Yusuf Has Hacib Diyor ki
Dünkü yazımızda, İTO tarafından hazırlanan ve medeniyetimizin kurucularından Yusuf Has Hacib’in 950 yıl önce yazdığı eserinden söz etmiştik.
Diğer adıyla “Mutluluk Kitabı” veya “insanı; adalete, merhamete, çalışmaya, kazanmaya, kazandığını paylaşmaya, dayanışmaya çağıran” ve bu çağrıya bir yasa olarak uyulmasını isteyen ana kitap Kutadgu Bilig’teki sözlere yer verememiştik.
Hacib’in sözleri, tamamen inanç kodlarımızın meyvesidir. Sözü uzatmadan yazının başlığına geçelim ve Kutadgu Bilig’den binlerce sözlerden bazı hatırlatmalarda bulunalım.
•
- Kim sadece bugünlük rahatını düşünürse, kendisine kötülük etmiş olur ve yarını için kaygı çeker. Kötülük bugün faydalı görünse bile yarın zararını görür!
- İyi kişi ne kadar mağdur olursa olsun, yarın pişman olmaz ve huzura erer.
- İnsanı dili kıymetlendirir ve insan onunla mutluluk bulur. İnsanı kıymetten dili düşürür ve dili yüzünden başı derde girer, işi gider.
- İnsan iki şey ile kendisini ihtiyarlıktan, ötelenmekten, kötülükten kurtarır; birisi iyi amel ve iş işlemek, diğeri iyi söz söylemek ve iyilikte sebat etmek.
- Bilgisizlerin ve erdemsizlerin düşmanı, bilgili ve erdemli kimselerdir. Bilgisizler ve erdemsizler, huylarının farkına varmadıkça düşmanlıkları daim olur.
- İnsandan insana çok fark vardır; bu fark bilgiden ileri gelmektedir, sözlerim bunlar içindir. Bu sözümü bilgililer için söyledim. Bilgisizlerin dilini ben de bilmiyorum.
- Sözü söyleyen yanılabilir, yanlış anladığı için yanlış aktarabilir, şaşırabilir, anlayışlı insanlara düşen ise bunları usulünce düzeltmek ve düzenlemektir.
- Ey temiz kimseler! İyi olursanız, adınızı överek anarlar, eğer kötülük eder ve kötü sözlerin sahibi olursanız, sizi hak ettiğiniz şekilde anarlar.
- Akıl, aklını kullananlar için iyi ve en emin dosttur. Bilgi ise merhametli bir kardeştir. Akıl ve merhameti birlikte tutan iyilerin amelidir.
- Hiddet ve öfke, insan için daima kötülüğü çağırır. Bu ikisinin yüzünden ruh ve beden daima eziyet çeker.
- İnsan için kötü olan birkaç şey vardır. Bir kimse bunları bilirse kendisini kötülükten korumuş olur:
Bunlardan birisi yalan söylemektir. Diğeri verilen sözden dönmektir. Bir diğeri, içki içmektir, buna müptela olan kişi, ömrünü heba etmiş olur.
Bir de insanın inatçı olmasıdır ki inatçı kimseler için dünyada sevinç ve mutluluk adına bir şey yoktur. Kaba huylu kimseler de bunlardan birisidir ve onlar da bulundukları her yeri karıştırırlar.
- İyi insanlar, iyi kimselerle oturur kalkarlar. İyiliklerini etraflarına yayarlar. Böyleleri gönlü ve dili temiz kimselerdir. Allah’a hakkıyla kulluk ederler, yarınki işlerini bugünden düzene koyarlar.
- Bu dünya için kendinizi ateşe atmayın, başkalarının malını almayın, kimseye zulmetmeyin, haset ve hırs ateşininin odununu, kendi elinizle Cehenneme taşımayın.
- İnsanların seçkini, hayâ sahibi olan kimselerdir.
