Eğlencenin sonu kötü bitebilir: Yapay zekaya fotoğrafını veren yandı

Sosyal medyada son günlerin popüler akımı 80’ler fotoğrafları, milyonlarca kullanıcıyı yapay zekâ uygulamalarına fotoğraf yüklemeye yöneltti. Kullanıcılar fotoğraflarını nostaljik görüntülere dönüştürürken, uzmanlar bu eğlencenin görünmeyen risklerine dikkat çekiyor. Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, yapay zekâya yüklenen fotoğraflarla yalnızca bir görüntünün değil, kişiyi tanımlayabilen biyometrik verilerin de paylaşıldığını belirterek kullanıcıları uyardı.

Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Yapay zekâya sadece fotoğrafımızı değil, biyometrik verilerimizi de veriyoruz” diyerek deepfake ve veri güvenliği risklerine dikkat çekti. Sosyal medyada son günlerin en dikkat çeken akımlarından biri 80’ler fotoğrafları oldu. Kullanıcılar kendi fotoğraflarını yapay zekâ uygulamalarına yükleyerek saç stilinden kıyafetine, fotoğrafın renklerinden arka planına kadar tamamen farklı görüntüler oluşturuyor. Peki kullanıcılar bu fotoğrafları yapay zekâya yüklerken aslında hangi verilerini paylaşıyor? Bu durum ne gibi riskler barındırıyor?

TGRT Haber'de yer alan habere göre, Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, bu tür akımlarda kullanıcıların yalnızca fotoğraf paylaşmadığını, aynı zamanda yüz özelliklerini içeren önemli bir veri setini de sisteme sunduğu konusunda kullanıcıları uyardı. Bu tür akımlar için fotoğraflarımızı yapay zekâya yüklerken aslında hangi verilerini paylaşıyor? Bu durum ne gibi riskler barındırıyor?

Prof. Dr. Ali Murat Kırık: Sosyal medyada eğlence amacıyla başlayan bu tür akımlarda kullanıcılar aslında yalnızca bir fotoğraf paylaşmıyor. Fotoğrafını bir yapay zekâ sistemine yüklediği anda yüzünün de içerisinde bulunduğu kişisel verisini bir dijital hizmete aktarmış oluyor. Biz yapay zekâya sadece bir fotoğraf göndermiyoruz. Fotoğrafın içerisinde yüzümüz, yüz hatlarımız, gözlerimiz, burun ve çene yapımız gibi bizi diğer insanlardan ayırabilecek çok sayıda görsel veri bulunuyor. Dolayısıyla kullanıcı açısından sıradan görünen bir fotoğraf, veri güvenliği açısından çok daha farklı bir anlam taşıyor. Aynı kişinin farklı zamanlarda çekilmiş çok sayıda fotoğrafını yapay zeka uygulamalarına yüklemesi riski artırıyor mu? Prof. Dr. Ali Murat Kırık: Evet. Özellikle aynı kişinin farklı zamanlarda ve farklı açılardan çekilmiş çok sayıda fotoğrafının sisteme yüklenmesi, kişinin dijital ortamda daha ayrıntılı bir yüz profilinin oluşturulmasına zemin hazırlayabilir. Bu nedenle kullanıcıların yalnızca ortaya çıkacak görüntünün nasıl görüneceğine odaklanmaması gerekiyor. Fotoğrafı hangi uygulamaya yüklediğini ve bu uygulamanın verileri nasıl işlediğini de araştırması önemli.

Yüz verisini diğer kişisel verilerden ayıran en önemli özellik nedir? Prof. Dr. Ali Murat Kırık: Yüz verisi biyometrik bir veri olduğu için burada çok daha dikkatli olmak gerekiyor. Şifrenizi değiştirebilirsiniz. Telefon numaranızı değiştirebilirsiniz. Ancak yüzünüzü değiştiremezsiniz. Bu nedenle yüz verisinin güvenliği çok daha kritik. Bir biyometrik verinin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda bunun telafisi sıradan bir şifreyi değiştirmek kadar kolay değildir. Kullanıcılar yapay zekâ uygulamalarına fotoğraf yüklemeden önce nelere dikkat etmeli? Prof. Dr. Ali Murat Kırık: Öncelikle uygulamanın gizlilik politikasının incelenmesi gerekiyor. Bir fotoğrafı sisteme yüklediğimizde verinin nerede tutulduğunu, ne kadar süreyle saklandığını ve hangi amaçlarla işlendiğini bilmemiz gerekiyor. Kullanıcılar, fotoğrafın sisteme yüklendikten sonra tamamen silindiğini varsaymamalı. Uygulamanın kullanım koşulları ve gizlilik politikası incelenmeden bu konuda kesin bir varsayımda bulunmak mümkün değil.

Peki bu fotoğraflar ileride farklı amaçlarla kullanılabilir mi? Prof. Dr. Ali Murat Kırık: Yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmeler, fotoğrafların yalnızca nostaljik görüntülere dönüştürülmesini değil, gerçekçi sahte içeriklerin üretilmesini de mümkün hale getiriyor. Bugün 80’ler fotoğrafı oluşturmak için kullandığımız yüz verisi, farklı yapay zekâ sistemlerinde kişinin hiç bulunmadığı ortamlarda gerçekçi görüntüler üretmek için de kullanılabilir. Özellikle yüksek çözünürlüklü ve yüzün net biçimde görüldüğü çok sayıda fotoğrafın farklı platformlara yüklenmesi, kötü niyetli kişilerin eline geçmesi halinde kimlik taklidi, sahte görüntü üretimi ve itibar saldırıları gibi riskleri artırabilir. Fotoğrafın yalnızca yüz bilgisinden ibaret olmadığını da unutmamak gerekiyor. Bir fotoğrafın arka planında ev adresi, okul, iş yeri, araç plakası, konum bilgisi veya başka kişilere ait yüzler bulunabilir. Böylece kullanıcı farkında olmadan tek bir fotoğraf içerisinde birden fazla kişisel veriyi yapay zekâ sistemine aktarmış olabilir. Özellikle çocukların, aile bireylerinin ve üçüncü kişilerin bulunduğu fotoğrafları yapay zekâ uygulamalarına yüklerken daha dikkatli olunması gerekiyor.

80’ler akımı eğlence amacıyla yapılıyor. Kullanıcılar bu konuda ne kadar endişelenmeli? Prof. Dr. Ali Murat Kırık: Yapay zekâyı kullanmayın demiyoruz. Ancak hangi fotoğrafı, hangi uygulamaya ve hangi izinlerle yüklediğimizi bilmemiz gerekiyor. Eğlence amacıyla yaptığımız birkaç saniyelik bir işlem, dijital ortamda uzun süre kalabilecek bir veri izi oluşturabilir. Fotoğrafın sosyal medyada daha önce paylaşılmış olmasıyla onu bir yapay zekâ sistemine yeniden yüklemek aynı şey değil. Çünkü burada görüntü yalnızca görüntülenmiyor; bir sistem tarafından analiz ediliyor, işleniyor ve farklı amaçlarla kullanılabilecek yeni içeriklerin üretiminde veri olarak değerlendirilebiliyor. Özellikle yüzün net göründüğü fotoğraflarda daha dikkatli olunması gerekiyor. Kullanıcıların “Nasıl olsa internette var” düşüncesiyle hareket etmemesi önemli. Fotoğrafın hangi platforma yüklendiği, hangi izinlerin verildiği ve verinin nasıl işlendiği mutlaka kontrol edilmeli. Yapay zekâ bize 80’lerde nasıl görüneceğimizi gösterebilir. Fakat önemli olan, bugün yapay zekâya verdiğimiz yüzümüzün yarın nerelerde kullanılabileceğini de düşünmek.