İran, geçtiğimiz günlerde ABD'yi Kızıldeniz ve Basra Körfezi'nde casus gemiler bulundurmak ve bu gemiler vasıtasıyla bölgede istihbarat toplamakla suçladı. Amerikan NBC kanalı ise üstü düzey yetkililere dayandırdığı haberinde, Birleşik Devletler'in yakın zamanda Kızıldeniz ve Aden Körfezi'nde İran'ın casus gemisine siber saldırılar düzenlediğini açıkladı. Gelişmeler gözleri küresel çatışmalarda ön planda olmayan ancak denizlerdeki en kritik askeri envanter olarak kabul edilen casus gemilere çevirdi.

Genellikle kargo, konteyner, Ro Ro, keşif, bilim ya da hastane gemisi görünümünde olup temel amacı askeri ve coğrafi istihbarat toplamak olan gemilere askeri literatürde 'casus gemi' ya da 'keşif/gözlem gemisi' denilmekte. Uçak gemileriyle birlikte denizler üstündeki en gelişmiş teknolojik donanıma ve inşa maliyetine sahip deniz araçları olarak kabul edilen casus gemiler genellikle ait oldukları ülkelerin donanma kuvvetleri ya da istihbarat kurumları tarafından komuta ediliyorlar.

Bilinen ilk modern casus gemi 1920 yılında ABD tarafından inşa edilen ve iki dünya savaşında da Asya'da Japonya, Çin ve Filipinler'e karşı kullanılan USS Gold Star gemisiydi.

ABD ile SSCB arasında yaşanan Soğuk Savaş döneminde (1947-1991) geliştirilen casus gemiler ise düşman deniz araçlarındaki iletişimi dinlemek, donanmaların hareketlerini izlemek, denizlerde gerçekleştirilen füze ve nükleer bomba denemelerini takip etmek ve denizaltı iletişimlerini çözmek için kullanıldı.

Soğuk Savaş döneminde ABD'nin 'çevre araştırma gemileri' adı altında kullandığı 80 casus gemisine karşılık SSCB'nin 'hidrometeoroloji araştırma gemileri' adı altında kullandığı 60 casus gemisi bulunmaktaydı.

Günümüzde ise gelişmiş teknoloji ve tasarıma sahip casus gemiler ağırlıkla 'okyanus araştırma gemisi', 'deniz çeşitliliği ve habitatı araştırma gemisi' ya da 'enerji sondaj gemisi' sınıflandırmaları altında kullanılmakta. ABD Donanmasına ait SURTASS okyanus keşif gemisi buna örnek verilirken Zumwalt Sınıfı Destroyer gibi doğrudan savaş ve casus gemisi olarak çok amaçlı üretilen gemiler de bulunmakta. 

Casus gemilerin tarihinde 'Sea Shadow IX-529' gibi aşırı teknolojik donanım dolayısıyla efektif görev kabiliyetine sahip olmadığı gerekçesiyle envantere alınmayan gemiler de bulunmakta.

Gelişmiş casus gemileri uluslararası sularda dolaşarak uzak menzilden deniz ve havadaki radyo ve radar iletişimlerini tespit edebiliyor. Casus gemilerdeki teknolojik donanım sayesinde bu iletişimler deşifre edilebildiği gibi denizaltı sonar dalgaları da yakalanabiliyor. 

Casus gemilerdeki teknik problem ise donatımını ne kadar kullanırsa karşı radar ve elektronik savaş sistemleri tarafından o kadar kolay fark edilebilir hale gelmeleri.

Günümüzde en gelişmiş casus gemilere ABD'nin sahip olduğu biliniyor. ABD'nin Akdeniz'de demirli 6. Filosu ve Japonya'da demirli 7. Filosunda toplam 8 casus gemi bulunduğu NATO envanterinde kayıtlı durumda. 

ABD'nin toplam 12 casus gemisini 5 gemi ile Rusya ve 4 gemi ile Birleşik Krallık ve Çin takip ediyor. Dünyada gelişmiş casus gemilere sahip olan ülkeler ise şu şekilde sıralanmakta: Arjantin, Çin, ABD, Rusya, Birleşik Krallık, Finlandiya, Fransa, Almanya, Hindistan, İtalya, Norveç, Polonya, İspanya ve İsveç.

KAYNAK: HABER GLOBAL

Özellikle Doğu Akdeniz ve Ege'de faaliyet gösteren Türkiye için de bu casus gemi faaliyetleri büyük önem taşımaya başladı.