Acı zerdali çekirdeği ve ölümler
Acı zerdali çekirdeği ve ölümler
HÜSEYİN ÖZTÜRK
Sosyal fenomeni olmaya yaşım ve ahlakım müsait değil. Bu sebeple gidip geldiğim yerlerde genelde yemeklerden söz edemem.
Evlerde pişen yemeğin kokusu, komşuya gittiyse diye o komşuya yemek götüren bir terbiyeden geçtim çünkü. Hâlâ lokantaların camları önünde ve dışında yiyip-içemem.
Eğer yolunuz Gaziantep’e düşerse, mutlaka 25 Aralık Gaziantep Panorama Müzesini gezmelisiniz. O kadar tarihi acı hakikatlerle karşılaşacaksınız ki, diliniz tutulacak, damağınız kuruyacak.
Mesela bu hadiselerden birisi, “Acı Zerdali Çekirdeği” ölümleri. Acı zerdali çekirdeğine geçmeden, o gün yaşananlara kısaca değinelim:
İngiliz ve Fransızların tapulu topraklarıymış gibi işgal ettikleri Gaziantep vahşeti bir yıla yakın sürer.
İngilizler, Gaziantep’i 15 Eylül 1919’ta Fransızlara devrederler. Fransız birlikleri Ekim ayı sonunda şehre hâkim olmak için ateşli-ateşsiz hummalı bir zulme başlar ve silahla şehri teslim alamayınca daha büyük ihanete başvururlar.
Dışarıdan şehre bir tek buğday tanesinin dâhi girmesi yasaklanır, halkın evlerinde hazırladıkları kışlık yiyeceklerini yakarlar ve askerimizi, halkımızı açlığa mahkûm ederler.
Bu duruma çare arayan “Heyet-i Merkeziye”, halkın ve askerlerin en az bir aylık ihtiyaçlarını gidermek için bir iaşe komisyonu oluştururlar ancak kuşatma uzun sürdüğü için elde avuçta ne varsa biter.
Halk bombardımana alışsa da açlığa dayanamaz. Bundan sonrasını Heyeti Merkeziye’nin İaşe Satınalma raporundan özetle nakledelim:
•
Antep savunmasında 10 Ocak 1921 tarihinde açlık ve sefalet dayanılmaz bir hal alır. Halkın ve askerin arpa ekmeğinin ununa bugünden itibaren yarı yarıya acı zerdali çekirdeği katılmaya başlanır.
Bu suretle birkaç gün daha dayanılacağı zannedilir. 12 Ocak 1921’de arpa ununa katılan acı badem ve zerdali çekirdeğinden zehirlenme sonucu kırk elli kişi vefat eder. Açlıktan ölümler bu kadar değildir.
Antep savunması İaşe Satın alma Defteri’nde “54 numara” ile kayıtlı bir Sıhhiye Tababeti raporu böyledir.
Açlık yüzünden yenmek zorunda kalınan acı zerdali çekirdeğinden dolayı zehirlenmeler meydana gelince, Heyet-i Merkeziye Sıhhiye Tababetine bir yazı ile başvurarak bu konuda fennî bir inceleme talep edilir.
Sıhhiye heyeti incelemeler sonucunda acı çekirdeğin yenmesinin zararlı olduğunu ve yenmesi halinde insanları öldürebileceğini, bundan sonra hamura katılmamasını isteyerek bu husus hakkında bir rapor hazırlar.
•
O günlerin canlı şahitlerinden ve Antep savunması kahramanlarından, “Hubb-i İstiklalin Abidesi Gaziayıntab Müdafaası” isimli eserin yazarı Teğmen Lohanizade Mustafa Nureddin şöyle yazar:
-“Bizi ne top mağlup etti ne tüfek; ne düşman kuvveti, ne mühimmatı; ne tank ne teyyaresi… Bizi yalnız bir şey ezdi, büzdü. Gözlerimizden kanlı yaşlar döktürerek yurdumuzdan çıkardı. O da açlık”!
Ezcümle:
Rabbim kimseyi açlıkla imtihan etmesin. Nasıl yemek yazayım bu şartlarda?