Rusya Türkiye politikasında çirkinleşmeye başladı: 5 Türk şirketine getirilen yasağın perde arkası ortaya çıktı

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 16 Temmuz'da olası bir Rusya-Ukrayna anlaşmasıyla ilgili olarak Türkiye'nin "deniz unsurlarına liderlik etmeyi kabul ettiğini" söyledi. Ukraynalı mevkidaşı Andriy Sibiha ile Kiev'de görüşmelerinin ardından yaptığı açıklamada Fidan, olası bir barış anlaşmasının en önemli ayaklarından birinin Ukrayna'ya yönelik güvenlik garantileri olduğunu söyledi.

"Söz konusu gücün kara, deniz ve hava unsurlarından oluşacağını belirten kaynaklar, Türkiye'nin deniz bileşenine liderlik etmeyi kabul ettiğini aktardı. Açıklamada, 'Bu konuda müttefiklerimizle ortak bir anlayış içerisindeyiz. Planlama çalışmaları ise ilgili müttefik ülkelerin deniz kuvvetleri tarafından yürütülüyor.' ifadelerine yer verildi. Öte yandan, yapılan açıklamaların ardından Rus yetkililerden dikkat çeken bir değerlendirme geldi. Moskova yönetimi, konuya ilişkin açıklamalarında uzlaşmacı ve temkinli bir üslup benimsedi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 16 Temmuz'da yaptığı açıklamada, Türkiye'nin Ukrayna'daki savaşın barışçıl yollarla sona erdirilmesine yönelik çabalarına dikkat çekerek, Moskova'nın Ankara'nın bu süreçte üstlendiği yapıcı rolü takdir ettiğini ve bundan dolayı minnettar olduğunu ifade etti. Öte yandan Kremlin'e bağlı TASS haber ajansının aktardığına göre, Rusya'nın Ankara Büyükelçisi Sergey Verşinin de 17 Temmuz'da yaptığı değerlendirmede, Türkiye ile iş birliğinin sürdürülmesine yönelik olumlu mesajlar verdi. Verşinin, Rusya'nın başta Suriye ve Libya olmak üzere bölgesel krizlerin ele alındığı konularda Türkiye ve diğer bölgesel ortaklarla yapıcı diyaloğu devam ettirmeye ve geliştirmeye kararlı olduğunu vurguladı.

Verşinin, Türkiye'nin bölgesel meselelerde önemli bir diplomatik ağırlığa sahip olduğunu belirterek, Ankara'yı Batı'nın etkisiyle ortaya çıkan krizlerin çözümüne katkı sunabilecek etkili bir arabulucu ve bölgesel aktör olarak değerlendirdi. Buna karşın Kremlin'e yakınlığıyla bilinen bazı Rus yorumcular ise daha sert bir tutum benimsedi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın açıklamalarını farklı yorumlayan söz konusu isimler, Türkiye'nin Karadeniz'de daha fazla söz sahibi olmayı hedeflediği yönünde değerlendirmelerde bulundu.

Gazeteci Timur Şafir, aşırı sağcı yayın kuruluşu Tsargrad'a yaptığı açıklamada, "Pasif kalırsak, kurallar bizim dışımızda belirlenebilir. [Karadeniz] sularında, 'Ukrayna için garantiler' kisvesi altında, daimi devriyeler, keşif faaliyetleri, Ukrayna limanlarının korunması ve fiilen Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO'nun askeri varlığı ortaya çıkabilir" dedi.

Rus yorumcu Şafir ise Türkiye'nin bu adımla savaş sonrası döneme ilişkin pozisyonunu güçlendirmeyi amaçladığını öne sürdü. Şafir, Ankara'nın Karadeniz'de etkin bir rol üstlenmeye hazırlandığını savunarak, "Türkler böylece çatışma sona erdikten sonra Karadeniz'i kontrol etme iddialarını şimdiden ortaya koyuyor." ifadelerini kullandı. Savaş yanlısı yorumlarıyla bilinen blog yazarı Yury Barançik de 16 Temmuz'da Telegram hesabından yaptığı paylaşımda, Türkiye'nin Ukrayna'nın Karadeniz'deki ticaret yollarının güvenliğinde rol üstlenmeye hazırlandığını iddia etti. Barançik, bunun ileride Rusya ile askeri gerilime dönüşebileceğini öne sürerek, "Esasen Türkler, Ukrayna'nın Karadeniz ticaret yollarını korumaları altına alıyor. Ve bir bahaneyle Karadeniz'de bize karşı askeri harekata başlamaları yalnızca zaman meselesi." değerlendirmesinde bulundu. Barançik, söz konusu girişimin farklı şekilde yorumlanamayacağını savunarak, "Böyle bir manevra, yağma hazırlıkları dışında hiçbir şekilde açıklanamaz." ifadelerini kullandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bu politikayı izliyor olmasının sorumluluğunun kendilerinde olduğunu öne süren Barançik, "Bu adım, Ankara'nın bizi hiçbir şekilde tehdit olarak görmediğini gösteriyor." sözleriyle değerlendirmesini tamamladı.

Savaş blogcusu Yury Kotenok ise, "Bu tür planların uygulanmasından Türkiye'nin elde edeceği kazanımları düşünmekten bile korkuyorum" dedi. Kotenok, "Bu yalnızca sözde Ukrayna'nın karasularının kontrolü anlamına gelmez aynı zamanda [Türkiye'nin] bir bütün olarak Karadeniz'in kuzey bölgesine geri dönmesi ve bölgedeki askeri kabiliyetlerini köklü şekilde genişletmesi anlamına gelir" ifadelerini kullandı. Kotenok, Rusya'nın Türkiye'nin genişlemesini neden durdurmasının muhtemel olmadığını, "Ne yazık ki son birkaç yılda Karadeniz Filosu'nun savaş etkinliği ve kabiliyetleri, en hafif tabirle, artmadı" dedi.

16 Temmuz akşamı Rusya'nın tarım denetim kurumu Rosselhoznadzor, karantina düzenlemelerinin "sistematik" şekilde ihlal edildiğini gerekçe göstererek beş Türk üreticiden çekirdekli meyve ithalatını 18 Temmuz'dan itibaren yasakladığını duyurdu. Sürgündeki Kremlin yanlısı aşırı sağcı blog yazarı Vladislav Pozdnyakov, yalnızca abonelere açık ve popüler Telegram kanalında, "Ermenistan ile ilişkiler kötüleştiğinde de benzer önlemler alınmıştı" dedi. Tsargrad TV, 17 Temmuz'da, "Durum büyük bir jeopolitik meyve çekirdeği krizini andırıyor" ifadesini kullandı. Yayın kuruluşu, "Ülkenin dış politikasının artık diplomatlar tarafından değil, bitki sağlığı yetkilileri tarafından yazıldığı yönünde izlenim oluşturuyor" diye devam etti.

Putin'in eski konuşma yazarı ve bugün Rus makamlarınca "yabancı ajan" olarak tanımlanan sürgündeki Abbas Gallyamov, "Sözde apolitik bir kurum olan Rospotrebnadzor'un yukarıdan verilen siyasi talimatları uygulamak için gösterdiği hız, Rusya'da gerçekten bağımsız işleyen kurumların bulunmadığını bir kez daha kanıtlıyor (çünkü gerçek kurumsal bütünlük özerkliğin ürünüdür). Ortada yalnızca patronların isteklerine hizmet eden personel var" dedi. Gallyamov, "Putin'in yapabildiği tek şey düşmanlarının sayısını artırmak. Şimdi sıra Türkiye'de" dedi. Yury Barançik ise görünürde alaycı bir üslupla, "Nedense küçük şeylerle uğraşıyoruz - yine şeftaliyi, kirazı, kayısıyı yasaklıyoruz... İmparatorluk ölçeğindeki hamleler nerede? Büyük hedeflerle ve Rusya'nın Dünya Misyonu'yla uyum nerede?" dedi. Barançik, Sovyet Dışişleri Bakanı Andrey Gromiko'nun 1970'lerde Türkiye'nin Boğazlar'dan geçişleri kapatma tehditlerine karşılık olarak Türkiye'yi nükleer füzelerle vurmakla tehdit ettiğine dair aktarımları olumlu şekilde hatırlattı. BBC