazı kullanıcı toplulukları tersine mühendislikle çözümler üretmeye çalışsa da bu yöntemler hem hukuki hem güvenlik riskleri barındırıyor.
Daha köklü üreticiler genellikle garanti süresince güncelleme sağlıyor. Ancak ikinci el pazarda tablo karmaşık. Örneğin eski bir Tesla Model S cazip fiyatlı olabilir; ancak yazılım desteğinin ne kadar süreceği kesin değil. Güncelleme almayan bir araç yalnızca işlev kaybı yaşamaz, aynı zamanda siber güvenlik açısından da savunmasız hale gelir. İnternete bağlı ama güncellenmeyen bir otomobil, açık bırakılmış eski bir modem kadar riskli olabilir.
Sektör bu kırılganlığı azaltmak için standardizasyon çalışmalarına yöneliyor. Otomotiv ve yazılım şirketlerini bir araya getiren Catena-X, araçların yaşam döngüsü boyunca yazılım ve parça bağımlılıklarını izleyen ortak veri altyapısı geliştirmeyi hedefliyor.
Amaç, bir tedarikçi piyasadan çekildiğinde eşdeğer yazılım modüllerinin devreye alınabilmesi. Ancak bugün hâlâ çoğu sistem kapalı ve tescilli ekosistemlere bağlı. Kritik yazılımlar için asgari destek süresine dair bağlayıcı küresel düzenlemeler bulunmuyor.
Elektrikli araçların bataryaları uzun ömürlü olabilir. Motorlar daha az bakım gerektirebilir. Ancak yazılım desteği kesildiğinde, en sağlam donanım bile işe yaramayabilir. Otomotiv dünyasında yeni risk artık paslanma ya da motor arızası değil; sunucunun kapanması. Modern araç sahipliği, yalnızca anahtarı değil, şirketin geleceğini de cebinizde taşımak anlamına geliyor. Haber Kaynağı: Techspot
WhatsApp İhbar Hattı
+90 (553) 313 94 23
