Tarihi 200 yıllık dönen değirmen Toroslar’ın Kalbinde iki asırdır ayakta duruyor

Toros Dağları’nın eteklerinden süzülen berrak sular, Mersin’in Anamur ilçesindeki 200 yıllık bir geleneği bugün hâlâ ayakta tutuyor. Güngören Mahallesi’nde bulunan tarihi su değirmeni, teknolojinin hızla değiştirdiği üretim anlayışına rağmen geçmişin izlerini koruyarak dönmeye devam ediyor.

Yaklaşık iki asırlık geçmişe sahip değirmen, yağışların ardından yeniden güçlenen su kaynakları sayesinde hareketlenirken, bölge halkının getirdiği mısırları doğal yöntemlerle öğütüyor. Ancak bu yapı yalnızca bir üretim merkezi değil; aynı zamanda Anadolu’nun köklü yaşam kültürünün yaşayan bir tanığı olarak dikkat çekiyor. Mahalle sakinlerinin “Gezgin Onur” olarak tanıdığı Onur Çınar, çocukluğundan beri içinde büyüdüğü değirmeni bugün büyük bir özveriyle işletiyor. Ailesinden miras kalan yapıyı korumayı bir sorumluluk olarak gördüğünü belirten Çınar, tarihi değirmenin sadece kendi ailesine değil, tüm bölgeye ait bir değer olduğunu ifade ediyor.

Bir zamanlar köy ekonomisinin can damarı olan değirmenlerin önünde uzun kuyruklar oluşurdu. İnsanlar ürünlerini öğütmek için sıra beklerken sohbet eder, günlük yaşamın paylaşımını burada gerçekleştirirdi. Bugün ise geçmişteki hareketlilik büyük ölçüde azalmış olsa da değirmenin çarkları kültürel hafızayı canlı tutmayı sürdürüyor. Güngören Mahallesi Muhtarı Murat Tere’ye göre göç ve kuraklık, bu tarihi mirasın geleceğini tehdit eden en büyük sorunlar arasında yer alıyor. Azalan tarımsal üretim ve genç nüfusun köylerden uzaklaşması, değirmenlerin yaşamasını zorlaştırıyor. Buna rağmen mahallede ayakta kalmayı başaran iki tarihi su değirmeni, geçmişle gelecek arasında güçlü bir köprü kuruyor.

Uzmanlara göre bu tür yapılar yalnızca mimari eser olarak değil, kırsal yaşamın üretim kültürünü yansıtan önemli bu unsurlar korunmalı. Çünkü değirmen taşlarının arasında yalnızca mısır değil; emek, dayanışma ve yüzyılların birikimi de öğütülüyor.

Toroslar’dan gelen suyun gücüyle dönmeye devam eden tarihi değirmen, bugün Onur Çınar’ın çabalarıyla yaşamını sürdürürken, Anadolu’nun köklü geleneklerine sahip çıkmanın da simgesi olarak varlığını koruyor. Her dönüşünde geçmişin sesini bugüne taşıyan değirmen, modern dünyanın ortasında zamana meydan okuyan nadir değirmen biri olmayı sürdürüyor.