Bitki çaylarını böyle içen yandı! 'Hiç haberim yoktu' demeyin! Bilinçsiz kullanım böbrekleri vurabilir

Sağlıklı yaşam, bağışıklığı destekleme ve kilo verme amacıyla tercih edilen bitkisel ürünler, bilinçsiz tüketildiklerinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Özellikle yüksek dozda ve uzun süre kullanılan bitki çayları, detoks karışımları ve gıda takviyeleri böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkileyebiliyor. Türk Böbrek Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi ve Nefroloji Uzmanı Prof. Dr. Aydın Türkmen ile vakfın diyetisyeni Gökçen Efe Aydın, doğal olduğu düşünülen ürünlerin kullanımında dikkat edilmesi gereken risklere ilişkin uyarılarda bulundu.

Prof. Dr. Aydın Türkmen, böbreklerin vücuttaki atık maddelerin uzaklaştırılması ve sıvı-elektrolit dengesinin korunmasında hayati görev üstlendiğini belirtti. Böbreklerin her gün yaklaşık 180 litre sıvıyı süzdüğünü hatırlatan Türkmen, besinlerin ve ilaçların parçalanmasıyla ortaya çıkan maddelerin de böbreklerle yoğun biçimde temas ettiğini vurguladı. Gereğinden yüksek dozda kullanılan ilaçlar, zararlı maddeler ve kontrolsüz tüketilen takviyeler böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkileyebiliyor. Özellikle kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerin bitkisel ürün kullanırken daha dikkatli olması gerekiyor. Bitkisel Takviyelerde Ağır Metal Ve Kontaminasyon Riski Bitkisel ürünlerin doğal içerikli olması, güvenli oldukları anlamına gelmiyor. Gıda takviyesi olarak satılan ürünler ilaçlarla aynı değerlendirme ve denetim süreçlerinden geçmeyebiliyor. Ayrıca ürünlerin etken madde miktarları markadan markaya değişiklik gösterebiliyor.

Üretim ve kalite kontrol süreçlerindeki sorunlar nedeniyle bazı takviyelerde ağır metal, pestisit veya farklı maddelerle kontaminasyon riski bulunuyor. Prof. Dr. Aydın Türkmen, ürünün içeriğinin yanı sıra dozunun, kullanım süresinin ve kişinin sağlık durumunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Özellikle internet üzerinden satılan ve kaynağı belli olmayan ürünlerin hekim önerisi olmadan uzun süre kullanılması önemli sağlık riskleri taşıyor. Güvenilir üreticilerden temin edilen takviyeler de herkes için uygun olmayabiliyor. Zerdeçal Ve Kurkumin Takviyelerine Dikkat Eklem ağrıları ve iltihabi hastalıklar gibi farklı şikâyetlerde tercih edilen zerdeçal ve etken maddesi kurkumin de uzmanların uyarıda bulunduğu ürünler arasında yer alıyor. Antioksidan ve antiinflamatuvar özellikleriyle bilinen kurkuminin farklı kullanım amaçlarına yönelik bilimsel kanıtlarının ise her durumda yeterli olmadığı belirtiliyor. Türkmen, bazı ticari bitkisel ürünlerin ilaç etken maddeleriyle kontamine olabileceğine dikkat çekti. Özellikle nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, böbreklerde kan akımının düzenlenmesinde görev alan prostaglandinlerin üretimini baskılayabiliyor. Bu durum; kronik böbrek hastaları, diyabetliler, hipertansiyon hastaları ve ileri yaştaki kişilerde akut böbrek hasarı riskini artırabiliyor. Yüksek doz kurkumin takviyeleri, oksalat taşı oluşumuna yatkın kişiler açısından da değerlendirilmesi gereken bir risk oluşturuyor. Organ nakli alıcılarında ise kullanılan ilaçlarla olası etkileşimlerin göz önünde bulundurulması gerekiyor. Bazı Bitkisel Maddeler Kalıcı Böbrek Hasarına Yol Açabiliyor Uzmanların dikkat çektiği maddeler arasında Aristolochia türlerinde bulunan aristoloşik asit de yer alıyor. Bu maddenin geri dönüşümsüz böbrek hasarı ve idrar yolu kanserleriyle ilişkili olduğu belirtiliyor. Yüksek doz yeşil çay ekstresinin bazı kişilerde karaciğer hasarına neden olabileceğine işaret eden Türkmen, zayıflama ürünlerinde bulunabilen ağır metallerin ve içeriğinde beyan edilmeyen ilaç etken maddelerinin de ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini kaydetti. Protein ve kreatin takviyelerinin kontrolsüz kullanımı da özellikle önceden böbrek hastalığı bulunan kişiler açısından dikkat gerektiriyor. Bu ürünlerin kullanımında böbrek fonksiyonları, beslenme düzeni, kullanılan ilaçlar ve takviye miktarının birlikte değerlendirilmesi öneriliyor. Yeşil Çay Ve Matcha Fazla Tüketildiğinde Risk Oluşturabilir Türk Böbrek Vakfı Diyetisyeni Gökçen Efe Aydın, bitki çaylarının tüketim miktarı ve sıklığının kişinin sağlık durumuna göre belirlenmesi gerektiğini söyledi. Kafein içeren yeşil çay ve matcha bazı kişilerde hafif idrar söktürücü etki gösterebiliyor. Aşırı tüketim ve yetersiz sıvı alımı bir araya geldiğinde özellikle hassas kişilerde vücudun sıvı dengesi olumsuz etkilenebiliyor. Kronik böbrek hastalarının bu içecekleri tüketirken miktarı sağlık durumlarına göre ayarlaması gerekiyor. Hibiskus Tansiyon İlaçlarıyla Etkileşebilir Tansiyon ve kilo kontrolü amacıyla tüketilen hibiskus, kan basıncını düşürücü etki gösterebilen bitkiler arasında bulunuyor. Gökçen Efe Aydın, tansiyon ilacı veya idrar söktürücü kullanan kişilerin hibiskus tüketmeden önce hekimlerine danışmaları gerektiğini belirtti. Meyan Kökü Tansiyonu Yükseltebilir Bitkisel ürünlerde dikkat edilmesi gereken bir diğer seçenek ise meyan kökü. Bu bitkinin tüketimi kan basıncının yükselmesine, kandaki potasyum seviyesinin düşmesine ve vücutta sıvı tutulmasına neden olabiliyor. Söz konusu etkiler özellikle hipertansiyon ve kronik böbrek hastaları açısından önem taşıyor.

Sinameke Uzun Süre Kullanıldığında Mineral Kaybına Neden Olabilir Kabızlık şikâyetlerinde tercih edilen sinamekenin gereğinden fazla veya uzun süre kullanılması ishal ve sıvı kaybına yol açabiliyor. Aşırı tüketim, vücudun elektrolit dengesini de bozabiliyor. Uzmanlar, özellikle potasyum kaybının kasların yanı sıra kalp ve böbrek sağlığını da olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Isırgan Otu Ve Adaçayı Tüketiminde Ölçü Önemli Ödem şikâyeti nedeniyle kullanılan ısırgan otu, idrar söktürücü etkisiyle bazı kişilerde sıvı dengesini değiştirebiliyor. Bu nedenle özellikle idrar söktürücü ilaç kullananların ve böbrek hastalarının ısırgan otunu kontrolsüz tüketmemesi gerekiyor. Adaçayının bazı bileşenleri de vücutta biyolojik etkiler gösterebiliyor. Yoğun miktarda ve uzun süre tüketilmesi durumunda kişinin sağlık durumu ile kullandığı ilaçların dikkate alınması öneriliyor. Uzmanlar, adaçayını düzenli kullanmayı düşünenlerin de sağlık profesyoneline danışmasını tavsiye ediyor. Detoks Ve Zayıflama Kürlerindeki Mucize Vaatlerine İnanmayın Bitki çaylarının yanı sıra farklı bitkilerin karıştırılmasıyla hazırlanan detoks ve zayıflama kürleri de sağlık açısından risk oluşturabiliyor. Kilo verme, ödem atma, vücudu arındırma veya hastalıkları iyileştirme amacıyla kullanılan karışımlarda hangi maddelerin ne miktarda bulunduğu çoğu zaman bilinmiyor. Diyetisyen Gökçen Efe Aydın, gelişigüzel hazırlanan bitkisel kürlerin başta böbrekler olmak üzere farklı organları olumsuz etkileyebileceğini vurguladı. Birden fazla bitkinin aynı anda kullanılması, bu maddelerin ayrı ayrı etkilerinin ve kullanılan ilaçlarla olası etkileşimlerinin değerlendirilmesini de zorlaştırıyor. Kimler Bitkisel Takviye Kullanırken Daha Dikkatli Olmalı? Türk Böbrek Vakfı uzmanları, özellikle kronik böbrek hastalarının, diyabetlilerin, hipertansiyon hastalarının ve böbrek nakli alıcılarının hekimlerine danışmadan bitkisel takviye kullanmamaları gerektiğini belirtiyor. Bitkisel ürünlerin mevcut tıbbi tedavilerin yerine geçemeyeceğini hatırlatan uzmanlar, kulaktan dolma bilgilerle hazırlanan kürlerden uzak durulmasını öneriyor. Herhangi bir takviye kullanılmadan önce kişinin sağlık durumunun, kullandığı ilaçların ve ürünün içeriğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.