AB Şemsiyesi Altında Türkiye’yi Hedef Alan Yeni Güvenlik Planı: Kıbrıs Üzerinden Türkiye’yi Sıkıştırma...

Doğu Akdeniz’de son yıllarda hız kazanan jeopolitik rekabet, Kıbrıs merkezli yeni bir güvenlik düzeninin kurulmaya çalışıldığına işaret ediyor. Prof. Dr. İsmail Şahin, kaleme aldığı analizde Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) öncülüğünde geliştirilen girişimlerin, adanın güvenliğini Avrupa Birliği çerçevesinde çok uluslu bir güvenlik meselesine dönüştürmeyi hedeflediğini belirtti. Şahin’e göre bu süreç, yalnızca güvenlik kaygılarıyla sınırlı değil; aynı zamanda Türkiye’nin Kıbrıs’taki tarihsel ve hukuki rolünü aşındırmayı amaçlayan daha geniş bir jeopolitik stratejinin parçası niteliği taşıyor.

Şahin, Yunanistan ve GKRY’nin son dönemde geliştirdiği söylemin merkezinde “Kıbrıs’ın güvenliği Avrupa’nın güvenliğidir” yaklaşımının yer aldığını ifade etti. Bu söylemle birlikte adaya yönelik olası bir tehdidin Avrupa Birliği’ne yönelik bir saldırı olarak değerlendirilmesi gerektiğinin savunulduğunu vurgulayan Şahin, böylece Kıbrıs meselesinin bölgesel bir güvenlik sorunu olmaktan çıkarılarak Avrupa’nın kolektif güvenlik gündemine taşınmaya çalışıldığını kaydetti.

Analizde, Fransa başta olmak üzere İtalya, İspanya, Almanya ve Hollanda gibi ülkelerin Doğu Akdeniz’e askeri unsurlar göndermesinin teşvik edildiği ve bölgede çok uluslu bir askeri varlık oluşturulmaya çalışıldığına dikkat çekildi. Uçak gemileri ve fırkateynlerin bölgeye sevk edilmesiyle oluşan askeri hareketliliğin, Doğu Akdeniz’de yeni bir “Avrupa güvenlik kuşağı” oluşturma girişimi olarak değerlendirilebileceği belirtildi.

Prof. Dr. Şahin, stratejinin askeri boyutunun özellikle Yunanistan’ın son konuşlandırmalarında açık biçimde görüldüğünü belirtti. Yunanistan’ın dört adet F-16 savaş uçağını Baf’taki Andreas Papandreu Hava Üssü’ne konuşlandırmasının ve Kimon sınıfı fırkateynleri bölgeye göndermesinin, adanın savunmasının fiilen Yunanistan ve Avrupa eksenine kaydırılmaya çalışıldığını gösterdiğini ifade etti.

Fransa’nın uçak gemisi Charles de Gaulle gibi unsurları bölgeye göndermesinin de bu girişimin yalnızca ikili ya da üçlü bir iş birliği olmadığını, daha geniş bir Avrupa güvenlik mimarisi hedeflendiğini ortaya koyduğunu vurguladı.

Analizde, Yunanistan, GKRY ve Fransa arasında kurulan üçlü mekanizmanın dikkat çektiği ifade edildi. Şahin, bu mekanizmanın yalnızca askeri koordinasyonu değil, aynı zamanda diplomatik alanda da adanın “tahkim edilmesini” amaçladığını belirtti. Yunanistan’ın adaya yönelik askeri sevkiyatları bir ulusal görevden ziyade “Avrupa yükümlülüğü” olarak tanımlamasının, Kıbrıs meselesinin Avrupa güvenlik politikalarıyla bütünleştirilmeye çalışıldığını gösterdiğini dile getiren Şahin, böylece adanın savunmasının Türkiye’nin garantörlük rolünden koparılarak AB çerçevesine taşınmak istendiğini kaydetti. ENERJİ REKABETİ VE DENİZ YETKİ ALANLARI Şahin’e göre söz konusu stratejinin arka planında yalnızca askeri güvenlik kaygıları değil, aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki enerji rekabeti ve deniz yetki alanları tartışmaları da bulunuyor. Yunanistan ve GKRY’nin AB desteğini arkasına alarak Kıbrıs’ı Avrupa’nın Doğu Akdeniz’deki askeri karakolu haline getirmeye çalıştığını belirten Şahin, bu durumun Türkiye’nin bölgedeki hareket alanını sınırlandırmayı hedefleyen bir girişim olarak okunabileceğini ifade etti. Bu çerçevede adada bulunan Türk askerinin varlığının uluslararası platformlarda bir tehdit unsuru olarak sunulmaya çalışıldığını belirten Şahin, bunun da Türk askeri varlığının meşruiyetini tartışmaya açma girişimi olduğunu vurguladı.

Analizde, Yunanistan ve GKRY’nin yalnızca Avrupa ülkeleriyle değil, İsrail ve Hindistan gibi aktörlerle de askeri iş birliklerini artırdığına dikkat çeken Prof. Dr. Şahin, “İsrail’den temin edilen hava savunma sistemleri ve Yunanistan’ın Ege’deki bazı adalara yerleştirdiği Patriot sistemleri, Türkiye’nin hava ve deniz hareket kabiliyetini sınırlandırmayı amaçlayan daha geniş bir savunma ağının parçası olarak değerlendirilebilir. Bu girişimler, Doğu Akdeniz’de Türkiye’ye karşı çok katmanlı bir güvenlik mimarisi oluşturma çabasının göstergesi olarak okunabilir. Nitekim İsrail ile Avrupa ülkeleri arasındaki savunma iş birliğinin de bu çerçevede Kıbrıs üzerinden kurumsallaştırılmaya çalışıldığı ve adada Türkiye karşıtı yeni bir güvenlik ekseni oluşturulmak istendiği görülmektedir” ifadelerini kullandı. Şahin, İsrail’den temin edilen hava savunma sistemleri ve Ege’de bazı adalara yerleştirilen Patriot sistemlerinin, Türkiye’nin hava ve deniz hareket kabiliyetini sınırlandırmayı hedefleyen daha geniş bir savunma ağının parçası olduğu değerlendirirken, bu gelişmelerin Doğu Akdeniz’de Türkiye’ye karşı çok katmanlı bir güvenlik mimarisi oluşturma çabasının göstergesi olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. İsmail Şahin, Kıbrıs’ta kurulmaya çalışılan yeni güvenlik düzeninin Türkiye’nin 1960 Garanti Antlaşması’ndan kaynaklanan hak ve sorumluluklarını dolaylı biçimde tartışmaya açabilecek bir çerçeve oluşturduğunu belirtti.

AB merkezli bir güvenlik yapısının kurumsallaşmasının, Kıbrıs meselesini Türkiye’nin garantörlük haklarından soyutlayarak giderek bir “AB sınır güvenliği” ve “iç mesele” olarak tanımlama eğilimini güçlendirebileceğini ifade eden Şahin, bunun Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki jeopolitik konumunu zayıflatma potansiyeli taşıdığına dikkat çekti.

Şahin’e göre Kıbrıs’ta ortaya çıkan askeri ve diplomatik hareketlilik, yalnızca adanın güvenliğiyle sınırlı olmayan daha geniş bir stratejik dönüşümün işaretlerini veriyor. Yunanistan ve GKRY’nin AB şemsiyesi altında inşa etmeye çalıştığı güvenlik mimarisinin Türkiye’nin bölgedeki tarihsel rolünü ikame etmeyi ve Doğu Akdeniz’de yeni bir güç dengesi kurmayı amaçladığını belirten Şahin, önümüzdeki dönemde Kıbrıs meselesinin yalnızca iki toplum arasındaki siyasi bir sorun değil, aynı zamanda Avrupa güvenlik politikaları ile Doğu Akdeniz jeopolitiğinin kesişiminde şekillenen çok boyutlu bir stratejik rekabet alanı olmaya devam edeceğini vurguladı.