Sebebi artık biliniyor! İtalya’nın altında fermuar gibi açılan gizem

İtalya’daki Apenin Dağları, jeologların uzun süredir çözmeye çalıştığı sıra dışı bir hareketlilik gösteriyor. Aynı dağ kuşağında bazı bölgeler yükselirken bazı yerlerin çökmesi, bir yanda gerilme diğer yanda sıkışma yaşanması, araştırmacıları yerin derinliklerine götürdü.

Apenin Dağları, İtalya yarımadası boyunca yaklaşık 1200 kilometre uzanıyor. Bu dağlar, milyonlarca yıl süren levha hareketleriyle oluştu.

Ancak bölgede bugünkü hareket yalnızca klasik “levhalar birbirini sıkıştırıyor” açıklamasıyla anlatılamıyor. Çünkü Apeninler’in bir bölümünde kabuk gerilirken, dış kenarında sıkışma devam ediyor.

Floransa Üniversitesi’nden Stefano Tavani ve ekibine göre bu karmaşık tablonun nedeni, yer kabuğunun derinlerinde yaşanan ayrılma süreci.

Bilim insanları, yoğun alt kabuk tabakasının üst kabuktan koparak mantoya doğru indiğini düşünüyor. Bu süreç jeolojide “delaminasyon” olarak adlandırılıyor.

Araştırmacıların dikkat çektiği nokta, bu ayrılmanın her yerde aynı anda yaşanmaması. Süreç, tıpkı fermuarın açılması gibi belirli bir hattan ilerliyor.

Bu hat geçtiği bölgelerde alttaki ağır yük azalıyor. Böylece yer kabuğu yukarı doğru toparlanırken gerilme oluşuyor. Hattın henüz ulaşmadığı alanlarda ise sıkışma ve çökme etkisi sürüyor.

Ekip; deprem kayıtlarını, GPS ölçümlerini, uydu verilerini ve yer kabuğu ile manto arasındaki sınırı gösteren haritaları birlikte inceledi.

Veriler, Apeninler boyunca 500 kilometreden fazla uzanan bir yer altı hattına işaret etti. Depremlerin dağılımı da bu hattın çevresinde yoğunlaştı.

GPS ölçümlerine göre Apeninler’in iç kesimlerinde yılda yaklaşık 4 milimetrelik gerilme yaşanıyor. Dış kenarda ise yaklaşık 2 milimetrelik sıkışma ölçülüyor.

Bu nedenle dağ kuşağı bir yandan içeriden açılırken, diğer yandan kenarlardan baskı altında kalıyor. Bilim insanları bu hareketi akordeona benzetiyor.

Araştırma, Apeninler’in yalnızca geçmişteki levha hareketleriyle şekillenmediğini gösteriyor.

Bölgenin altında bugün de aktif bir jeolojik süreç devam ediyor.

Bu süreç; İtalya’daki yükselme, çökme, gerilme ve deprem hareketlerinin neden aynı bölgede birlikte görülebildiğini açıklayan en güçlü işaretlerden biri olarak değerlendiriliyor.