300 yıldır denizin ortasında patates yetiştirerek imkansızı başarıyorlar

Tunus'un Ghar El Melh Lagünü çevresinde 17. yüzyıldan bu yana kullanılan Ramli tarım yönteminde bitki kökleri deniz suyuyla değil, yağışlarla oluşan ve tuzlu suyun üzerinde kalan ince tatlı su tabakasıyla besleniyor. Kumun altındaki bu doğal tatlı su rezervi, gelgit hareketleri sayesinde köklere ulaşarak toprağın nemli kalmasını sağlıyor.

Sistem, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından dünyadaki önemli tarımsal miras uygulamalarından biri olarak kabul ediliyor.

Ramli sisteminin temelinde tatlı su ile tuzlu su arasındaki yoğunluk farkı bulunuyor. Yağmur suları kumun içine süzülerek deniz suyunun üzerinde ince bir tatlı su tabakası oluşturuyor. Tatlı su daha hafif olduğu için tuzlu suya karışmadan yüzeyde kalıyor.

Gelgit sırasında yükselen deniz suyu ise bu tatlı su tabakasını yukarı doğru iterek bitki köklerine ulaştırıyor. Böylece patatesler, tuzlu suyla temas etmeden doğal şekilde sulanıyor.

Çiftçiler, bu hassas dengeyi koruyabilmek için ekim yapılan kum yataklarının yüksekliğini sürekli kontrol ediyor. Arazi fazla yükselirse kökler tatlı suya ulaşamıyor, fazla alçalırsa bu kez tuzlu su bitkilere zarar verebiliyor. Kum, organik gübre ve doğal bitki örtüsü kullanılarak hem nem korunuyor hem de tuzlu suyun ekim alanlarına ulaşması engelleniyor.

FAO verilerine göre Ramli sistemiyle yetiştirilen patateslerde hektar başına 22 ila 30 ton arasında ürün alınabiliyor. Aynı yöntemle soğan, fasulye, domates, sarımsak, kavun, karpuz, kabak ve diğer sebzeler de yetiştiriliyor. Ürünler büyük ölçüde yerel pazarlara gönderiliyor.

Ancak sistem hassas bir doğal dengeye bağlı olduğu için deniz seviyesinin yükselmesi, lagündeki kirlilik ve kıyı bölgelerindeki yapılaşma bu tarım yöntemini tehdit ediyor. Uzmanlara göre Ramli sisteminin geleceği, hem lagünün korunmasına hem de yüzyıllardır aktarılan geleneksel bilgi birikiminin sürdürülmesine bağlı.