Kaşgarlı Mahmud
Bu haftaki eserimizin adı; “Kaşgarlı Mahmud”. Ötüken Yayınları’ndan çıkan kitabın yazarı Fuzuli Bayat.
“Kaşgarlı Mahmud’un” ünlü eseri, “Kitabu Divanü Lugati’t Türk” kitabını bilmeyen yoktur. Kitap bilinmeye bilinir de içeriğinden pek haberdar değilizdir.
Çünkü tüm İslam dünyasından koparılmak için dini ve dili, depreme uğramış bir millet, kültürüne ve tarihine ait böylesi muhteşem eserleri ancak müzelerde görebilmektedir.
Oysa “Divanü Lugati’t Türk”, yazıldığı günden bugüne kadar, sağlıklı şekilde bizlere ulaşabilseydi, böyle şarapnel yemiş bir toplum olmayabilirdik. Geçelim.
…………..
Mesela; üç kuşak bir aile üyelerinin, “rol gereği” aynı evde oturduğunu düşünelim. Hakikatte mümkün olmadığı için rol gereği diyorum.
Çünkü bırakın aynı evde oturmayı, misafir olarak bile birbirine katlanılmayan bir hale gelmiş vaziyetteyiz. Maalesef bu durum en çok da Müslüman ailelerde görülmektedir.
Büyüğün küçüğe, küçüğün büyüğe katlanamadığı ve insanın insana yük olduğu bencilleştirilmiş bir dünyada, bencilce yaşamaktayız.
Neyse laf mecrasından çıkmasın. Aynı aileden babalar, anneler, oğullar kızlar ve torunlar, aralarında bir sohbet yapsalar, birbirlerini anlamak için sözlük kullanmaları gerekir.
Biz kitaba dönelim.
……………….
Eserin yazarı Fuzuli Bayat’ın ifadesiyle; Kaşgarlı Mahmud, “Divanü Lügati’t Türk” kitabını, Türk kavimlerinin; İslam devletleri kurarak, İslam medeniyetinin öncülüğünü ele aldıkları, İslamiyeti yaydıkları ve onu kılıçları ile korudukları bir dönemde yazmış.
Türk’ü Türk’e sevdirmeyi, Türk’ü Arap’a, Acem’e ve Arap dilinin hâkim olduğu coğrafyalara tanıtmaya çalışmış, yalnız söz hazinemizin güzelliğini vermekle kalmamış, zengin ‘Türk sözlü medeniyetini’ tanıtmak ve öğretmek istemiştir.”
Kaşgarlı Mahmud’un “Divanü Lügati’t Türk”ü nasıl bir dönemde yazdığını öğrenmek için o döneme bakalım.
“Türkler, 10. yy.dan itibaren İslamiyeti resmen kabul etmekle yeni bir medeniyet çevresine dâhil oldular ve yeni bir misyonla -İslam’ı korumak ve himaye etmek- için tarih sahnesine çıktılar.
İslam dininin yayıldığı coğrafyanın çok büyük bir kısmının kontrolünü ellerinde tutan Türkler, sadece Haçlı yürüyüşlerinin önünü almakla İslamiyeti korumadılar.
Aynı zamanda dünya medeniyetine; ilim-irfan, felsefe ve bilim, mantık ve matematik konularında da önemli katkılar sağladılar.
Kaşgarlı Mahmud’un yaşadığı dönemde Türkler dört büyük devlet kurmakla dünya tarihine şerefli sayfalar yazdılar.
Türkler, İslam dininin, ilmin, kültürün koruyucuları olmakla beraber, İslam medeniyetine de büyük katkılar sağladılar.
Farabi, Biruni, İbn-i Sina gibi filozoflar, Yasuf Balasagunlu gibi şair, Ahmet Yesevi gibi tarikat kurucusu, Hace Nasirettin Tusi gibi astronom, matematikçi, Kaşgarlı Mahmud gibi ansiklopedist şahsiyetler yetiştirdiler.
Divanü Lügati’t Türk adlı eserin bir mukaddimesi gibi olan bu kitabı öncelikle Milli Eğitim Bakanlığına tavsiye ediyor sonra da okumak isteyenlere.
Eser hakkında; Ötüken Yayınları: 0212- 251 03 50
