NASA verileri paylaşıldı: Ay'da deprem alarmı

Uzayın derinliklerinde sessiz ve ölü bir gök cismi olduğu düşünülen Ay’ın, aslında sismik olarak oldukça dinamik bir yapıya sahip olduğu anlaşıldı. Smithsonian Enstitüsü uzmanlarının NASA verileriyle gerçekleştirdiği çalışmada, Ay’ın "maria" olarak adlandırılan karanlık düzlüklerinde binlerce yeni fay hattı tespit edildi.

Sciencealert’te yer alan habere göre, Bilim insanları, Ay'ın "maria" olarak bilinen karanlık bazalt düzlüklerindeki fay sırtlarının ilk küresel haritasını çıkararak, bu bölgelerdeki tektonik hareketliliğin tahmin edilenden çok daha yaygın olduğunu ortaya koydu. Yapılan araştırmada, bazı sırtların jeolojik açıdan oldukça yakın bir geçmişe, yani sadece birkaç on milyon yıl öncesine dayandığı belirlendi.

Elde edilen veriler, Ay'ın bir bütün olarak yavaşça soğumaya ve küçülmeye devam ettiğini gösteriyor. Bu süreç, kurumakta olan bir elmanın yüzeyinin buruşmasına benzer şekilde Ay yüzeyinde kırışıklıklar oluşturuyor. Gelecekteki Ay görevleri ve potansiyel uzun vadeli üsler için birincil hedef olan karanlık bazalt düzlüklerinin, sanıldığı gibi jeolojik olarak sessiz olmadığı anlaşılıyor.

KÜRESEL DARALMA VE YÜZEY KIRIŞIKLIKLARI Smithsonian Enstitüsü'nden jeolog Cole Nypaver, Apollo döneminden bu yana Ay'ın yüksek bölgelerindeki fay hatlarının (lobate scarps) varlığının bilindiğini, ancak ilk kez maria düzlüklerinde de benzer özelliklerin bu kadar yaygın olarak belgelendiğini ifade etti. Bu çalışma, Ay'ın iç yapısı, termal geçmişi ve sismik hareketliliği hakkında küresel bir bakış açısı sunuyor. Ay, Dünya gibi hareketli tektonik plakalara sahip olmasa da yaklaşık 4,5 milyar yıl önceki oluşumundan bu yana soğuyan iç yapısı nedeniyle sismik aktivite üretmeye devam ediyor. Araştırmacılar, NASA'nın Ay Yörünge Keşif Aracı'ndan (LRO) gelen yüksek çözünürlüklü görüntüleri kullanarak daha önce belgelenmemiş 1.114 yeni sırt segmenti tespit etti. Böylece Ay genelinde saptanan toplam segment sayısı 2.634'e ulaştı.

GENÇ FAY HATLARI VE SİSMİK TEHLİKELER Fayların yaşını belirlemek için çevredeki krater yoğunluğunu analiz eden ekip, bu sırtların yaklaşık 310 milyon ile 50 milyon yıl önce oluştuğunu saptadı. En genç sırtın yaklaşık 52 milyon yaşında olduğu belirlenirken, ortalama yaşın yüksek bölgelerdeki fay hatlarıyla benzerlik gösterdiği görüldü. Bu durum, aynı küresel streslerin Ay'ın her iki arazi yapısını da şekillendirdiğini kanıtlıyor. Jeolog Tom Watters, bu keşfin dinamik ve küçülen bir Ay tablosunu tamamladığını belirtti. Maria düzlüklerindeki sismik olarak aktif özelliklerin yaygınlığı, gelecekteki Ay görevleri için hem yeni fırsatlar hem de riskler barındırıyor. Özellikle sığ Ay depremlerinin, Ay yüzeyinde kurulacak insan yapısı altyapılar için ciddi bir tehlike oluşturabileceği vurgulanıyor.