Türkiye'nin ünlü market zincirinde deprem: Marketin milyonlarca lirası tasfiye edilen fonda kaldı

Likidite Matrisinden Sepetteki Domatese: Bir Modern Finans Trajedisi Yıllarca mahalle aralarında "Taze geldi, ucuz geldi" nidalarıyla büyüyen, kasasındaki kuruşların hesabını tutarak devleşen koca market zincirimiz Mopaş, meğer pırasa ile dolardan daha fazlasını sayıyormuş. Türkiye genelinde 130’u aşkın mağazada her gün binlerce insanın "Acaba hangisi daha ekonomik?" diye milim milim hesap yaptığı o rafların arkasında, meğer devasa bir finansal deha yatıyormuş. Ama ne deha! Tam 500 milyon lirayı, ismi muhtemelen telaffuz edilirken İngiliz aksanı gerektiren süslü püslü bir fona yatırmışlar. Sonuç? Fon tasfiye edilmiş, bizim yarım milyar uçmuş, gitmiş. Şimdi Mopaş cephesinden yükselen o kurumsal, jilet gibi savunma metinlerini okurken insan gözyaşlarını tutamıyor. Öyle kelimeler seçiyorlar ki, sanırsınız batan para değil de, makroekonomik parametrelerin optimize edilmesi sürecinde yaşanan ufak bir "vizyoner kaldıraç uyumsuzluğu." Kendilerini savunurken "Yatırım stratejilerimizin diversifikasyonu (yani parayı çeşitlendirme) ve portföy optimizasyonu kapsamında, konjonktürel dalgalanmaların getirdiği öngörülemeyen bir likidite sıkışıklığıyla karşı karşıya kaldık" kıvamında cümleler kuruyorlar. Yani Türkçesi şu: "Biz bu parayı kolay yoldan katlarız dedik, süslü laflara kandık, tuzağa düştük ama şimdi bunu öyle bir anlatalım ki herkes bizi çok entelektüel, fonu da çok şanssız zannetsin." Atalarımızın o bilgece "Kolayda tuzak vardır, kolay paradan uzak durun" sözü, ne yazık ki plazaların yüksek tavanlı yönetim kurulu odalarına ulaşamamış. Raftaki sütün son kullanma tarihini bir gün geçse fark eden, bayat ekmeği anında reyon arkasına çeken o keskin ticari zeka, iş "kolay para" vaat eden finans gurularına gelince hipnotize olmuş. Fon yöneticisi arkadaş muhtemelen şık bir takım elbiseyle gelip "Efendim, bu fonda paranız asimetrik büyüme trendleriyle arbitraj fırsatlarından faydalanacak" dediğinde, bizimkilerin gözünün önüne herhalde hiç yorulmadan, kasada kuyruk beklemeden kendi kendine çoğalan milyarlar geldi. Şimdi reyonlardaki etiketlerin dili olsa da konuşsa. Markete gidip "Peynir niye bu kadar pahalı?" diye sorduğumuzda bize maliyet krizinden bahsedenlerin, 500 milyon lirayı tek kalemde hayalet bir fona kaptırmış olması tam bir kara mizah örneği. Demek ki neymiş? Milyon dolarlık cirolar yönetmek, plaza dilinde "hedef odaklı sinerji" yaratmak insanı hayatın en basit ve en yalın gerçeğinden koruyamıyormuş: Alın teri dökmeyenin, kolay yoldan köşeyi dönmeye çalışanın parasını, elin süslü fonu işte böyle tek gecede tasfiye ediverir. Geçmiş olsun Mopaş, bir dahaki sefere parayı fona değil, en azından patatese yatırın; en azından çürüse de kokusu gelir, böyle buhar olup uçmaz!