İngiltere'den dikkat çeken araştırma: Sigara mı daha zararlı elektronik sigara mı?

Hiç sigara içmeyen birinin elektronik sigaraya başlaması çok büyük bir hata olacaktır. Fakat bir sigara tiryakisinin elektronik sigaraya geçmesi kesinlikle tavsiye ediliyor. Elektronik sigaranın da zararları olsa da normal sigaranın yanında basit kalıyor. Elektronik sigaranın zararlarını uzmanlar cips, kola, abur cubur düzeyinde bir zarar olarak görüyor.

Elektronik sigaranın ise 'sigara içimi ' olarak bilinen türden alınıp kullanılması tavsiye ediliyor. Bol dumanlı daha çok nargile içimine benzeyen elektronik sigara türlerinin sigara alışkanlığını dudak tiryakiliğini bitirme noktasında daha az işe yarayacağı vurgulanıyor. VOZOL denen ve bakkallarda bile satılan tek kullanımlık elektronik sigaran uzak durun diyen uzmanlar 'podmod' denen yeni nesil ve sigara içimi türünde elektronik sigaları tercih edin uyarısında bulundu.

Sigara ile elektronik sigara arasındaki en kritik fark ise yanma. Klasik sigarada tütün yakılıyor. Bu yanma sırasında binlerce farklı kimyasal ortaya çıkıyor; bunların önemli bir bölümü zehirli, onlarcası ise kanserojen. NHS'ye göre sigara dumanındaki en zararlı maddeler arasında katran ve karbonmonoksit de bulunuyor. Elektronik sigarada ise tütün yakılmadığı için bu yanma ürünleri ortaya çıkmıyor.

Kanser açısından fark çok büyük İngiltere hükümetinin 2022'de yayımladığı kapsamlı "Nicotine vaping in England" incelemesinde elektronik sigaranın kanser üzerindeki olası etkileri ayrıca değerlendirildi. Rapora göre elektronik sigaranın uzun vadeli kanser riskini kesin olarak ortaya koyacak kadar uzun süreli veri henüz bulunmuyor. Ancak mevcut bulgular, elektronik sigara kullananların sigara içenlere kıyasla kanserle bağlantılı toksik maddelere çok daha düşük düzeyde maruz kaldığını gösteriyor.

Buradaki kritik nokta şu: Elektronik sigara tütünü yakmadığı için sigaranın kanser riskinin temel kaynaklarından biri olan yanma sürecini ortadan kaldırıyor. Bu nedenle İngiltere'deki sağlık otoriteleri elektronik sigarayı "risksiz" olarak tanımlamıyor; ancak sigara içmeye devam etmekle kıyaslandığında çok daha düşük riskli bir seçenek olarak değerlendiriyor.

Public Health England'ın 2018 kanıt incelemesi, elektronik sigaranın sigaradan en az yüzde 95 daha az zararlı olduğunun söylenmesinin, iki ürün arasındaki büyük farkı anlatmak açısından hâlâ uygun olduğunu belirtmişti.

Kalp için de sigara çok daha ağır bir yük Fark yalnızca kanserle sınırlı değil. Sigara dumanındaki karbonmonoksit ve diğer yanma ürünleri kalp-damar sistemine ciddi zarar veriyor. NHS, sigarayı bırakmanın uzun vadede kalp hastalığı ve inme riskini önemli ölçüde düşürdüğünü belirtiyor. Elektronik sigara ise kalp açısından tamamen masum değil. Özellikle nikotin kalp hızını ve tansiyonu yükseltebiliyor. Ancak elektronik sigarada sigaradaki katran ve karbonmonoksitin bulunmaması, iki ürün arasındaki toplam toksik maruziyet açısından önemli bir fark oluşturuyor. NHS, elektronik sigaranın sigaraya kıyasla çok daha küçük bir risk taşıdığını ve tamamen elektronik sigaraya geçenlerde toksinlere maruziyetin azaldığını belirtiyor.

"Yüzde 95 daha az zararlı" ne anlama geliyor? Burada önemli bir ayrıntı var: Yüzde 95 ifadesi "elektronik sigara kullananların kanser olma ihtimali yüzde 95 daha düşük" anlamına gelmiyor. Bu oran, iki ürünün toplam sağlık zararları arasındaki göreceli farkı ifade etmek için kullanılıyor. Dolayısıyla "elektronik sigara yüzde 95 daha az kanser yapıyor" şeklindeki bir yorum bilimsel olarak doğru olmaz. Daha doğru ifade, elektronik sigaranın sigaraya kıyasla çok daha düşük zararlı madde maruziyeti ve çok daha düşük toplam sağlık riski taşıdığıdır.

İngiltere'nin yaklaşımı oldukça net NHS'nin güncel yaklaşımı da dikkat çekici: Elektronik sigaranın risksiz olmadığı açıkça belirtilirken, sigaradan çok daha az zararlı olduğu ve sigarayı bırakmak isteyen yetişkinlere yardımcı olabileceği ifade ediliyor. NHS ayrıca elektronik sigaranın sigara gibi katran ve karbonmonoksit üretmediğine dikkat çekiyor. Dolayısıyla iki seçenek arasında kalmış, sigarayı bırakamayan bir yetişkin açısından tablo şöyle: Sigara: Tütün yanıyor → katran + karbonmonoksit + çok sayıda toksik ve kanserojen yanma ürünü. Elektronik sigara: Tütün yanmıyor → katran ve karbonmonoksit yok, zararlı madde maruziyeti çok daha düşük. Ancak uzmanların altını çizdiği nokta da aynı: En sağlıklı seçenek hiçbirini kullanmamak. Elektronik sigara, sigara içmeyen bir kişinin başlaması için değil; sigara kullanan yetişkinlerin sigaradan uzaklaşması açısından daha düşük riskli bir alternatif olarak değerlendiriliyor. Uzun vadeli elektronik sigara riskleri ise henüz tamamen bilinmiyor.