Bana uğramaz demeyin! Egzama nedir, nasıl oluşur ve nasıl geçer? Tek tek bunları not almalısınız...

Egzama cilt yüzeyinde ortaya çıkan kuru ve kaşıntılı lezyonlara neden olan yaygın bir cilt hastalığıdır. Genetik ve çevresel birçok faktör egzamaya neden olabilir. Bu hastalık bulaşıcı değildir, ancak herhangi bir alerjen veya tahriş edici bir madde ile temas halinde egzama belirtileri artış gösterir. Bu belirtiler şiddetli kuruluk ve kaşıntı, deri döküntüleri, ödem ve şişlik, kalın kırmızı lezyonlar şeklinde sıralanabilir. Belirtiler kimi zaman aşırı şiddetlidir, kişinin yaşam kalitesini ve gündelik işlerini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle semptomları yönetme amacıyla bazı tedavi yöntemleri uygulanır.

Egzama, diğer bir deyişle atopik dermatit, son yıllarda oldukça artış göstermiş bir hastalıktır. Sıklıkla çocukluk çağında gözlense de her yaş grubundan bireyleri etkileyebilir. İleri yaşlarda gelişen egzamaya astım ve alerjik rinit gibi diğer alerjik hastalıklar da eşlik edebilir. Ayrıca egzama bu hastalıkların habercisi olarak da ortaya çıkabilir. Kronik bir hastalıktır, alevlenme ve düzelme dönemleri ile seyreden inflamatuvar bir cilt problemi olarak kabul edilir.

Epidermis cildin en dış katmanıdır, vücudun çevre ile ilk temas ettiği bölgedir. Epidermis bariyerinin işlevinde ortaya çıkan bozukluklar ve immün sistem disfonksiyonuna neden olan genetik, immünolojik ve çevresel faktörlerin etkileşimi ile bu hastalık ortaya çıkabilir. Egzamanın pek çok türü vardır. Her egzama türünün cilt bariyerinin fonksiyonunu etkileyebilecek tetikleyicileri vardır. Egzama türleri atopik, kontakt, dishidrotik, nörodermatit, stasis, nümerik ve seboreik dermatit şeklinde sıralanabilir. Aynı anda birden fazla egzama çeşidinin görülmesi de mümkündür.

Egzama belirtileri vücudun herhangi bir yerinde ortaya çıkabilir. Ancak eller, boyun, yüz, yanaklar, dudaklar, dirsekler, ayak bilekleri, dizler, ayaklar, kulak içi ve çevresinde sıklıkla gelişebilir. Daha az yaygın olarak meme uçları, göğüsler, vajina yakınındaki deri kıvrımları ve penis çevresinde ortaya çıkabilir. Egzama belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir ancak çoğunlukla gözlenen belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

Kuru ve çatlamış bir cilt, Kaşıntılı lezyonlar, Cilt rengine bağlı olarak rengi değişen cilt döküntüleri, Ciltte ödem ve şişlik, Sızıntı ve kabuklanma,

Göz çevresindeki cildin koyulaşması, Deride enfeksiyonlara yatkınlık, Tekrarlayan göz kızarıklığı ve yaşarması (konjonktivit), Kanda artmış IgE,

Uyku bozuklukları, Depresyon ve anksiyete, Terleyince artan kaşıntı, İltihaplı ve rengi solmuş cilt.

Egzamanın ortaya çıkmasında ana bir neden yoktur. Her bir egzama türünü tetikleyen bir veya birden fazla neden vardır. Ancak nedenlerin arasında en yaygın rastlanan ailede bulunan egzama öyküsü, stres ve belirli çevresel tetikleyicilere maruziyet şeklindedir. Egzama her yaşta görülebilen bir sağlık problemidir. Alerjisi, saman nezlesi ve astımı bulunan bireylerin egzamaya yakalanma riski daha yüksektir. Egzama nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

Aşırı aktif bağışıklık sistemi, cilt bariyerinin aşırı kurumasına ve kaşınmasına, dolayısıyla egzamanın gelişmesine neden olabilir. Cildin nemini korumasını sağlayan filaggrin adı verilen protein üzerinde ortaya çıkan genetik değişiklik kuru ve kaşıntılı bir cilde neden olabilir. Ailesinde egzama öyküsü bulunan kişiler yüksek risk altındadır.

Kuru hava, aşırı sıcak veya soğuğa uzun süre maruz kalmak egzamanın tetikleyicileri arasında bulunur. Bazı sabun türleri, vücut ve yüz yıkama ürünleri, kimyasal katkılı çamaşır deterjanları ve yumuşatıcılar, yüzey temizleyici ve dezenfektan ürünler egzamaya neden olabilir. Giysi ve çarşaflarda yün veya polyester gibi kumaşların kullanılması kaşıntıya ve egzamaya yol açabilir.

Gıda alerjileri özellikle küçük çocuklarda şiddetli egzamanın gelişmesinde rol oynayabilir. Toz akarları ve diğer alerjenlere maruziyet ciltte reaksiyonlar oluşturabilir. Duygusal stres egzamanın alevlenmesini tetikleyebilir.

Egzamaya Ne İyi Gelir? Egzamaya sahip bireyler oldukça hassas cilde sahiplerdir. Bu nedenle hassas cilt bakımları egzamanın neden olabileceği alevlenmenin kontrol edilmesini sağlayabilir. Kaşıntıyı azaltma ve iltihaplı cildi yatıştırma amacıyla uygulanabilecek yöntemler şu şekilde sıralanabilir:

Bir dermatolog ve eczacı tavsiyesi doğrultusunda kişiye uygun bir nemlendirici ile cildin düzenli aralıklarla nemlendirilmesi tavsiye edilir. Nemlendirme amacıyla banyo yağları, kremler, losyonlar, merhemler ve spreyler kullanılabilir. Cildi tahriş edebilecek boya, koku, parfüm ve kimyasal içermeyen ürünlerin tercih edilmesi önerilir. Ayrıca giyinmeden önce nemlendiricinin cilde nüfuz etmesi için bir süre beklenmesi gereklidir.

Kaşınma egzamanın en önemli belirtisidir, ayrıca hastalığın kötüleşmesine neden olan bir etkendir. Cilt kaşındığında, bölgeyi kaşıyarak tahriş etmek yerine cilde bastırarak veya hafifçe vurularak kaşıma hissi geçirilmeye çalışılmalıdır. Kaşınma içgüdüsü önlenemiyorsa bölge örtülü tutulmalıdır. Cildin tahrişini önleme amacıyla tırnakların kesilmiş olması tavsiye edilir. Çocuklar için geceleri çorap ve eldiven giydirilmesi tavsiye edilir.

Duşlar sıcak su yerine ılık su ile alınmalıdır. Duşun ardından cilt henüz nemliyken krem veya losyon uygulanması daha etkili bir nemlendirme sağlar.

Boyasız ve parfümsüz nazik, sabunsuz bir cilt temizleyici tercih edilmelidir. Aşırı sert sabunlar cildin doğal yağ dengesini bozabilir. Ayrıca temizleyicinin ciltten tamamen arındırılması gereklidir.

Serin, bol ve pürüzsüz dokulu giysiler tercih edilmelidir. Sert, sıkı ve pürüzlü kıyafetler ciltte kaşıntıya neden olabilir. Ayrıca sıcak havalarda veya egzersiz sırasında hafif giysiler giyilmelidir. Bu giysilerin yıkanması sırasında sert deterjan ve yumuşatıcılardan kaçınılmalıdır.

Egzama Nasıl Tedavi Edilir? Egzama tedavisi düzenli nemlendirme ve kişisel bakım alışkanlıkları ile başlar. Ancak bazı durumlarda bu yöntemler yeterli gelmez, bu nedenle doktorlar kaşıntı kontrolünün sağlanması ve cilt onarımının desteklenmesi amacıyla çeşitli ilaç önerileri yapılabilirler. Bazen medikal tedaviler diğer tedaviler ile kombine halde uygulanır. Egzama tedavisinde başvurulan yöntemlerden kısaca şu şekilde bahsedilebilir:

İlaçlar özellikle kaşıntıyı kontrol etme, enfeksiyon ile mücadele etme ve enflamasyonu kontrol etme amacıyla uzman hekimler tarafından reçete edilir.

Diğer tedavi seçeneklerine yanıt alınamadığı durumlarda biyolojik tedavilere başvurulabilir. Biyolojik ilaç uygulamaları orta ve şiddetli egzama semptomlarını hafifletme amacıyla tercih edilebilir.

Şiddetli egzama için kortikosteroid merhemlerin uygulanmasını ve ilacın üstüne kuru gazlı bir bezin üzerine ıslak gazlı bir bezin kapatılmasını kapsayan ıslak pansumanlar hastanede sağlık uzmanları denetiminde gerçekleştirilebilir.

Topikal ilaç uygulamaları ile iyileşmeyen ya da nükseden egzama vakalarında fototerapi olarak bilinen ışık terapisi yöntemine başvurulabilir. Fototerapi tek başına veya ilaç tedavileri ile kombine edilmiş şekilde uygulanabilir.