Çıldırmamak elde değil: Türkiye'de 26,6 milyar metreküp su heba edildi

Su Politikaları Derneği'nin ilk kez altı yıl önce yayımladığı ve son veriler ışığında güncellediği "Çöpe Giden Sularımız" raporu, gıda israfının yalnızca ekonomik değil, su kaynakları açısından da büyük bir kayba yol açtığını gözler önüne serdi.

Raporda yer alan bilgilere göre Türkiye'de her yıl yaklaşık 23 milyon ton gıda çöpe gidiyor. Ülkede yıllık 49 milyon tonluk meyve ve sebze üretiminin yüzde 25 ila 40'ı ise hasat, taşıma, depolama ve tüketim süreçlerinde kaybediliyor ya da israf ediliyor. Bu kayıpların sonucunda yaklaşık 26,6 milyar metreküp su boşa harcanıyor. Raporda, söz konusu su miktarının Keban Barajı'nın depolama kapasitesine denk geldiği vurgulanıyor.

Raporda, Türkiye İsrafı Önleme Vakfı'nın 2025 yılı verilerine de yer verildi. Buna göre Türkiye'de her gün ortalama 12 milyon ekmek tüketilmeden çöpe atılıyor. Bir kilogram buğdayın yetiştirilebilmesi için yaklaşık 1.300 litre su kullanılırken, 300 gram ağırlığındaki tek bir ekmeğin su ayak izi yaklaşık 400 litre olarak hesaplanıyor.

Bu veriler doğrultusunda, yalnızca günlük ekmek israfı nedeniyle yaklaşık 5 milyon metreküp su boşa gidiyor. Rapor, bunun İstanbul ve Ankara'nın günlük su ihtiyacına denk geldiğini, yıllık toplamda ise iki büyük kentin barajlarından çekilen su miktarına ulaştığını ortaya koyuyor.

Araştırmada, pilav ve makarna gibi temel gıdalarda meydana gelen yüzde 5 ila 10'luk israfın bile ciddi sonuçlar doğurduğu belirtildi. Buna göre bu düzeydeki kayıp, Ankara'nın bir yıllık içme ve kullanma suyu ihtiyacının yaklaşık yüzde 55'ine karşılık geliyor.

Türkiye İsrafı Önleme Vakfı'nın 2025 verilerine göre küresel ölçekte üretilen gıdaların yaklaşık üçte biri, yani 1,5 milyar ton gıda tüketilemeden israf ediliyor. Bunun dünya ekonomisine yıllık maliyeti 1 trilyon dolar seviyesinde hesaplanırken, her gün 783 milyon insan açlıkla mücadele etmesine rağmen 1 milyardan fazla öğün çöpe gidiyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı, hem gıda kaybını hem de su israfını azaltmak amacıyla vatandaşlara çeşitli önerilerde bulunuyor. Bunlar arasında ihtiyaç kadar alışveriş yapmak, porsiyonları doğru planlamak, gıdaları uygun koşullarda muhafaza etmek, son tüketim tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihi arasındaki farkı doğru değerlendirmek, mutfakta "ilk giren ilk çıkar" yöntemini uygulamak, tüketilemeyecek fazla gıdaları ihtiyaç sahipleriyle paylaşmak ve organik atıkları komposta dönüştürerek değerlendirmek yer alıyor.