Dev savunma planı apar topar rafa kalkıyor: F-35 ve füze siparişleri risk altında

Japonya’nın savunma kapasitesini genişletmek için yürüttüğü uzun vadeli program, bütçe kaynaklarının dağılımına ilişkin yeni bir anlaşmazlıkla karşı karşıya. Maliye Bakanlığının Nisan 2027’de başlayacak beş yıllık dönem için 50-60 trilyon yen aralığında harcama önermesi, savunma çevrelerinde beklenen 80 trilyon yenlik kaynağın altında kaldı. Reuters’a konuşan konuya yakın kaynaklar, bu farkın tedarik planlarında ciddi değişikliklere yol açabileceğini aktarıyor. Önerilen miktar, Japonya’nın halen uyguladığı 43 trilyon yenlik beş yıllık savunma programından daha yüksek.

Ancak savunma yetkilileri ve iktidardaki Liberal Demokrat Parti (LDP) içindeki bazı isimler, yeni dönemde çok daha kapsamlı bir kaynak artışı olacağını varsayarak sanayi kuruluşlarıyla yürüttükleri planlamaları buna göre şekillendirmişti. 50-60 trilyon yenlik teklifin kabul edilmesi, bu beklentilerin yeniden düzenlenmesini gerektirebilir. Japonya’nın savunma harcamalarını artırma politikası, Çin’in askerî kapasitesindeki büyüme ve Tayvan çevresinde oluşabilecek bir krize yönelik güvenlik kaygılarıyla yakından bağlantılı. Tokyo, bölgesel caydırıcılığını güçlendirmek için hava, deniz ve füze savunma kabiliyetlerine yatırım yapıyor.

Dolayısıyla bütçedeki olası daralma yalnızca satın alma takvimlerini değil, bu kapasite artışının hızını da etkileyebilir. Bütçe kısıtlamasının en somut etkilerinden birinin savaş uçağı ve füze siparişlerinde görülmesi bekleniyor. Kaynaklara göre bazı yerli ve yabancı tedarikçilerden yapılması planlanan uçak ve füze alımlarının yarıya kadar azaltılması ihtimali bulunuyor. ABD üretimi F-35 savaş uçakları da bu değerlendirmede öne çıkan sistemler arasında. Japonya’nın F-35 filosu, hava kuvvetlerinin modernizasyonunda önemli bir yer tutuyor. Bu platformların tedarik miktarında veya teslimat takviminde yapılacak değişiklikler, ülkenin hava gücünün yenilenme sürecini etkileyebilir.

Füze siparişlerindeki olası kesintiler ise mühimmat stoklarının büyütülmesi ve uzun menzilli savunma-taarruz kapasitesinin geliştirilmesi hedefleri açısından önem taşıyor. Japon savunma sanayisinin büyük şirketleri de bütçe kararını yakından takip ediyor. Mitsubishi Heavy Industries, Mitsubishi Electric ve Kawasaki Heavy Industries, ülkenin savunma üretim altyapısında önemli görevler üstleniyor. Sipariş hacminin düşmesi, bu şirketlerin üretim planlamalarını ve tedarik zincirindeki alt yüklenicileri etkileyebilir. Bununla birlikte Reuters’ın aktardığı bilgilere göre insansız hava araçlarına yönelik siparişlerin korunması bekleniyor.

Bu ayrıntı, Japonya’nın bütçe baskısı altında dahi daha düşük maliyetli ve ölçeklenebilir insansız sistemlere yatırım yapmayı sürdürmek istediğine işaret ediyor. Maliye Bakanlığının daha düşük bir bütçe önermesinde ülkenin iç ekonomik gündemi belirleyici oldu. Bakanlık, ekonomik büyümeyi destekleyecek yatırımların yanı sıra gıda ürünlerinde vergi indirimi planının kamu gelirleri üzerinde oluşturabileceği yükü dikkate alıyor. Söz konusu vergi düzenlemesinin yıllık yaklaşık 4,3 trilyon yenlik gelir kaybına yol açabileceği hesaplanıyor. Bu yaklaşım, Japonya’da savunma harcamalarının artırılması gerektiğini savunan güvenlik çevreleriyle mali disipline öncelik veren kesimler arasındaki tartışmayı da görünür hale getiriyor.

LDP içerisindeki savunma harcamaları yanlısı isimler, 50-60 trilyon yen seviyesindeki bir programın ülkenin caydırıcılık hedeflerini karşılamakta yetersiz kalabileceğini düşünüyor. Bütçe teklifinin, Japonya’nın savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2’sine çıkarma hedefinin de gerisinde kalabileceği belirtiliyor. ABD’nin müttefiklerinden daha yüksek askerî harcama oranları talep ettiği bir dönemde Tokyo’nun kaynak planlaması, ittifak ilişkileri bakımından da yakından izleniyor. Şimdilik 50-60 trilyon yenlik miktar kesinleşmiş bir savunma bütçesi değil; Maliye Bakanlığının sunduğu öneri niteliği taşıyor.

Maliye Bakanı Satsuki Katayama, güvenlik ve savunma danışma mekanizmasının henüz bu ayrıntı düzeyinde değerlendirme yapmadığını belirtti. Savunma Bakanlığı da gelecek dönemin toplam büyüklüğüne ilişkin kararın verilmediğini açıkladı. Hükümetin önündeki temel mesele, artan bölgesel güvenlik ihtiyaçları ile kamu maliyesinin taşıyabileceği yük arasında denge kurmak olacak. Nihai bütçenin hangi seviyede belirleneceği; F-35 tedarikinden füze stoklarına, yerli üretim kapasitesinden insansız sistem yatırımlarına kadar Japonya’nın savunma sanayisi gündemini şekillendirecek.