Asgari ücretle ilgili masaya getirilen planla ilgili ürküten uyarı: Kaosa neden olur, büyük sorunlara yol açar

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, bölgesel asgari ücret modeline ilişkin merak edilen tüm soruları Türkiye Gazetesi'ne değerlendirdi.

Bölgesel asgari ücretin ilk kez gündeme gelmediğinin hatırlatan Karakaş, "Türkiye aslında bölgesel asgari ücreti geçmişte deneyimledi. Sektörel bazda asgari ücreti de deneyimledi. Çünkü geriye dönük baktığımız zaman aslında bizde asgari ücret daha önceden mahalli bazda, mahalli komisyonlar tarafından bölgesel bazda belirleniyordu. İl bazında belirleniyordu.

Sonraki gelişmelerde bu bölgesel asgari ücretin Türkiye'ye uygun olmadığı 1974'ten sonra artık merkezileşmeye başladı ve ilerleyen dönemlerde yani 1989'dan beri hafızam beni yanıltmasın 1989'dan beri ulusal tek bir asgari ücrete geçmiş bulunuyoruz" ifadelerini kullandı.

Karakaş, bölgesel asgari ücret uygulamasının farklı ülkelerde çeşitli biçimlerde hayata geçirildiğini belirterek, bu modelin özellikle eyalet sistemine sahip ülkelerde görüldüğünü ifade etti. Ancak Türkiye'nin bu ülkelerle doğrudan kıyaslanamayacağını vurgulayan Karakaş, Türkiye'de asgari ücretin yalnızca taban ücret olmanın ötesinde bir işleve sahip olduğunu söyledi. Türkiye'de çalışanların yaklaşık yarısının asgari ücret ya da buna yakın düzeyde gelir elde ettiğine dikkat çekti.

Karakaş, Türkiye'de bölgesel asgari ücret uygulamasına geçilmesinin ciddi sorunlar doğurabileceğini ifade etti. Türkiye'de asgari ücretin yalnızca taban ücret niteliği taşımadığını, aynı zamanda çalışma hayatının temel referans noktalarından biri olduğunu belirten Karakaş "Çünkü Türkiye'de asgari ücret bir mihenk taşı ve siz bunu e bölgesel bazda belirlediğiniz zaman çok büyük bir kaosa neden oluyorsunuz. Defalarca gündeme gelmesine rağmen uygulamaya konulmamasının nedeni çok büyük bir sistem krizine yol açacak" şeklinde konuştu.

Karakaş, kaosa neden olacak faktörlere dair şu sözlere yer verdi: "Geçmiş dönemlerde de görüldü ki astarı yüzünden daha pahalıya geliyor. Neden? Tekrar altını çizeyim. Bizde asgari ücret sadece çalışanlara verilen bir parametre değildir. Sosyal Güvenlik Kurumunun bütün uygulamalarına bakın. Hastalandınız istirahat parası alıyorsunuz ya da İŞKURdan işsizlik maaşı alıyorsunuz. Kıdem tazminatınızın tabanı belirleniyor.

Sosyal yardımlar. SGK idari para cezası kestiği zaman bunu baza alıyor ve dolayısıyla yani sayamayacağım kadar 100'den fazla parametre tamamen asgari ücrete endekslenmiş. Şimdi siz asgari ücreti değiştirdiğiniz zaman bu parametrelerin tamamını yerinden oynatmış oluyorsunuz. Bir kaos olur. Örneğin bir SGK müfettişi bölgesel bir asgari ücret olduğu zaman hangi asgari ücreti baz alıp da idari para cezası uygulayacak?"

Asgari ücretin düşük olduğu bir ildeki çalışanların yüksek olan illere doğru yeni bir göç dalgası başlatacağını öne süren Karakaş, "Dolayısıyla asgari ücretin düşük belirlendiği illerde işverenler üretimi sürdürmekte zorlanacak. Usta bulamayacak. Yani kaliteli usta, kaliteli personel ne yapacak burada? Asgari ücretin yüksek olduğu illere doğru bir emek mobilitesi, işçi hareketliliği olacak. Burada daha büyük sorunlar olacak" açıklamasında bulundu.

Karakaş, göç hareketinin doğuracağı sorunların altını çizerek, "İşçilerin göç hareketleri ile birlikte biz kaş yapmaya çalışırken göz çıkarmış oluyoruz. Neden? Çünkü gittikleri yerlerde ne olacak? Orada da konut sorunu olacak. Başka sorunlar birçok sorunlara yol açmış olacak" dedi.

Karakaş, bölgesel asgari ücret modelinin uygulanmasının çalışanlar açısından beklenen faydayı sağlamayacağını, aksine yeni sorunlara yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle söz konusu düzenlemenin kısa vadede yürürlüğe girmesini beklemediğini ifade eden Karakaş, çalışanların öncelikli gündeminin bölgesel veya sektörel asgari ücret olmadığını söyledi. Asgari ücrete ilişkin temel sorunun mevcut belirleme yönteminden kaynaklandığını dile getiren Karakaş, asıl problemin "asgari ücretin kanundaki tanıma uygun olarak belirlenmemiş olması" olduğunu ifade etti.