Türkiye devredeydi: Herkesten saklanan 6. nesil savaş uçağı projesinde büyük şok

GDH'de yer alan habere göre, Fransa, Almanya ve İspanya’nın ortak yürüttüğü FCAS programı, yalnızca Rafale ve Eurofighter filolarının yerini alacak bir uçak geliştirmeyi değil, aynı zamanda kapsamlı bir “sistemler sistemi” mimarisini hedefliyor.

Programın merkezinde, yoğun tehdit ortamlarında görev yapması planlanan Yeni Nesil Savaş Uçağı (NGF) bulunuyor. Bu uçağa; İnsansız “Remote Carrier” platformları Keşif, elektronik harp ve taarruz görevleri Tüm unsurları birbirine bağlayan bir combat cloud altyapısı eşlik edecek şekilde çok katmanlı bir yapı öngörülüyor.

Ancak FCAS’ın endüstriyel yapılanması, programın en tartışmalı noktası hâline gelmiş durumda. Dassault Aviation, NGF’nin ana yüklenicisi olarak belirlenirken; Airbus Defence and Space, Almanya ve İspanya’yı temsilen sistem mimarisi, insansız platformlar ve bazı görev fonksiyonlarından sorumlu konumda yer alıyor. Motor geliştirme Safran–MTU ortaklığına, sensör ve aviyonikler ise Thales, Indra ve Airbus’a dağıtılmış durumda.

Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık, Dassault’nun savunduğu “en iyi yetenek” (best athlete) yaklaşımı etrafında şekilleniyor. Airbus, bu modelin Alman savunma sanayiinin kritik teknolojilere erişimini sınırladığını savunurken, Dassault ise net bir teknik otorite olmadan yeni nesil bir savaş uçağının geliştirilemeyeceğini vurguluyor. Bu görüş ayrılıkları, düşük görünürlük, görev sistemleri, insan–makine entegrasyonu ve motor teknolojileri gibi kritik alanlarda yapılması planlanan gösterim aşamalarının gecikmesine yol açmış durumda.

Michael Johansson, röportajında Saab’ın yeni nesil bir insanlı savaş uçağı geliştirebilecek yetkinliğe sahip olduğunu ifade ederken, olası bir iş birliğinde teknolojik bağımsızlığın korunmasının ön şart olduğunu vurguladı. Bu yaklaşımın, FCAS’ta yaşanan sorunlarla benzer kaygılara dayandığına dikkat çekti.

Johansson’a göre: Tamamen yeni bir insanlı savaş uçağının geliştirilmesi yaklaşık 10 yıl sürebilir Operasyonel hizmete giriş, 2030’ların sonlarını bulabilir Buna karşılık insansız iş birliği platformları, 4–5 yıl içinde sahaya indirilebilecek daha kısa vadeli bir öncelik Bu kapsamda Saab ve Airbus Defence’in, insansız muharip hava sistemleri alanında hâlihazırda erken aşamada temaslar yürüttüğü belirtiliyor.

Saab’ın açıklamaları, FCAS’ın karşı karşıya olduğu yapısal zorlukları bir kez daha gündeme taşıdı. İsveç’in Saab liderliğinde kendi gelecek hava muharebe sistemi çalışmalarını sürdürdüğü bilinirken, Almanya–İsveç eksenli daha dar kapsamlı bir endüstriyel model, Berlin için alternatif bir seçenek olarak konuşulmaya başlandı. Böyle bir senaryo, FCAS’ın Avrupa stratejik özerkliğinin temel taşı olma iddiasını zayıflatabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. FCAS’ın mevcut teknik, endüstriyel ve yönetsel sorunlarını çözüp çözemeyeceği ise önümüzdeki dönemde Avrupa savunma politikalarının yönünü belirleyecek kritik başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.

Öte yandan Milli muharip uçak KAAN’ı gök vatanla buluşturmak için hummalı çalışma yürüten Türkiye, FCAS projesine de yakın ilgi gösteriyor. Fransız Senatosu’nun Dışişleri ve Savunma Komisyonu senatörlerinin Şubat 2025’te hazırladığı raporda, Türk Savunma Sanayii Başkanlığı yetkililerinin, Türkiye’nin 5. ve 6. nesil savaş uçağı geliştirme hedefleri doğrultusunda FCAS programına katılmak istediğini dile getirmişti. FCAS programında yer alan İspanya ve Almanya’nın Türkiye ile mevcut askeri iş birlikleri göz önüne alındığında, Ankara’nın bu iki ülke üzerinden FCAS’a dahil olmayı hedeflemesi olası görünüyor. Fakat Fransa’nın şu an için programa yeni ülkeleri dahil etmeye sıcak bakmadığı belirtiliyor.