Papa Francis'in ardından Vatikan için olası adaylar kimler?

Dünyada 1,4 milyar mensubu olan Katolik Kilisesi'nin başı konumunda olan Papalık makamına kimin geleceğine yönelik isimler şekilleniyor. Katolik Kilisesi'nde kardinaller yeni Papa'yı belirlemek için Sistine Şapeli'nde bir araya gelmeye hazırlanıyor. Halihazırdaki Kardinaller Meclisi Dekanı Kardinal Giovanni Battista Re'nin, Papa Franciscus’un cenaze merasiminin ardından 20 gün içinde 80 yaşını doldurmamış kardinallerden oluşan Kardinaller Meclisi'ni (Konklav) Papalık seçimi için Vatikan'da toplanmaya davet etmesi bekleniyor. 80 yaşın altında 136 kardinal Vatikan'ın verilerine göre, Papalık Seçimine girebilecek şu anda yaşı 80'in altında 136 kardinal bulunuyor. Kurallara göre, seçimde üçte iki çoğunluğu alan Kardinal, görevi kabul etmesi durumunda yeni Papa olarak ilan edilecek. Papalık için öne çıkan adaylar arasında İtalyan Kardinal Pietro Parolin, Macar Kardinal Peter Erdo, ABD’li Kardinal Raymond Leo Burke, İtalyan Kardinal Matteo Maria Zuppi, Filipinli Kardinal Luis Antonio Gokim Tagle, İtalyan Kardinal Pierbattista Pizzaballa, Ganalı Kardinal Peter Turkson ve Maltalı Kardinal Mario Grech gibi isimler yer alıyor.

İtalya Episkoposlar Konferansı (CEI) Başkanı Kardinal Matteo Maria Zuppi, potansiyel adaylar arasında gösteriliyor. 2015'te Bologna Başpiskoposluğuna terfi edilen 69 yaşındaki Zuppi, Jorge Mario Bergoglio adıyla doğan Arjantinli Papa Franciscus'a yakınlığı nedeniyle "İtalyan Bergoglio" olarak anılıyor. Zuppi'nin, Papa Franciscus gibi göçmenlik ve yoksullukla ilgili konulara odaklı olduğu biliniyor. 60 yaşındaki Kudüs Latin Patriği İtalyan Kardinal Pierbattista Pizzaballa, İsrail, Filistin toprakları ve Ürdün'ü kapsayan başpiskoposluk bölgesiyle Orta Doğu’daki en üst düzey Katolik din adamı. Papa Franciscus’un Eylül 2023’te atadığı kardinallerden Pizzaballa, Fransisken mezhebine mensup olmasıyla biliniyor. Pizzaballa, Zuppi ya da Parolin'in seçilmesi durumunda 1978 yılından bu yana ilk kez bir İtalyan Papa olacak.

76 yaşındaki ABD'li Kardinal Raymond Leo Burke de adı öne çıkan isimler arasında yer alıyor. Burke, Katolik Kilisesi'ndeki geleneksel öğretileri savunmasıyla öne çıkarken, Papa Franciscus’un reformist yaklaşımlarına karşı profil çiziyor. Papa Franciscus, Kasım 2014'te, Burke'yi Vatikan'ın en yüksek yargı organı, Kilise'deki tövbe, aforoz ve bağışlama süreçlerinden sorumlu görevinden alarak, Malta Şövalyeleri'nin koruyucusu olarak atadı. 2023'te ise Papa, Burke'nin bu görevini başka bir kardinale devretti. Yine 2023'te Vatikan, Burke'nin aylık maaşını ve kira ödemediği dairesini iptal etti. Bu olay ayrıcalıkların yeniden düzenlenmesi olarak duyurulmasına rağmen karar cezalandırma olarak değerlendiriliyor. ABD Başkanı Donald Trump ve Kardinal Burke, kürtaj karşıtlığı, geleneksel aile yapısı ve LGBT hakları gibi konularda ortak görüşlere sahip. 2014'te Papa'nın liderliğini "dümensiz gemiye" benzeten Burke, 2016'da da Trump'ın "Hristiyan değerleri savunacağını ve kürtajla mücadele edeceğini" söylemişti. Burke, göçmenler konusunda da "temkinli" olunması gerektiğini ifade etmişti.

Macar Kardinal Peter Erdo, 2013'teki Konklav’da, Avrupa ve Afrika'daki geniş kilise bağlantıları ve Katolik inancını yeniden canlandırmayı hedefleyen Yeni Evangelizasyon hareketinin öncüsü olarak görülmesi nedeniyle papalık için bir aday olarak kabul ediliyor. 72 yaşındaki Erdo'nun adı, Papa Franciscus’un ardından bu yıl yapılacak Konklav'da yeniden öne çıkmış durumda. Erdo, 2015'teki göçmen krizi sırasında, Papa Franciscus'un kiliselerin mültecileri kabul etme çağrısına karşı çıkmıştı. 67 yaşındaki Filipinli Kardinal Luis Antonio Gokim Tagle ise sosyal adalete olan bağlılığı nedeniyle "Asyalı Franciscus" olarak anılıyor. 1982'de rahip olarak atanmasından bu yana onlarca yıllık pastoral deneyim sahibi olan Tagle, yürüttüğü Imus Piskoposu ve Manila Başpiskoposu görevleriyle de idari tecrübe kazandı. Tagle, seçilmesi halinde ilk Asyalı papa olacak.

Ganalı Kardinal Peter Turkson, Afrika'da saygı duyulan kilise liderlerinden biri olarak kabul ediliyor. 76 yaşındaki eski Cape Coast Başpiskoposu, Papa Franciscus'un altında Papalık Konseyi Barış ve Adalet Bakanı olarak görev aldı. Turkson, seçilmesi halinde uzun yıllar sonra bu göreve gelen ilk siyahi papa olacak. Malta'nın Gozo Adası'ndan gelen 68 yaşındaki Piskoposlar Sinodu Genel Sekreteri Kardinal Mario Grech, Papa'nın kilise içindeki reformlarının öncüsü haline geldi. Grech, 2014'te Vatikan'da yaptığı bir konuşmada ise kilisenin LGBT üyelerine karşı "daha kapsayıcı olması ve çağdaş aile yapılarına dair yaratıcı çözümler bulması" gerektiğini belirtmişti. Hem muhafazakar hem de ılımlı çevreler tarafından çokça konuşulan Grech, bu özelliği nedeniyle kimileri tarafından güçlü bir aday olarak değerlendiriliyor.

Ilımlı bir “aday” olarak görülen 70 yaşındaki Parolin, Papa Francis’e yakın bir isimdi. 2013’ten bu yana Vatikan’ın devlet sekreteri olarak görev yapıyor ve diplomatik ilişkilerde – Çin ve Orta Doğu’daki hükümetlerle yürütülen hassas müzakereler dahil – kilit bir rol üstlendi. Laik diplomatlar tarafından güvenilir ve saygın bir papa temsilcisi olarak görülüyor. 2018 yılında, Çin hükümetiyle piskopos atamaları konusunda yapılan ve bazıları tarafından komünist rejime boyun eğmekle eleştirilen tartışmalı anlaşmanın ardındaki itici güçtü. Parolin’i eleştirenler onu, inancın sert gerçeklerinden ziyade ideolojiye ve diplomatik çözümlere öncelik veren bir modernist ve pragmatist olarak görüyor. Destekçilerine göreyse, o "cesur bir idealist ve barışın tutkulu bir savunucusu."

Stockholm Başpiskoposu Anders Arborelius, 75 yaşında. İsveç’in ilk Katolik kardinali olan din adamı olmasıyla bilinir. Bir zamanlar ağırlıklı olarak Lutheran olan ve günümüzde büyük ölçüde sekülerleşmiş olan İsveç, son yıllarda Roma Katolik Kilisesi’nin büyüme gösterdiği az sayıda Avrupa ülkesinden biridir. Papa Francis’in 2017 yılında Arborelius’u kardinal olarak ataması, Katoliklerin azınlıkta olduğu ülkelere ulaşma çabasının bir parçası olarak görülmüştü. Yakın tarihli bir röportajda Arborelius, kilisenin karşı karşıya olduğu en büyük zorlukların, kutuplaşmış bir dünyada köprüler kurmak, kilise içinde kadınlara daha fazla söz hakkı tanımak ve ailelerin inancı gelecek nesillere aktarmasına yardımcı olmak olduğunu söylemişti. Ayrıca, kiliseyi bölme potansiyeli taşıyan siyasi akımlar konusunda da uyarıda bulunan Arborelius, “Kilise içinde bazı konularda bölünme yaşanması tehlikeli olabilir. Katolik Kilisesi içinde siyasi partiler gibi kutuplaşmalara girmemeliyiz" demişti. Kongo’nun başkenti Kinşasa’nın başpiskoposu olan 65 yaşındaki Kardinal Fridolin Ambongo, Papa Francis’in 2019’da onu kardinal yapmasından bu yana potansiyel bir halef olarak görülüyor. Afrika kıtasında Katolikler nüfusun yaklaşık yüzde 18’ini oluşturuyor ve dünya genelinde en fazla aday da bu kıtadan çıkıyor. Francis, 741 yılından bu yana kiliseyi yöneten ilk Avrupalı olmayan papaydı. Ancak yine de İtalyan kökenli bir aileden geliyordu. Yine de bir Afrikalı halef seçilmesinde belirli bir paradoks var: Böyle bir tercih geleneksel çizgiden sapma anlamına gelse de Afrika’daki Katolik hiyerarşisi dünyanın en muhafazakâr yapılarından biri olarak biliniyor. Ambongo, Papa Francis’e yakın bir isimdi ve sadece dokuz kişiden oluşan Kardinaller Konseyi adlı danışma grubunun da bir üyesi. Ancak 2023’te Papa Francis’in kilisenin eşcinsel çiftleri kutsamasına izin veren kararına karşı çıkan muhalefetin başını da çekti.

59 yaşındaki Tolentino, Papa Francis’in potansiyel halefleri arasında ve en genç adaylardan biri. The Guardian'a göre yaşı seçimlerde onun aleyhine işleyebilir. Eşcinsel ilişkiler konusunda hoşgörülü durması ve feminist rahibelerle ittifak kurması tartışmalara neden olmuştu. Tolentino, çoğu konuda Papa Francis’e yakın duruyordu ve kilisenin modern kültürle etkileşim kurması gerektiğini savunuyor. Öte yandan Papa'nın cenaze töreni cumartesi günü Türkiye saatiyle 11.00'de, Aziz Petrus Bazilikasında yapılacak. Ölüm nedeniyle 9 günlük yas süreci gerçekleşecek. Kilise kurallarına göre Papa Franciscus'un cenaze töreninin, ölümünden sonra 4. gün ile 6. gün arasında olması gerekiyor. Yine Kilise normlarına göre Papa Franciscus'un ölümünden sonraki 15 ila 20. günde, bu durumda 6-10 Mayıs tarihlerinde Kardinaller Meclisi'nin yeni Papa'yı seçmek üzere ilk oturumunu yapması öngörülüyor. İtalyan basınında, tüm seçici kardinallerin Roma'ya erken ulaşmış olması durumunda ise Papalık Seçiminin (Konklav) başlangıcının da öne alınabileceği belirtildi. Kaynak: Reuters