Dezenformasyona karşı 'Singapur' modeli Yalan habere düzeltme notu

Bu not genellikle yanlış içeriğin yanlış olduğuna ve doğru bilgiye bağlanan bir açıklama içeriyor. Böylece yanlış bilgi ve doğrusu birlikte gösteriliyor. İçerik kaldırılmasa bile kullanıcıya “gerçek bilgilerin” nerede olduğu gösteriliyor.

AK Parti’de yapılan toplantılarda bazı partililer, bu modelin Singapur’da başarı ile uygulandığını, Türkiye’de de buna benzer bir sistemin hayata geçirilebileceğini belirtiyor. Mevcutta yer alan sosyal medya yasası ile mahkeme veya BTK kararıyla bildirilen içeriklerin 4 saat içinde çıkarılması veya engellenmesi gerekiyor.

Aksi takdirde platformlar, doğacak zararlardan sorumlu tutuluyor. Singapur’da içerik kaldırılmadan yanına bir “düzeltme notu” eklenmesi çok yaygın bir uygulamayken; Türkiye’de sistem daha çok içeriğin doğrudan çıkarılması (erişimin engellenmesi) veya yayan kişiye yönelik ceza odaklı işletiliyor.

Türkiye’de hâlihazırda 2022 yılında hayata geçirilen “Dezenformasyon Yasası” bulunuyor. Yasa ile Türk Ceza Kanunu’na yeni bir suç eklendi hem de sosyal medya platformlarına ciddi yükümlülükler getirildi. Model Singapur’la benzer durumda.

Yayılan bilginin gerçeğe aykırı olması, konunun ülkenin güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığı ile ilgili olması, halk arasında endişe, korku veya panik oluşturma amacıyla yapılması gibi şartlar oluştuğunda 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebiliyor. Önümüzdeki günlerde ise 16 yaş altı için sosyal medya erişim sınırlandırılması getirilmesi bekleniyor.

Avrupa Birliği (AB) ve üye ülkeler, internet ortamında kontrolsüz şekilde vakit geçirilmesi sebebiyle çocuk ve gençler için sosyal medya kısıtlaması getirmeye yönelik çalışmalarına hız verdi. Yunanistan’da 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayan “Kids Wallet” isimli uygulama yürürlükte.

Danimarka 13 yaş altındakilerin sosyal medya platformlarına girişinin yasaklanması ve 13-15 yaşındakilerin de ebeveyn izniyle erişimine izin verilmesinde anlaşmaya vardı. Fransa’da 15 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına erişimi yasaklandı. Almanya’da 13-16 yaşındaki çocukların sosyal medyayı kullanabilmesi için ebeveyn izni gerekiyor.

İtalya’da da 14 yaş altı için ebeveyn izni gerekiyor. Avusturya, 14 yaş altındakilere yasak getirmeyi planlıyor. Slovenya, Norveç ve Çekya 15 yaşın altına yasak getirmeye hazırlanıyor. İspanya’da sınır 16 yaş olarak düşünülüyor. AP milletvekili Barry Andrews, AB’nin bu yıl içinde Dijital Cüzdan (Digital Wallet) çerçevesini uygulamaya koyacağını aktardı.