TB2 SİHA'lara karşı geliştirilen İHA'ların üretiminde skandal: Genç kadınları kandırıp üretim bandına attılar

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli Demokrasi Savunma Vakfının (Foundation for Defense of Democracies–FDD) 2026 yılı başında yayımladığı rapora göre, Rusya’ya bağlı Tataristan Cumhuriyeti’nde bulunan “Alabuga” Özel Ekonomik Bölgesi’nde faaliyet gösteren silahlı insansız hava araçları (SİHA) montaj tesisleri için Latin Amerika, Afrika ve Türkistan bölgesinden genç kadınlar sistematik biçimde kandırarak işe alınıyor.

Raporda, bu kişilerin Ukrayna’ya karşı savaşta kullanılan SİHA’ların üretiminde çalıştırıldığı ve programın “zorla çalıştırma kanalı” niteliği taşıdığı belirtildi. FDD'nin analizine göre, başlangıçta Afrika ülkelerine odaklanan Rusya, uluslararası basında çıkan haberler ve soruşturmalar sonrasında işe alım faaliyetlerini Güney ve Orta Amerika’ya kaydırdı. “Alabuga Start” adı verilen programın, savunma sanayisi için küresel ölçekte ucuz ve bağımlı iş gücü temin etmeyi amaçladığı belirtildi.

Raporda, Uganda, Etiyopya, Nijerya, Kenya, Ruanda, Güney Afrika ve Botsvana’nın ardından Brezilya, Ekvador ve Bolivya gibi Latin Amerika ülkelerinin hedef alındığı kaydedildi. TikTok ve Instagram üzerinden yürütülen reklamlarda 18-22 yaş arası genç kadınlara ücretsiz uçak bileti, konaklama, Rusça eğitimi ve “otelcilik” ya da hizmet sektöründe iş vaat edildiği aktarıldı. Öte yandan Associated Press (AP), The Wall Street Journal ve CNN’in daha önce yayımladığı araştırmalara atıf yapılan raporda, işe alınan kadınların büyük bölümünün garsonluk yerine İran yapımı Şâhid-136 (Rusya’daki adıyla Geran-2) kamikaze tipi SİHA'ların montajında çalıştırıldığı belirtildi. Kadınların 12 saatlik vardiyalar, düşük ücretler, sürekli gözetim ve yeterli koruma olmadan tehlikeli kimyasallarla çalışmak zorunda bırakıldıkları ifade edildi.

Uluslararası medya organlarının haberleri sonrası Interpol’ün Botsvana’da programla ilgili insan ticareti şüphesiyle inceleme başlattığı, Güney Afrika hükûmetinin ise Rus şirketlerinin faaliyetlerini soruşturduğu hatırlatıldı. Bu gelişmelerin ardından Rusya’nın işe alım ağını Latin Amerika’ya genişlettiği kaydedildi. FDD’ye göre program, “uluslararası kariyer gelişimi” projesi olarak tanıtılsa da uygulamada uluslararası hukukta tanımlanan insan ticareti unsurlarını taşıyor. Katılımcılardan yolculuk boyunca bilet fotoğrafları, uçaktan selfie’ler ve tüm geçiş noktalarının belgelenmesinin istendiği, Alabuga’ya ulaştıklarında ise yoğun gözetim ve “finansal bağımlılık” koşullarıyla karşılaştıkları aktarıldı.

Raporda, vaat edilen aylık 500 dolar ücretin büyük bölümünün konaklama, dil kursları ve “idari cezalar” adı altında kesildiği, birçok çalışanın bu tutarın yalnızca küçük bir kısmını alabildiği belirtildi. Ayrıca Ukrayna’ya yönelik SİHA saldırılarının ardından, programdan ayrılmak isteyen bazı kadınların pasaportlarına el konulduğu öne sürüldü. FDD analistleri, Alabuga Start’ın yöntemlerinin Birleşmiş Milletlerin (BM) insan ticareti tanımıyla örtüştüğünü vurgulayarak, bölge ülkelerine programın reklamlarının engellenmesi çağrısında bulundu; ABD ve müttefiklerine ise yaptırım uygulanması tavsiyesinde bulundu.