ABD vurdu, Rusya’nın ürkütücü hava savunma sistemleri çöktü! Meğer Moskova bilerek devre dışı bırakmış

ABD basını, Venezuela'da yaşanan askeri çöküşün perde arkasını yazdı. New York Times, ABD güçlerinin Devlet Başkanı Nicolás Maduro'yu yakaladığı operasyon sırasında, Venezuela'nın Rus yapımı gelişmiş hava savunma sistemlerinin radara bile bağlı olmadığını ortaya koydu.

Gazeteye konuşan mevcut ve eski ABD'li yetkililere göre, Pentagon harekâtı başlatmadan çok önce Venezuela hava sahası sanılandan çok daha savunmasız durumdaydı. Venezuela'nın Rusya'dan aldığı ve uzun yıllar boyunca propaganda malzemesi yaptığı S-300 ve Buk-M2 hava savunma sistemleri, Caracas–Moskova ittifakının sembolü olarak sunuluyordu. Bu silahlar, Rusya'nın ABD'ye rakip olarak Batı Yarımküre'de güç kazandığının da göstergesi sayılıyordu. 2009 yılında, Washington'la tansiyonun yükseldiği bir dönemde Venezuela bu sistemleri büyük törenlerle satın aldığını duyurmuştu. Dönemin Devlet Başkanı Hugo Chávez, Rus füzelerini "ABD saldırganlığına karşı caydırıcı kalkan" olarak tanımlamıştı.

Ancak New York Times'ın ulaştığı bilgiler, bu "kalkanın" büyük ölçüde kâğıt üzerinde kaldığını ortaya koydu. Gazeteye konuşan dört mevcut ve eski üst düzey ABD'li yetkiliye göre Venezuela, dünyanın en gelişmiş uçaksavar sistemlerinden biri olan S-300'leri ve Buk savunma sistemlerini ne düzgün şekilde işletebildi ne de bakımını yapabildi. Bu nedenle Pentagon'un "Mutlak Kararlılık" adlı operasyonu sırasında Venezuela hava sahası neredeyse tamamen savunmasız kaldı.

New York Times'ın fotoğraf, video ve uydu görüntülerine dayalı analizine göre, saldırı anında bazı hava savunma unsurları hâlâ depolarda bekliyordu ve sahaya bile sürülmemişti. Gazete, bu bulguların aylar süren uyarılara rağmen Venezuela'nın ABD müdahalesine hazırlıksız yakalandığını gösterdiğini yazdı. Habere göre, ABD'nin başarısında Venezuela ordusunun kurumsal yetersizliği ve ihmali belirleyici rol oynadı. Yetkililer, Venezuela'nın övünerek tanıttığı uçaksavar sistemlerinin ABD güçleri ülke hava sahasına girdiğinde fiilen devre dışı olduğunu ve bazı sistemlerin yıllardır çalışmıyor olabileceğini belirtti. Eski CIA Venezuela istasyon şefi Richard de la Torre, New York Times'a yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı: "Yıllar süren kötü lojistik ve yaptırımlar, Venezuela'nın hava savunma sistemlerinin hazırlık seviyesini ciddi biçimde aşındırdı."

Gazetenin dikkat çektiği en çarpıcı noktalardan biri ise Rusya'nın rolü. ABD'li yetkililer ve uzmanlara göre, Rus eğitmenler ve teknisyenler sistemlerin tam kapasiteyle çalışmasını sağlamakla yükümlüydü. Ancak bu desteğin ya yetersiz kaldığı ya da bilinçli şekilde aksatıldığı değerlendiriliyor. De la Torre, Rusya'nın Ukrayna'daki savaş yükü nedeniyle Venezuela'daki sistemleri sürdürecek kapasiteye sahip olmayabileceğini söyledi.

Bunun ötesinde, iki eski ABD'li yetkili, Moskova'nın Washington'la doğrudan çatışmaya girmemek için Venezuela'ya sattığı askeri ekipmanların bilerek çökmesine göz yummuş olabileceğini öne sürdü. Yetkililere göre, eğer Venezuela ordusu bir Amerikan uçağını düşürseydi, bunun Rusya açısından çok ağır siyasi sonuçları olabilirdi. New York Times'ın aktardığına göre, Rusya'nın sessiz kalmasının ardında bu hesap yatıyor olabilir. Gazeteye konuşan kaynaklar, Moskova'nın ABD ile daha büyük bir krizi tetiklememek adına Venezuela'daki sistemlerin tam anlamıyla çalışmasını istememiş olabileceğini savunuyor.

Chávez'in Rusya'dan aldığı hava savunma sistemleri, milyarlarca dolarlık dev bir silahlanma paketinin parçasıydı. Bu paketle Venezuela ordusunun Su-30 savaş uçakları, T-72 tankları ve binlerce omuzdan atılan hava savunma füzesi (MANPADS) ile baştan aşağı yenilenmesi hedeflenmişti. Washington'un 2006 yılında silah satışını yasaklamasından önce Venezuela büyük ölçüde ABD yapımı askeri teçhizata dayanıyordu.

Chávez, 2009 yılında yaptığı açıklamada, "Bu füzelerle yabancı uçakların gelip bizi bombalaması çok zor olacak." demişti. Ancak New York Times'a konuşan ABD'li yetkililere göre Venezuela, Rus yapımı sistemleri ayakta tutacak yedek parça, teknik bilgi ve eğitim altyapısından yoksundu. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, operasyondan sadece günler sonra yaptığı açıklamada, "Görünüşe bakılırsa o Rus hava savunmaları pek de iyi çalışmamış" ifadelerini kullandı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, kasım ayında yaptığı açıklamada Venezuela'nın, Rusya için Belarus kadar merkezi bir öneme sahip olmadığını açıkça ifade etmişti. Her ne kadar Moskova ile Caracas mayıs ayında savunma iş birliğini de içeren bir stratejik ortaklık anlaşması imzalamış olsa da, bu metin karşılıklı savunma taahhüdü içermiyor.

Gazetenin analizine göre ABD ordusu saldırılarda ağırlıklı olarak Buk hava savunma sistemlerinin konuşlandırıldığı ya da depolandığı noktaları hedef aldı. Bazı bölgelerde Buk sistemlerine ait parçalar, daha sahaya bile sürülmeden depolarda vuruldu. Bu durum, Venezuela ordusunun işgale ne kadar hazırlıksız olduğunu gözler önüne serdi. Venezuela'daki askeri analist Yaser Trujillo, New York Times'a şu değerlendirmeyi yaptı: "Venezuela Silahlı Kuvvetleri ABD saldırısına neredeyse tamamen hazırlıksızdı. Radarlar aktif değildi, birlikler dağılmamıştı. Bu hatalar zinciri ABD'nin neredeyse hiçbir tehdit ile karşılaşmadan hareket etmesini sağladı."

ABD'li bir askeri yetkiliye göre, Venezuela'nın Çin'den aldığı radar sistemleri de ABD uçakları tarafından imha edildi ve bu durum Rus yapımı savunmaları tamamen işlevsiz bıraktı. New York Times, Venezuela'nın büyük önem atfettiği MANPADS sistemlerinin de saldırı sırasında kayda değer bir rol oynamadığını yazdı. Sadece tekil bir fırlatma girişimi görülürken, ABD uçaklarının sert karşılığı diğer birlikleri caydırmış olabilir. ABD, taleplerinin karşılanmaması hâlinde Karayipler'de konuşlandırdığı deniz güçlerini devreye sokabileceği tehdidinde bulunuyor. Washington ayrıca yeni geçici yönetime, Rusya, Küba, İran ve Çinli danışmanları ülkeden çıkarması yönünde baskı yapıyor.

Maduro'nun yakalanmasının hemen ardından ABD Dışişleri Bakanlığı, Başkan Donald Trump'ın sert bakışlı bir fotoğrafını "Burası bizim yarım küremiz" notuyla paylaşmıştı.