Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Habersiz işten çıkanlar dikkat

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, Akit okuyucucularının sorularına cevap vermeye devam ediyor. İşte bu hafta sizden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Habersiz işten çıkan tazminat öder Soru: Ben bir şirkette 2 yıl 3 aydan bu yana çalışıyorum. Bu işyerinde geleceğe dair beklentim yok. İlerde iyi pozisyonlara ulaşabileceğim bir işyerinden teklif aldım. İstifa edersem 2 yıllık kıdemim yanacak. Bu sürenin ikramiyesini almamın bir yolu var mı? Ekrem D. Cevap: İşvereni tarafından işten çıkarılan işçilerin bir yıldan fazla hizmet süreleri varsa kıdem tazminatı alma hakkı oluyor. Kendi isteğiyle işten ayrılan yani istifa ederek işi bırakan işçilerin kıdem tazminatı hakkı bulunmuyor. Burada pek bilinmeyen bir konudan da söz etmeliyim. İşçi eğer işi bırakacaksa İş Kanunu’nda yazılı olan süreye uyarak bu konuda işvereni bilgilendirmesi gerekiyor. Buna ihbar süresi deniyor. İhbar süresine uymayan tarafın tazminat ödeme yükümlülüğü oluşuyor. İşyerindeki kıdeminiz 1 buçuk yıl-3 yıl aralığında olduğu için 6 haftalık ihbar süresine uymanız gerekiyor. Buna göre işten ayrılacak iseniz bu hususu işverene en az 6 hafta önceden bildirmez iseniz işverene 6 haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı ödemeniz gerekir.

Bağkur ölüm aylığı için en az 1800 gün prim gerekir Soru: Babam Bağ-Kur sigortalısıydı. Henüz emekli maaşına hak kazanamadan vefat etti. Anneme, ölen babamın üzerinden emekli maaşı bağlanır mı, maaşın ne kadarı bağlanır? Mehtap U. Cevap: Bağ-Kur kapsamında sigortalı iken ölenlerin aile efradına ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölenin en az 1800 gün prim gün sayısının bulunması gerekiyor. Babanızın en az 1800 gün prim ödeme süresi bulunuyorsa babanızın ölümüne bağlı olarak annenize Bağ-Kur ölüm aylığı bağlanır. Annenizin sigortalı çalışması yoksa ve kendi emekli maaşı da bulunmuyorsa aylık bağlanan çocuk olmaması şartıyla annenize bağlanan ölüm aylık hissesi u olacaktır. Ancak annenizin sigortalı çalışması varsa veya kendi emekli maaşı varsa yahut aylık bağlanacak çocuk varsa ölüm aylık hissesi yüzde 50 olacaktır.

Emekli maaşı bağlanırsa ölüm aylığı kesilir Soru: Ben ölen kızımdan dolayı SSK statüsünden ölüm aylığı alıyorum. Şu an 3600 gün primi tamamladım. 60 yaşına gelince emekli olabileceğim. Yaşımın dolmasına beş ay kaldı. Emekli olursam çocuğumdan aldığım maaşı da alabilecek miyim? Eğer emekli olunca bu maaş kesilirse karımın aylık hissesi artar mı? Salih N. Cevap: Ölen sigortalının anne ve babasına ölen çocuğundan aylık bağlanabilmesi için gerekli şartlardan ilki kendisine ait bir emekli maaşının bulunmamasıdır. Emekli olmanız halinde yani kendi sigortanıza bağlı bir maaş bağlanmasıyla birlikte ölen çocuğunuzdan bağlanan ölüm aylığı kesilecektir. Verdiğiniz bilgiye göre eşiniz de ölüm aylığı alıyor. Size emekli aylığı bağlanınca, eşinize ödenen ölüm aylığı hissesi artacaktır. Yani sizin aylığının kesilecek yanı sıra karınızın aldığı ölüm aylığının miktarı yükselecektir.

Destek primi iade edilmez Soru: Ben 2014 yılında emekli oldum. Emeklilik sonrası aynı işyerinde destek primi ödeyerek çalışmayı sürdürdüm. Bu ay işten çıkıyorum. Yaklaşık olarak 11 senedir ödemesi yapılan destek priminin emekli maaşıma bir artısı olacak mı veya talep edersem destek primlerimi toplu olarak iade alabilir miyim? Zülfü Y. Cevap: 5510 sayılı Kanuna göre ilk defa 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olmuş kişiler, emekli olduktan sonra sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmasını sürdürebiliyor ve sigortalı olarak çalıştığı bu sürelerde emekli maaşlarını alabiliyor. Emekliler için işverenleri tarafından SGK’ya yatırılan sosyal güvenlik destek priminin içerisinde emeklilik sigortası primi bulunmuyor. Yatırılan primler içerisinde; işçinin iş kazası ve meslek hastalığı geçirme riskine ait iş kazası ve meslek hastalığı primleri bulunuyor. Bu nedenle yatırılmış olan sosyal güvenlik destek priminin emekli maaşına bir etkisi ya da katkısı bulunmuyor. Ayrıca kanun hükmü gereği sosyal güvenlik destek primi olarak ödenmiş sürelerin iade edilmesi de mümkün olmuyor.

İleri yaşa gelenler primlerini topluca alabilir Soru: Ben şu an 57 yaşındayım. Toplamda 1932 gün prim ödemem oldu. Bana 3600 gün prim ödemesi halinde 60 yaş şartından aylık bağlanacağı söylendi. Bu durumda benim 60 yaşında 3600 gün primim oluşmuyor. Yatırdığım primleri toplu olarak alabiliyor muyum? Haldun M. Cevap: Türk sosyal sigorta sisteminde prim iadesi müessesesi bulunmuyor. Ancak emekli olmak için yaşı tamamlamasına rağmen sigortalılık süresini ya da prim gün eksiğini veya her ikisini sağlayamayan ve bu nedenle emekli olamayan sigortalılar yatırılan primlerin güncel karşılığını toplu olarak alabiliyor. Sosyal güvenlik sisteminde bu uygulamaya toptan ödeme deniliyor. 5510 sayılı Kanunun 28’inci maddesinde yazılı olan emeklilik yaşına yani 60 yaşına geldiğiniz zaman toptan ödeme talep edebilir ve yatan primlerin güncel karşılığını toplu olarak alabilirsiniz. Ancak askerlik borçlanması yapar ve kalan süre için şimdiden isteğe bağlı sigorta başlatsanız 60 yaşına gelene kadar 3600 gününüz oluşur ve bir ömür ödenecek olan emekli maaşı alma hakkı doğar. Tavsiyem emekli maaşı bağlanması için gün eksiğini çalışarak veya isteğe bağlı sigortalı olarak tamamlamanızdır.