Akdeniz’de keşfedildi! Dünya dışından fırlatılmış

Görünmez olan bu parçacık, şimdiye kadar keşfedilen en güçlü nötrinolardan biri olarak değerlendiriliyor. Yapılan araştırma, bu parçacığın Dünya’ya doğru enerji jetleri gönderebilen dev kara deliklere sahip galaktik sistemlerden geldiğini ortaya koydu.

Nötrinolar, tüm bir gezegeni neredeyse hiçbir engelle karşılaşmadan geçebilen parçacıklar olarak biliniyor. 2023’te Akdeniz’de tespit edilen nötrino, daha önce gözlemlenen tüm nötrinoları aşan bir enerji seviyesine sahip olması nedeniyle bilim dünyasında büyük ilgi uyandırmıştı. Yüzlerce bilim insanı bu parçacığın kaynağını belirlemek için ayrıntılı bir araştırma yürüttü. Çalışmanın sonuçları Journal of Cosmology and Astroparticle Physics dergisinde yayımlandı.

Araştırmacılara göre söz konusu nötrinonun kaynağı blazarlar. Blazarlar, merkezlerinde dev kara delikler bulunan ve Dünya’ya doğru güçlü enerji jetleri fırlatan galaksiler olarak biliniyor.

Bilim insanları, bu keşfin nötrinoların doğasını anlamaya yardımcı olabileceğini söylüyor. Çünkü nötrinolar neredeyse hiçbir şeyle etkileşime girmediğinden, ışık, X-ışınları veya diğer elektromanyetik sinyallerden farklı türde bilgiler taşıyabiliyor.

Güçlü ama çok uzak Akdeniz’de kurulu KM3NeT adlı araştırma altyapısı, uzaydan ya da Dünya atmosferinden gelen nötrinoları tespit edebilen denizaltı teleskopları barındırıyor. Bu sistem, 2023 yılında bugüne kadar gözlemlenen en olağanüstü nötrinoyu kaydetti.

Bu parçacığın enerjisi 220 PeV olarak ölçüldü. Bu değer, Güneş’ten gelen nötrinoların enerjisinden yaklaşık 40 bin kat daha yüksek.

Bilim insanları, bu dev ama görünmez parçacığın Dünya’ya nasıl ulaşmış olabileceğini anlamak için farklı senaryoları bilgisayar simülasyonlarıyla modelledi ve sonuçları gerçek gözlemlerle karşılaştırdı.

Araştırma kapsamında açık kaynaklı bir yazılım kullanılarak blazar popülasyonları simüle edildi ve parametreler diğer astronomik gözlemlerden elde edilen verilerle uyumlu hale getirildi. Sonuçta, yüksek enerjili nötrinoların en muhtemel kaynağının uzak blazarlar olduğu sonucuna varıldı.

Tek bir patlama değil Bilim insanları, bu nötrinonun kaynağını bulmak için radyo dalgaları, X-ışınları ve gama ışınları gibi farklı sinyallerde herhangi bir patlama ya da belirli bir kozmik olayın izini aradı. Ancak belirgin bir tekil olay tespit edilemedi.

Bu nedenle araştırmacılar, söz konusu nötrinonun tek bir patlamadan değil, birden fazla zayıf kozmik olayın birleşiminden kaynaklanmış olabileceğini ve bunların uzak blazarlarda gerçekleştiğini düşünüyor.

Bilim insanları nötrinoların doğasını açıklamak için bir benzetme de kullanıyor. Normal parçacıklar, tenis topları gibi herhangi bir fiziksel nesneye çarpıp sekebilir.

Nötrinolar ise adeta “hayalet toplar” gibidir; neredeyse hiçbir şeye çarpmadan her şeyin içinden geçebilirler. Bu parçacıklar Güneş’ten, yıldız patlamalarından veya kara deliklerden kaynaklanarak uzaydan Dünya’ya ulaşabilir.