Litvanya'nın başkenti Vilnius'ta gerçekleşecek olan NATO Zirvesi'ne artık sayılı saatler kaldı. Dünyanın gözü ise Türkiye'nin İsveç için vereceği kararda. İsveç'te son yaşanan skandallar sonrası ise Başkan Recep Tayyip Erdoğan, bu konudaki olumsuz tavrını geçtiğimiz günlerde dile getirdi.

Vilnius'taki zirve öncesi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Brüksel'de NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, İsveç ve Finlandiya'nın katılımıyla gerçekleştirilen Daimi Ortak Mekanizma Toplantısı'nın ardından basın toplantısı düzenledi.

İsveç'in üçlü mutabakattaki tüm taahhütleri yerine getirdiği iddiasının ayrıca incelenmesi gerektiğini vurgulayarak, "Terör örgütlerinin ekmeğine yağ süren bu tür eylemlere izin veren bir ülkenin terörle mücadelede nasıl bir rol oynayabileceği de ayrıca tartışmaya açık hale geliyor. Mevzubahis olan yaşamsal çıkarlarımız ve ülkemizin bekasıdır. Devletimizin ve milletimizin güvenliğidir. Böyle bir konuda zaman baskısını bir metot olarak kullanılmasını hiçbir zaman tasvip etmedik. Yapılması gereken bellidir. Üçlü anlaşmanın gerekleri, harfiyen yerine getirilmelidir. İşte bugünkü toplantılarda üçlü muhtırada kayıtlı taahhütlerin teker teker üzerinden geçtik. Bu konudaki görüş ve tespitlerimizi ayrıntılı şekilde İsveç ve Finlandiya tarafıyla ve NATO Genel Sekreteri ile paylaştık" diye konuştu.

Bakan Fidan, terör örgütlerinin İsveç'te provokasyon ve eleman devşirmenin yanı sıra mali kaynaklara erişim sağlayabildiği durumda mevzuat değişikliğinin Türkiye için bir önemi kalmadığını söyledi. Bakan Fidan, "İsveç, mevzuat değişikliği bağlamında bazı adımlar attı. Mevzuat değişikliklerinin şimdi fiiliyata yansıması gerekiyor. İsveç'teki güvenlik sistemi altyapısının, provokasyonlara engel teşkil edecek bir mekanizma üretememesi bizi açıkçası düşündürüyor. Terörle mücadele alanında İsveç'in NATO üyeliğinin ittifaka herhangi bir risk getirmemesi tam tersine olumlu bir katkıda bulunması gerek. İsveç'in Türkiye için güvenli bir müttefik olacağını bilmemiz gerekiyor.

PKK, FETÖ gibi terör örgütleri ve bunlarla bağlantılı yapılar, İsveç sokaklarında gösterilerine devam edecekse, eleman devşirebilecekse, mali kaynaklara erişim sağlayabilecekse mevzuat değişikliğinin Türkiye için bir manası kalmıyor. Dolayısıyla İsveç'in üçlü muhtıradan neşet eden tüm taahhütleri yerine getirdiği iddiasını ayrıca incelemek gerekiyor. Öte yandan, Kurban Bayramı'mızın ilk gününde, milyarlarca Müslümanın kutsal kitabı Kur'an-ı Kerim'e alçakça saldırılmasına izin verilmesi, asla göz ardı edebileceğimiz bir durum değildir. Üstelik bu ilk kez de olmuyor" diye konuştu.

Bakan Fidan, Türkiye'nin, NATO'nun Açık Kapı Politikası'na en güçlü desteği veren ülke olduğunu, ancak İsveç'in üçlü muhtıradaki taahhütlerini yerine getirmesi gerektiğini belirterek, "Bu taahhütlerin uygulanmasının takibi için de Daimi Ortak Mekanizma'nın kurulması kararlaştırılmıştı. Daimi komite toplantısının dördüncüsünü 14 Haziran 2023 tarihinde Türkiye'de yaptık. NATO, siyasi ve askeri bir ittifaktır. NATO'ya katılma arzusundaki ülkelerin ittifakın iki temel tehditten biri olarak tespit ettiği terörizmle mücadele konusunda sağlam tavır sergilemeleri şarttır. Ayrıca müstakbel müttefiklerin, Türkiye'ye askeri malzeme ihracatında yaptırım ve kısıtlama uygulamamaları gerek. Bunlar müttefiklik hukukunun en temel gereğidir. Bunlar ayrıca İsveç'in üçlü mutabakat çerçevesinde kabul ettiği yükümlülüklerdir.

Sürecin en başından bu yana biz bu anlayışla hareket ettik. İttifakın Açık Kapı Politikası'na en güçlü desteği veren müttefiklerden biri olduk. Nitekim Finlandiya, geçtiğimiz Nisan ayının ortasında meclisimiz tarafından tamamlanan onay süreci sonrası ittifaka üye oldu. Dolayısıyla İsveç, NATO'ya üyeliğini yükümlülüklerini yerine getirerek başarabilir. Bugün, 14 Haziran'daki Daimi Ortak Mekanizma Toplantısı sonrasında İsveç'in bu yolda ilave bir ilerleme sağlayıp sağlamadığını bir kez daha gözden geçirdik" ifadesini kullandı.

İsveçli bir gazetecinin "Vilnius'taki zirvede karar çıkar mı yoksa zirveden sonra yeni görüşmeler beklemeli miyiz?" sorusu üzerine ise Stoltenberg, zirvede olumlu bir karar çıkmasını amaçladıklarını belirtti.

"Hala yapmamız gereken işler var." diyen Stoltenberg, hafta sonu da çalışacaklarını, pazartesi günü Erdoğan ve Kristersson ile bir araya geleceğini hatırlattı.

Stoltenberg, "Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden (TBMM) onay çıkması pazartesiden önce mümkün değil ama önemli siyasi kararlar alabiliriz. Bunun olması için de şu andan itibaren pazartesiye kadar çok çalışacağız." diye konuştu.

Bakan Fidan'ın açıklamaları sonrası ise Türkiye'nin kararı dünya basının beklediği bir gündem maddesi oldu. The Wall Street Journal, Türkiye'nin'İsveç'e daha fazlasını yap' çağrısında bulunduğundan bahsetti. Middle East Eye ise Türkiye'nin zirve öncesinde İsveç'in NATO'ya girmesi için olumsuz konuştuğunu; ancak Stoltenberg'in ise daha olumlu bir hava içinde olduğunu söyledi.

Aynı zamanda haberde İsveç Dışişleri Bakanı Tobias Billstrom'un "Kendi bakış açımızdan tüm taahhütleri yerine getirdiğimizi düşünüyoruz" dediğine de dikkat çekildi. Haberde ABD'li Senatör Bob Menendez gibi Türkiye karşıtlığı ile bilinen isimlerin Türkiye'nin İsveç'e verdiği NATO vetosunu bahane ederek Türkiye'ye F-16 satışlarının engellenmesi için çaba gösterildiği de ifade edildi.

Yunan gazetesi Ethnos da bu sabah İsveç-NATO durumunu değerlendiren gazeteler arasında oldu. Haberde hem ABD lideri Joe Biden'ın hem de Stoltenberg'in Türkiye'yi ikna etmek için resmen 'yarışa' girdiğinden bahsedildi.