Çin'in savaş gemilerini bırakıp Türkiye'den alacaklar: Ama ihale sürecinde olmayacak şey oldu

Patronlar Dünyası'ndan Kerim Ülker'in haberine göre, Türk savunma sanayisi, son 5 yıl içinde ihracatını 5 kat artırdı. 2020'de 2.3 milyar dolar yurtdışı satışına imza atan Türk savunma sanayisi, 2025 yılını 10.5 milyar doların üzerinde bir ihracatla kapattı. Sadece kara araçları, insansız hava araçları değil, denizde de Türk şirketleri dünyanın farklı coğrafyalarına sahil güvenlik botları, korvetler, firkateynler üretiyor. Ukrayna’dan Pakistan’a, Katar’dan Romanya’ya, Nijerya’dan Portekiz’e kadar birçok devletin donanmalarında artık Türk savaş gemileri görevlerine başlamış durumda. Türk tersanelerinde halihazırda 41 olan ‘aynı anda inşa edilen askeri gemi sayısı’ çok yakında 50’ye çıkacak.

Türkiye’nin savaş oyunlarını değiştiren bu hamlesi sadece yakın coğrafyada değil, Asya’nın en uzak köşesine kadar uzanmış durumda. Tayland Kraliyet Donanması onlardan biri. Geçtiğimiz yıl mayıs ayında yazdığım “MİLGEM dümeni Tayland’a kırdığı” başlığıyla yayınlanan yazımda Milli Gemi projesine imza atan ASFAT’ın Tayland Kraliyet Donanması için yerel ortağı United Defence Technology şirketiyle ortaklık kararı aldığı, açılacak ihaleye birlikte gireceğini yazmıştım. İşte o ihale süreci geçtiğimiz günlerde Tayland’da başladı. Ancak Türk şirketi ASFAT bu yarışta yalnız değildi. Bir başka Türk devi TAİS’de Tayland’ın açtığı fırkateyn ihalesine rakip olarak katıldı.

Tayland Kraliyet Donanması (RTN) için tek bir fırkateyn ihalesine 11 farklı şirket ilgi gösterdi. Aralarında Rus, İtalyan Hollandalı ve Çinli şirketlerin olduğu 5 şirket çekildi, 6’sı ihaledeki yarışa katıldı. Tayland Kraliyet Donanması Sözcüsü Tuğamiral Paraj Ratanajaipan, “Süreç kapsamında, nitelikli ve deneyimli 11 uluslararası gemi inşa şirketine teklif sunmaları için davet gönderildi. Teklif sunma süresi sona erdi ve toplam 6 yabancı şirket resmi olarak tekliflerini sundu” dedi.

6 şirketin 2’si Türkiye’den 2’si ise Güney Kore’den olurken Singapur ve İspanya’dan birer teklif geldi. İhaleye başından beri ilgi gösteren Türk şirketi ASFAT’ın yanı sıra, Güney Koreli Hanwha Ocean, İspanyol Navantia, Güney Koreli Hyundai Heavy Industries, Singapurlu ST Engineering ve Türk şirketi TAİS yer aldı.

Gelelim teklif verenlerin sundukları projelere. Devlete ait ASFAT, Türk Deniz Kuvvetleri için 5. ünite olarak bu yılın başlarında denize indirilen MİLGEM olarak bilinen "I sınıfı" fırkateyni sunuyor. ASFAT’ın projedeki ortağı ise Tayland devletine ait savunma şirketi United Defense Technology firması. Projede ASFAT’a rakip olan Türk şirketi TAIS ise 115 Bora fırkateyni ile yarışa katılacak. Güney Koreli HD Hyundai Heavy Industries, Peru Donanması için inşa edilen HDF-3600 firkateynine dayalı özel bir tasarım sunmaya hazırlanırken, bir başka Koreli Hanwha ise Ocean-40F'yi teklif etti. Singapurlu ST Engineering'in teklifi belirsizliğini koruyor. Ancak Singapurlu şirket, 2012 yılında 7.600 tonluk HTMS Angthong çıkarma platformu gemisini teslim ederek Tayland pazarına girmişti. Denizaltıları ile meşhur İspanyol devlet şirketi Navantia ise İHA karşıtı sistemlere odaklanan ALPHA-3000 fırkateynini Tayland Kraliyet Donanmasına teklif edecek.

Tayland Kraliyet Donanması Sözcüsü Tuğamiral Paraj Ratanajaipan, Tayland fırkateyn projesi ile ilgili olarak, “Bir sonraki aşamada, Tayland Kraliyet Donanması tarafından atanan bir komite, sunulan tüm tekliflerin kapsamlı bir değerlendirmesini yapacak. Bu değerlendirme, teklif verenlerin yeterlilikleri, teknik teklifler, dengeleme teklifleri ve fiyatlandırma dahil olmak üzere önemli hususları kapsayacak. Titizliği, gerekli özeni ve ülke için mümkün olan en iyi sonucu sağlamak” amacıyla bir aydan biraz fazla sürecek. Tayland Kraliyet Donanması, bu tedarikin ulusal savunma yeteneklerini geliştirmeyi ve ülkenin denizcilik çıkarlarını korumayı amaçlıyor. İhalede, en az yüzde 20 yerli içerik ve teknoloji transferi şartı getirildi” dedi.

Tayland Kraliyet Donanması, 2023 yılında yayınlanan bir donanma raporuna göre 2037 yılına kadar dört yeni fırkateynin hizmete girmesini istiyor. Bunlara, hem Andaman hem de Tayland Körfezi kıyı şeritlerinin güvenliğini sağlamaya yardımcı olmaları için ihtiyaç duyuyor. Ancak Tayland, bütçe kısıtlamaları nedeniyle fırkateynleri ayrı ayrı ihale ediyor. Donanma, fırkateyn projesinin bu ilk aşaması için 2026 mali yılı bütçesinde 17,5 milyar baht (534 milyon ABD doları) onayladı.

Peki Tayland, bu ihaleleri neden yapıyor? Tayland Kraliyet Donanması (RTN), filodaki eskimiş Çin varlığını azaltmak istiyor. Değiştirilmesi gereken dört adet Chao Phraya sınıfı fırkateyn (1990-91 yıllarına ait Çin yapımı Tip 053HT savaş gemileri) ve iki adet Naruesan sınıfı fırkateyn (1994-95 yıllarında hizmete giren Çin yapımı Tip 053'ler) gibi daha eski gemileri var.