Dünyanın en iyisinde zirve değişmedi Kahvaltı bizim işimiz

2. Sfinz - Libya Sfinz, un, şeker, maya, tuz ve sudan oluşan bir hamurla yapılan geleneksel bir kızarmış hamur işidir. Hamur küçük toplar haline getirilir ve daha sonra ince bir hamur tabakası oluşturmak için düzleştirilir. Kızartıldıktan sonra sfinz genellikle balla birlikte tüketilir, ancak üzerine yumurta da sürülerek kızartılabilir. Libya çöreği olarak da bilinen bu kızarmış hamur işi, özellikle Ramazan ayında orucu açmak için popülerdir, ancak kahvaltıda da servis edilebilir. Artan hamur varsa, Libyalılar genellikle onu otlu ekmeğe dönüştürürler.

3. Komplet lepinja - Sırbistan, Zlatibor Bölgesi Komplet lepinja, geleneksel bir yuvarlak ekmek olan lepinjanın ikiye kesilmesi, içine yoğun kıvamlı kaymak (kajmak) sürülmesi ve üzerine yumurta eklenmesiyle hazırlanan özel bir lezzettir. Bu karışım kısa süre fırınlandıktan sonra, yerel olarak “pretop” adı verilen sıcak et suyu/yağ karışımı üzerine gezdirilerek servis edilir. “Komplet” kelimesi, “içinde her şey olan” anlamına gelir ve bu yemek özellikle Užice ve Zlatibor bölgeleriyle özdeşleşmiştir. Kökeninin II. Dünya Savaşı’ndan öncesine dayandığı düşünülmektedir. Yemeğin adı ise Užice’de bulunan Kod Šuljage fırınının günümüzdeki sahibi Dragan Lazić tarafından resmi olarak tescillenmiştir. Oldukça besleyici ve yüksek kalorili olmasına rağmen genellikle kahvaltıda tüketilir. Yanında bir bardak yoğurt ya da ekşi süt ile servis edilmesi önerilir. En otantik deneyim için ise çatal-bıçak yerine elle yenmesi tavsiye edilir.

4. Beyran çorbası - Gaziantep, Türkiye Beyran çorbası, Gaziantep’e özgü geleneksel bir çorbadır ve özellikle kahvaltıda tüketilmesiyle bilinir. Eritilmiş kuzu yağı üzerine pirinç ve didiklenmiş kuzu eti eklenerek hazırlanır. Bu karışım; sarımsak, biber salçası ve kuzu suyunun ilavesiyle pişirilir. Oldukça acı olmasıyla tanınan bu çorba, güne başlamak için alışılmışın dışında ama oldukça iddialı bir seçenektir. İsteğe bağlı olarak yanında limon dilimleri ve taze Türk ekmeği ile servis edilebilir.

5. Roti canai - Malezya Roti canai, kökeni Hindistan’a dayanan ancak en çok Malezya ile özdeşleşen geleneksel bir tavada kızartılmış yassı ekmektir. Endonezya, Brunei ve Tayland gibi çevre ülkelerde de yaygın olarak tüketilir. Un, su, yumurta ve yağ ile hazırlanan hamur, defalarca katlanarak açılır; bu sayede katmanlı bir yapı kazanır. Sonuç olarak içi yumuşak, dışı ise çıtır bir doku elde edilir. Roti canai yapımında en yaygın kullanılan yağ, geleneksel Hint sade yağı olan ghee’dir. Bu lezzetin, Hindistan’dan Malezya’ya göç eden işçilerin tarifi ve pişirme geleneğini beraberinde getirmesiyle ortaya çıktığı düşünülmektedir. Genellikle yuvarlak formda sade olarak servis edilir ve köri yemeklerinin yanında tüketilir. İster yanında sunulsun ister küçük parçalara ayrılıp köriyle karıştırılsın, roti canai bu yemeklerle birlikte sıkça tercih edilir. Bununla birlikte, çoğu zaman ana yemek olarak da sunulur ve farklı eşlikçilerle servis edilerek tek başına da doyurucu bir öğüne dönüşebilir.

6. Bougatsa - Yunanistan/Makedonya Bougatsa, kat kat açılmış yufka (phyllo) hamuruyla hazırlanan ve genellikle irmik kremasıyla doldurulan geleneksel, rustik bir Yunan böreğidir. Bunun yanı sıra kıymalı ya da peynirli çeşitleri de bulunur. Yemeğin adı, peynirli börek anlamına gelen Osmanlıca “pogatsa” kelimesinden türemiştir. Kökeni, Konstantinopolis’in (İstanbul) Yunan egemenliğinde olduğu Bizans dönemine kadar uzanır. İlk zamanlarda hem tatlı hem tuzlu farklı iç harçlarla hazırlanan bir hamur işi olarak ortaya çıkmıştır. Zamanla ince açılmış, el yapımı yufkanın kullanılmasıyla bugünkü formuna evrilmiştir. Kuzey Yunanistan’a yerleşen Türk göçmenlerin etkisiyle bougatsa, özellikle Serres ve Selanik şehirleriyle özdeşleşmiştir. Günümüzde ise Yunanistan genelinde yalnızca bu ürünü satan “bougatsopolia” adı verilen özel dükkanlarda yaygın olarak bulunur.

7. Chilaquiles - Meksika Chilaquiles, en temel haliyle kızartılmış tortilla parçalarının acılı sosla kaplanmasıyla hazırlanan bir yemektir; isteğe bağlı olarak et ve sebzelerle zenginleştirilebilir. Hem Meksika’da hem de Amerika Birleşik Devletleri’nde oldukça popülerdir ve özellikle bayatlamış tortillaları değerlendirmek için ideal bir tarif olarak öne çıkar. Yemeğin adı, “acı sos içinde yeşillikler/otlar” anlamına gelen “chil-a-quilitl” kelimesinden türemiştir. Günümüzde pek çok bölgesel çeşidi bulunur; örneğin Sinaloa’da beyaz sosla hazırlanırken, Mexico City’de geleneksel olarak üzerine epazote otu eklenerek servis edilir.

8. Bundás kenyér - Macaristan Bu geleneksel Macar yemeği, Fransız tostunun tuzlu bir versiyonu olarak bilinir. Hafifçe çırpılmış yumurtaya batırılan dilimlenmiş ekmeklerle hazırlanır ve ardından kısa süre tavada kızartılarak dışı çıtır bir kıvam alması sağlanır. Genellikle kahvaltıda ya da hafif bir akşam atıştırmalığı olarak tüketilir ve çoğunlukla mayonez ve ekşi krema gibi kremamsı soslarla birlikte servis edilir.

9. Sirnica - Bosna Hersek Sirnica, ince yufka hamurunun taze inek peyniri, ekşi krema ve yumurta karışımıyla doldurulmasıyla hazırlanan tuzlu bir Boşnak böreğidir. Yerel olarak “jufka” adı verilen ince hamur tabakaları peynirli harçla kaplanır ve börek geleneksel olarak spiral şeklinde sarılır. Servis edilmeden önce üzerine zaman zaman su, yağ veya süt serpilir. Tek başına tüketilebilse de genellikle yanında yoğurt ya da ekşi krema ile servis edilir.

10. Mercimek çorbası - Türkiye Mercimek çorbası, kırmızı mercimek, tavuk suyu, soğan ve havuçla hazırlanan, Türkiye’nin en sevilen çorbalarından biridir. Genellikle tuz, karabiber, kimyon ve kırmızı biber gibi baharatlarla tatlandırılır. Yapımı oldukça pratik olan bu çorba, doyurucu ve iç ısıtan yapısıyla özellikle Türkiye’nin kırsal bölgelerinde kahvaltı, öğle ya da akşam yemeklerinde sıkça tüketilir ve en çok lokantalarda karşımıza çıkar.

11. Strapatsada - Yunanistan Strapatsada (ya da diğer adıyla Kagianas), küp doğranmış domateslerin sotelenip taze otlarla tatlandırılması, ardından hafifçe çırpılmış yumurtayla birleştirilmesi ve üzerine ufalanmış beyaz peynir (feta) eklenmesiyle hazırlanan popüler bir Yunan yemeğidir. Rustik görünümü ve ferah, temiz lezzetiyle öne çıkan bu yemek genellikle hafif bir ana öğün olarak ya da fırın yemekleri ve ızgara etlerin yanında servis edilir. Geleneksel olarak İyon Adaları ile özdeşleşmiş olsa da günümüzde Yunanistan genelinde yaygın olarak tüketilmektedir.

12. Mekica - Bulgaristan Mekitsa, geleneksel olarak kahvaltıda tüketilen popüler bir Bulgar lezzetidir. Yoğrulmuş hamurun kızgın yağda kızartılmasıyla hazırlanan bir tür yassı ekmektir. Hamuru genellikle un, su, tuz, yağ, yumurta, yoğurt ve kabartıcı bir malzemeden oluşur. “Mekitsa” adı, Bulgarca “yumuşak” anlamına gelen *mek* kökünden türemiştir ve bu da ekmeğin yumuşak dokusuna atıfta bulunur. Bu hamur işi pudra şekeri serpilerek tüketilebildiği gibi; yoğurt, bal, peynir ya da çeşitli meyve reçelleriyle birlikte de servis edilebilir.

13. Pão de queijo - Minas Gerais, Brezilya Pão de queijo, kelime anlamıyla “peynirli ekmek” demektir ve kökeni, manyok bitkisinin kalıntılarını kullanmaya başlayan Afrikalı kölelerin mutfak yaratıcılığına dayanır. Elde edilen ince beyaz toz (nişasta), küçük toplar haline getirilip fırınlanırdı. O dönemde içine peynir eklenmezdi; bu nedenle sadece pişirilmiş nişastadan oluşan bir yiyecekti. Ancak 19. yüzyılın sonlarında köleliğin sona ermesiyle birlikte Afro-Brezilyalılar farklı gıdalara erişim sağlamaya başladı. Brezilya’nın süt ürünleri merkezi olan Minas Gerais eyaletinde bu nişastalı toplara peynir ve süt eklenmeye başlandı ve böylece pão de queijo ortaya çıktı. Günümüzde ise Brezilya’da oldukça popüler bir atıştırmalık ve kahvaltılık olarak tüketilir. Ayrıca kuzey Arjantin’de de yaygın olarak bulunur ve birçok kafe, atıştırmalık dükkanı ve fırında satışa sunulur.

14. Bal Kaymak - Türkiye Bal kaymak, Türkiye’de kahvaltı sofralarının vazgeçilmezlerinden biridir. Su mandası sütünden elde edilen ve kaymak olarak bilinen, yoğun kıvamlı süt ürünü; üzerine bolca bal eklenerek servis edilir. Genellikle sürülebilir bir lezzet ya da tatlı bir dip sos olarak sunulur. Çayla birlikte veya diğer geleneksel kahvaltılıklarla tüketilir ve çoğunlukla ekmekle eşleştirilir. Nadiren tatlı olarak da servis edilebilir ve bazen üzerine toz, doğranmış ya da bütün ceviz eklenerek zenginleştirilir.

15. Bambalouni - Sidi Bou Said, Tunus Bambalouni, özellikle Sidi Bou Said kasabasında oldukça popüler olan geleneksel bir Tunus tatlısıdır. Un, sıcak su, maya ve tuz ile hazırlanan hamur, yoğrulduktan sonra kızgın yağda altın rengini alana kadar kızartılır ve ardından üzerine şeker serpilerek servis edilir. Genellikle kahve eşliğinde sunulması önerilir; hem kahvaltıda hem de günün sonunda atıştırmalık olarak tüketilebilir.

16. Jianbing - Tianjin, Çin Jianbing, Çin’de sabahın erken saatlerinde sokak satıcıları tarafından sıkça satılan, oldukça sevilen bir kahvaltılıktır. Kızarmış pankek olarak da bilinen bu lezzet, hamurun sıcak döküm sac üzerine ahşap bir spatula yardımıyla ince şekilde yayılmasıyla hazırlanır. Hamur; en yaygın olarak maş fasulyesi unu, siyah fasulye unu veya buğday unu gibi farklı un çeşitleriyle yapılabilir. Her zaman taze ve sıcak olarak servis edilen bu pankek genellikle üzerine yumurta eklenerek hazırlanır. Ardından acı sos, hoisin sos veya tuzlu fasulye ezmesi (tianmianjiang) gibi soslarla tatlandırılır ve yeşil soğan, turşu, turp, kişniş gibi malzemelerin yanı sıra Çin sucuğu veya tavuk gibi proteinlerle doldurulur. Ekstra çıtırlık katmak için genellikle “guozi” adı verilen kızarmış hamur çubukları ya da çıtır wonton parçaları da iç harca eklenir. Bu yemeğin çeşitleri oldukça fazladır ve içine eklenebilecek malzemeler neredeyse sınırsızdır. Kökeni özellikle Tianjin’e dayanan jianbing, günümüzde New York, Sidney ve Londra gibi dünyanın büyük şehirlerinde de bulunabilen popüler bir sokak lezzetidir.

17. Katmer - Gaziantep, Türkiye Katmer, tatlı bir börek çeşidi olup Gaziantep’e, yani Türkiye’nin gastronomi başkenti olarak bilinen ve Güneydoğu Anadolu’da yer alan, zengin kültürlerin buluştuğu kadim bir şehre özgü bir lezzettir. Dünyanın en kaliteli Antep fıstıklarına ve meşhur Antep baklavasına ev sahipliği yapmasıyla da tanınır. Katmer, Gazianteplilerin güne başlarken en çok tercih ettiği yiyeceklerden biridir. Hatta şehirde sabahın erken saatlerinden öğlene kadar yalnızca kahvaltılık katmer sunan fırın ve kafeler bulunur. Geleneksel olarak, evlenen çiftlerin düğün gecesinden sonraki ilk öğünü de katmerdir; çünkü evliliklerinde aradıkları tatlılığı simgeler. İçi Antep fıstığı ve manda sütünden elde edilen kaymakla doldurulan bu ince kat kat hamur işi, çıtır yapısıyla öne çıkar ve mutlaka fırından yeni çıkmış, sıcak halde servis edilmelidir. Türk usulü ideal bir kahvaltı için katmerin üzerine biraz bal gezdirilmesi, kırılmış Antep fıstığı serpilmesi ve yanında bir bardak çay ile sunulması önerilir.

18. Croissant, (Kuruvasan) - Fransa Croissant, altın renginde, kat kat dokulu ve hilal şeklindeki bu hamur işi, en iyi şekilde saf tereyağı ve hafif tatlı mayalı bir hamurla hazırlanır. Doğru yapıldığında, iç kısmı hafif esnek bir yapıya sahip olur ve ortasından koparıldığında üzerine tereyağı ya da taze reçel sürmeye hazır bir kıvam sunar. Uzmanlara göre kruvasanın kökeni, Avusturya’ya ait “kipfel” adlı hamur işine dayanır. Bu ürünün, 1683 yılında Avusturya’nın Osmanlı İmparatorluğu’na karşı kazandığı zaferi kutlamak amacıyla ortaya çıktığı ve şeklinin Türk bayrağındaki hilalden ilham aldığı düşünülmektedir. Ancak kruvasan, milföy hamurunun kullanılmaya başlanmasıyla birlikte Fransız mutfağına özgü bir lezzet haline gelmiştir. Günümüzde Fransız kruvasanları; çikolata, reçel, kuru üzüm ya da krem peynir gibi farklı iç harçlarla hazırlanabilir. Fransa’daki pek çok fırında (boulangerie) taze olarak satılan bu lezzet, genellikle kahvaltıda tüketilir.

19. Banitsa sas sirene - Bulgaristan Banitsa yemeğinin peynirli versiyonu geleneksel Bulgar böreğinin en yaygın türüdür. Tereyağı sürülmüş ince yufkaların; yumurta, yoğurt ve genellikle sirene ya da beyaz peynir (feta) ile hazırlanan harçla kat kat dizilmesiyle yapılır. Banitsa hazırlanırken isteğe bağlı olarak karbonat da kullanılabilir; bu, yoğurdun kabarmasını sağlayarak böreğe daha yumuşak ve zengin bir doku kazandırır. Geleneksel olarak peynirli banitsa, Noel ve yılbaşı arifesinde hazırlanıp servis edilirdi. Günümüzde ise yıl boyunca marketlerde, sokak satıcılarında, büfelerde ve pek çok yerde kolayca bulunabilir. Bu temel çeşidin yanı sıra, farklı sebze ve meyvelerle hazırlanan tuzlu veya tatlı banitsa çeşitleri de oldukça yaygındır.

20. Nan-e barbari - Tahran, İran Nan-e barbari, kalın ve gözenekli iç dokusu ile parlak, altın renkli kabuğuyla bilinen geleneksel bir İran ekmeğidir. Üzerine sürülen “roomal” adı verilen unlu karışım sayesinde yüzeyi yumuşak kalırken fırında kabarır ve kendine özgü parlak görünümünü alır. Uzun, oval formu ve üzerindeki belirgin çizgilerle kolayca tanınır. Kökeni İran’a yerleşen Hazara halkına dayanan bu ekmek, zamanla özellikle Tahran ve kuzey şehirlerinde yaygınlaşarak ülkenin en bilinen ekmeklerinden biri haline gelmiştir. Günümüzde çoğunlukla sabah erken saatlerde fırınlarda taze olarak üretilir. Hamuru un, su, maya ve tuzla hazırlanır; dinlendirildikten sonra elde şekillendirilir, üzerine roomal sürülür ve çizikler atılarak fırınlanır. Bazen susam veya çörek otu ile zenginleştirilir. Altı çıtır, içi ise yumuşak ve hafif çiğnenebilir bir dokuya sahiptir. Genellikle sıcak tüketilir; kahvaltıda peynir, taze otlar, ceviz, kaymak veya reçelle servis edilir. Ayrıca yemeklerin yanında da sıkça tüketilen temel bir ekmektir.