Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda Cumhurbaşkanlığı makamına ilişkin düzenlemeler, yürütmenin işleyişi kadar siyasal sistemin istikrarı açısından da temel bir çerçeve sunuyor. Özellikle 2017 anayasa değişikliği sonrasında şekillenen yeni sistem, yürütme yetkisinin doğrudan halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanında toplanmasıyla birlikte milli iradenin doğrudan tecellisini esas alan bir yapı ortaya koydu.
Bu kapsamda seçimlerin yenilenmesine ilişkin hükümler, yalnızca teknik bir prosedür değil; sistemin tıkanması ihtimaline karşı öngörülmüş anayasal bir emniyet supabı olarak değerlendiriliyor. Öte yandan ülkemizde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden aday olup olamayacağına ilişkin tartışmalar siyaset gündeminin üst sıralarında yer alıyor. Anayasa hükümleri çerçevesinde yürütülen değerlendirmeler, özellikle seçimlerin yenilenmesi ve görev süresiyle ilgili maddeler üzerinden farklı yorumlara sahne olurken; hukukçular, siyasetçiler ve kamuoyu temsilcileri konuya ilişkin görüşlerini peş peşe açıklıyor.
Bu kapsamda Araştırmacı-yazar Abdulla Sönmez, Cumhurbaşkanının adaylığı ve seçimlerin yenilenmesi tartışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Sönmez, Anayasa’nın 116. maddesinin belirleyici olduğunu savunurken özellikle ikinci dönemde seçimlerin yenilenmesi halinde Cumhurbaşkanının yeniden aday olup olamayacağına dair yürütülen tartışmalara açıklık getirdi. Sönmez açıklamasında, Anayasa’nın 101. maddesinin “Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir” hükmünü içerdiğini hatırlatarak, bu maddenin genel kuralı ortaya koyduğunu belirtti. Ancak seçimlerin yenilenmesi söz konusu olduğunda Anayasa’nın 116. maddesinin devreye girdiğini vurguladı.
116. maddenin üçüncü fıkrasında, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde Cumhurbaşkanının bir kez daha aday olabileceğinin açıkça düzenlendiğini ifade eden Sönmez, bu hükmün üçüncü adaylığın önünü açtığını dile getirdi. Öte yandan Sönmez, Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine bizzat karar vermesi halinde adaylık konusunda herhangi bir sınırlama getirilmediğini savundu. Bu nedenle, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde seçimlerin yenilenmesi kararı alması durumunda yeniden aday olamayacağı yönündeki görüşlerin “asılsız” olduğunu öne sürdü. Sönmez, “Anayasanın 116 maddesinin devreye girmesi halinde Anayasanın 101. maddesinin Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir, 2. Fıkrası devre dışı kalacaktır. Anayasanın 116 maddesinin 3. fıkrası ile Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, 2 defa cumhurbaşkanlığını yapan üçüncü defa aday olacaktır. Anayasanın 116 maddesinin 2. fıkrası ile Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde ise 2 defa cumhurbaşkanlığını yapan sınırlama olmadan aday olacaktır. Anayasa koyucu demokrasi işlesin, tıkanıklık olmasın, Birileri kanatlanıp uçmasın, kapıda şu kadar sayı içerde bu kadar sayı diye tutturmasın. Seçimlerin yenilenmesini cumhurbaşkanına tuzak ya da şantaj unsuru olarak kullanılmasın diye Anayasanın 116. Maddesini mükemmel düzenlenmiştir. Seçimlerin yenilenmesinde bütün iş ve işlemlerde Anayasanın 116 maddesi esas alınmalıdır. Aksi bir durum Anayasanın 10. Maddesi Eşitlik ile Anayasanın 11. Maddesi Bağlayıcılık Maddelerine aykırılık teşkil eder” ifadelerini kullandı.
WhatsApp İhbar Hattı
+90 (553) 313 94 23
