Buzların ardında ne gördü? ABD'li amiralin yaklaşık 100 yıllık sırrı hâlâ çözülemedi

ABD'li Amiral Richard Evelyn Byrd, 20. yüzyılın en meşhur kutup kâşiflerinden biriydi. Ancak ölümünün üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen Byrd'ın adı hâlâ dünyanın en büyük kutup gizemlerinden biriyle birlikte anılıyor. Hikâyenin başlangıcı 9 Mayıs 1926. Byrd ve pilot Floyd Bennett, “Josephine Ford” isimli Fokker uçağıyla Norveç'e bağlı Svalbard'dan havalandı. Byrd dönüşünde Kuzey Kutbu üzerinden uçmayı başardığını açıkladı. Bu başarı onu dünya çapında ünlü yaptı. Ancak yıllar sonra ortaya çıkacak bir defter bütün hikâyeyi yeniden tartışmaya açacaktı.

YILLAR SONRA GÜNLÜĞÜ BULUNDU Byrd'ın 1926 uçuşunda kullandığı günlük, 1996 yılında Ohio State Üniversitesi arşivlerinde bulundu. Günlükte uçuş sırasında yapılan hesaplamalar, pilot Bennett'e yazdığı notlar ve bazı silinmiş hesaplamalar bulunuyordu. Belgeler üzerinde yapılan incelemeler Byrd'ın gerçekten Kuzey Kutbu'nun tam üzerinden geçip geçmediği konusunda yeni bir tartışma başlattı. Bazı araştırmacılar hesaplamaların Byrd'ın kutba ulaşamadığını gösterdiğini belirtirken, Ohio State Üniversitesi bugün dahi mevcut teknoloji ve belgelerle olayın yüzde 100 kesin biçimde çözülemeyeceğini ifade ediyor. Yani Byrd'ın ilk büyük gizemi bile hâlâ tartışmalı.

20 YIL SONRA BU KEZ ANTARKTİKA'YA GİTTİ Fakat Byrd'ın adını komplo teorilerinin merkezine taşıyan gelişmeler yaklaşık 20 yıl sonra yaşandı. ABD Donanması, 1946'nın sonunda Operation Highjump adı verilen dev bir Antarktika harekâtı başlattı. Byrd da operasyonun önde gelen isimleri arasındaydı. ABD Donanması'nın kendi tarih kayıtlarında Byrd'ın Aralık 1946'da Antarktika'ya döndüğü ve 1947'de Operation Highjump kapsamında Güney Kutbu üzerinde uçuş gerçekleştirdiği açıkça yer alıyor. Operasyon tamamlandı. Byrd Amerika'ya döndü. Ancak daha sonra ortaya çıkan anlatılar, yaşananların resmî kayıtlarda anlatılandan çok daha farklı olduğunu öne sürecekti.

“BUZLARIN ARDINDA BAŞKA BİR YER GÖRDÜ” Yıllar içinde Byrd'a atfedilen esrarengiz bir “gizli günlük” internette ve çeşitli yayınlarda dolaşmaya başladı. Bu metinde anlatılanlar inanılmazdı. İddiaya göre Byrd, kutup uçuşlarından birinde uçsuz bucaksız buzların ardından beklenmedik biçimde sıcaklığın değiştiği bir bölgeye girmişti. Buzların yerini yeşil alanların aldığı, hayvanların bulunduğu ve bilinmeyen bir uygarlıkla karşılaştığı öne sürülüyordu. Bazı anlatılar daha da ileri giderek Byrd'ın burada son derece gelişmiş araçlarla karşılaştığını, uçağının kontrolünün dahi bilinmeyen bir güç tarafından ele geçirildiğini öne sürüyor. İşte “kutupların ardında gizlenen dünya” efsanesinin en meşhur kaynaklarından biri böyle doğdu.

PEKİ BU GİZLİ GÜNLÜK GERÇEK Mİ? Hikâyenin en kritik noktası burası. Byrd'ın gerçek günlükleri ve kişisel belgeleri Ohio State Üniversitesi arşivlerinde bulunuyor. Ancak internette Byrd'a atfedilen, buzların altında veya ötesinde gelişmiş bir uygarlıktan söz eden “gizli günlük” anlatısının gerçek Byrd günlüğü olduğunu kanıtlayan güvenilir tarihî bir belge bulunmuyor. Dolayısıyla “Byrd bunları kesinlikle gördü” demek mümkün değil. Aynı şekilde Byrd'ın gördüklerini anlattığı için ABD yönetimi tarafından “deli ilan edildiği” iddiasını doğrulayan güvenilir bir kayıt da bulunmuyor. Tam tersine Byrd'ın resmî kariyeri devam etti. Daha sonraki yıllarda yeniden aktif göreve çağrıldı ve 1955'te Operation Deep Freeze'in ilk aşamasında görev aldı. Byrd, 11 Mart 1957'de hayatını kaybetti.

ANTARKTİKA'YA GERÇEKTEN GİRMEK YASAK MI? Bu hikâyeye zaman içerisinde bir başka iddia daha eklendi: “Byrd'ın gittiği bölgelere bugün insanların girmesi yasak.” Gerçekte Antarktika'nın tamamına giriş yasak değil. Kıtaya bilim insanları ve turistler gidebiliyor. Ancak Antarktika Antlaşması sistemi kapsamında özel koruma altına alınmış bölgeler bulunuyor. Bu alanlardan bazılarına izinsiz girmek gerçekten yasak. Bu yasakların resmî gerekçesi ise gizli bir uygarlığı saklamak değil; hassas ekosistemleri, bilimsel araştırma alanlarını ve tarihî bölgeleri korumak. İşte gerçeklerle efsanenin birbirine karıştığı noktalardan biri de burası.

GERÇEK HİKÂYE BİLE YETERİNCE ESRARENGİZ Ortada kesin olarak bildiğimiz sıra dışı bir hayat hikâyesi var. Richard Byrd gerçekten kutuplara uçtu. 1926'da Kuzey Kutbu'na ulaştığını açıkladı. Onun bu iddiası bugün bile tartışılıyor.

ABD Donanması'nın devasa Operation Highjump harekâtıyla Antarktika'ya gerçekten gitti ve 1947'de Güney Kutbu üzerinde uçtu. Fakat “buzların ardında yeşil bir dünya gördü”, “bilinmeyen uygarlıkla karşılaştı” ve “konuşmaması emredildi” şeklindeki anlatıları doğrulayabilecek güvenilir tarihî kanıt bugüne kadar ortaya konulamadı. Belki de Richard Byrd hikâyesini yaklaşık 100 yıl sonra bile bu kadar ilgi çekici yapan tam olarak bu: Belgelerin bittiği yerde efsane başlıyor.