Müzeye dönüşecek mi? Sakarya Meydan Muharebesi’nin son siperleri ortaya çıktı

Cumhuriyetin temellerinin atıldığı en kanlı muharebelerden biri olan Sakarya Meydan Muharebesi'nin izleri, 100 yılı aşkın süredir toprak altında sessizce bekliyordu. Ancak Haymana'da yürütülen titiz araştırmalarla 15 ve 11'inci tümenlere ait son savunma siperleri tespit edildi. Mürettep Müfreze Gönüllüleri ve Sakarya Meydan Muharebesi Alanı Şehitlikleri Siperleri Araştırma Koruma ve Eğitim Derneği'nin, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile Haymana Belediyesi iş birliğinde yaptığı çalışmada Sakarya Meydan Muharebesinde görev alan 15 ve 11'inci tümenlere ait yeni siper hatları tespit edildi. Milli Savunma Bakanlığı Harita Genel Müdürlüğü ve askeri arşiv kaynaklarından elde edilen bilgiler doğrultusunda belirlenen alana tabela asıldı. Tabelada, 'Sakarya Meydan Muharebesinde, Yunan birlikleri karşısında 2 Eylül 1921 tarihinde Çaldağı'ndan çekilmek zorunda kalan 15'inci Tümen ile bu tümenden devralan 11’inci Tümen mensubu şehit ve gazi dedelerimizin bizzat kendi elleriyle kazıp, savunduğu, ter ve kan döktüğü bu siperler, kahraman Mehmetçiğin geri çekildiği son hat olup, buradan geriye adım atılmamıştır' ifadesi yer aldı. Sakarya Meydan Muharebesinde, Türk askerinin çekildiği son nokta olarak belirlenen ve 2'nci Viyana kuşatmasında başlayan 238 yıllık geri çekilişin son bulduğu siperlere ayrıca 'Arıkovanı Tepesi Siperleri' yazılı tabela da asıldı.

Sakarya Meydan Muharebesi Alanı Şehitlikleri Siperleri Araştırma Koruma ve Eğitim Derneği Başkanı Emekli Albay Serdar Yetim, Arıkovanı Tepesi'nin, dünyanın en uzun süreli olan meydan muharebesinde Mehmetçiğin çekildiği en son hat olduğunu söyleyerek, "Mehmetçik o siperden geriye bir adım daha atmadı. Taş ocakları, madenler, güneş enerji santralleri ve diğer faaliyetler nedeniyle 104 yıl boyunca günümüze kadar gelmiş olan şehit mezarları, siperler ve diğer unsurlar maalesef yok olma aşamasında. Geri dönüşü, telafisi mümkün olmayacak şekilde yok olma tehdidi altında. Harp sahasının korunması, gelecek nesillere aktarılması maksadıyla, Sakarya Meydan Muharebesi Tarihi Milli Park Müdürlüğü, yıllardan beri gönüllüler, STK‘lar, belediyelerimiz çalışmalarını yapmakta. Ancak hem ekonomik nedenler hem diğer nedenlerden dolayı bunlar istenilen seviyeye gelmemiş durumdadır. Bizler de gönüllüler olarak harp sahasını araştırıp, tespitini yapıp bilinmeyenleri ortaya çıkartıp buraların muhafaza altına alınması ve kuşaklara aktarılması için elimizden geldiğince gayret gösteriyoruz" dedi. Yetim, alanın korunması için tanıtımının önemli olduğunu söyleyerek, "Tanıtımın olması için de eğitim ve gezilerin düzenlenmesi şart. Dolayısıyla bir turizm cazibe merkezi haline getirilmesi gerekiyor. Bu kapsamda Türkiye’de güzel bir örneğimiz var; Çanakkale. Sakarya Meydan Muharebesi de harp sahası olarak hem çok büyük bir alana sahip, hem yeteri kadar şehit mezarımız, günümüze kadar ulaşmış siperimiz mevcut. Bu konuda Çanakkale’de olduğu gibi bir açık alan müzesi, tarihi alan başkanlığı gibi bir seviyeye gelmesini arzuluyoruz. Şehit düşen Mehmetçiklerin hepsi şu an arazide sahipsiz mezarlıklarda yatmakta. Mezar alanlarının bulunması için tüm kurumlar ve biz gönüllüler aktif olarak çalışıyoruz. En son Tatlıkuyu'da bir mezarlık alanı keşfedildi. 5'inci Kafkas Tümenimizin 13'üncü Alayına ait 250 tane şehit defnimiz var orada" diye konuştu.

Derneğin başkan yardımcısı Turgut Sarıfakıoğlu ise "Siperler dediğimiz yer 187 kilometre, 187 kilometre siper tespit edildi. Bu alanda şehitliklerin bir kısmının üstü kapanmış, bir kısmının üzerine tarla açılmış, kapatılmış. Biz burada dernek kurarak burayı koruma altına almak istiyoruz. Şehitlerimiz hayvan pislikleri üzerinde olmasın, üzerine hayvanlar pislemesin. Çevirelim, bayrağımızın altında dursunlar istiyoruz. Buraya her bölgeden insan gelmiş. 5 bin kadar şehidimizin kayıtları da var. Kırşehir’den, Malatya’dan, Maraş’tan, Giresun’dan gelmişler. Bunlar hangi gün nerede şehit olmuşlar belli. Biz bu kayıtlardan o gün hangi savaş yapılmış, gün gün savaş haritalarında görüyoruz. Hangi alay nerede çarpışmış, asker hangi günlerde rahmetli olmuş belli. O muharebe alanının içinde yatıyorlar. Bu nedenle illere de diyoruz ki gelin şehitlerimizi anmak üzere buraya şehitlikler yapın. Derneğimizin amaçlarının en önemli kısmı bu" dedi.

Sarıfakıoğlu, bölgede farklı firmaların yatarım yapmak için başvuruda bulunduğunu da söyleyerek, "Buraların koruma altına alınmasını sağlayacağız. Bu firmalar, bu kişiler bilmiyorlar, geliyorlar müracaatta bulunuyorlar. Bu sahanın tarihi değerini, manevi değerini bilmiyorlar" dedi.