Petrol için harıl harıl 40 milyar dolar arıyorlardı: Türkiye imdada yetişti

Libya Milli Petrol Şirketi Başkanı Mesud Süleyman, ülkenin petrol ve doğalgaz kaynaklarını geliştirmek için 40 milyar dolara kadar yatırıma ihtiyaç duyduklarını açıkladı. Süleyman, ülkeyi yeniden dünyanın önde gelen ham petrol üreticilerinden biri haline getirmeyi hedeflediklerini belirtti.

ABD Enerji Bilgi İdaresine göre Afrika'nın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip olan Libya, doğu ve batıdaki rakip yönetimler arasında bölünmüş durumda. Ülke, son yıllarda yeni fırsatlar arayan uluslararası petrol şirketlerinin de ilgisini çekiyor.

Milli Petrol Şirketi Başkanı Süleyman, ilerlemenin sermaye yetersizliği nedeniyle sekteye uğradığını söyledi. Süleyman, "Kullanılmayan çok fazla kaynağımız var. 30 milyar dolar ile 40 milyar dolar arasında önemli bir fona ihtiyacımız bulunuyor." dedi.

Mevcut günlük 1,4 milyon varil üretim kapasitesini 2030 yılına kadar 2 milyon varile çıkarma hedefini iddialı ancak gerçekçi olarak nitelendiren Süleyman, keşfedilmiş ancak henüz geliştirilmemiş 60'tan fazla petrol ve doğalgaz sahası olduğunu ifade etti.

Libya'da Eni, TotalEnergies, Chevron ve ConocoPhillips gibi yabancı şirketler faaliyet gösteriyor. Ancak yatırımlar siyasi istikrarsızlık, yolsuzluk endişeleri ve devlet şirketindeki fon eksikliği nedeniyle yavaşlıyor.

Bu ay batı Libya'daki Zaviye petrol rafinerisini hedef alan insansız hava aracı saldırılarında bir benzin depolama tankının yandığı ve tesisin hasar gördüğü belirtildi. Trablus'taki yetkililer saldırıyı üstlenen grubu açıklamazken, batı Libya'nın büyük bir kısmının milislerin kontrolünde olduğu biliniyor.

Süleyman, saldırıların az sayıdaki kanun kaçağının neden olduğu sınırlı bir coğrafi alanla kısıtlı kaldığını belirterek, devletin bunları etkisiz hale getirmek için çalıştığını söyledi. Süleyman, "Tüm petrol ve doğalgaz yatırım alanları gerilim bölgelerinin çok ötesinde ve sağlam bir güvenlik altındadır." değerlendirmesini yaptı. Libya'nın üretim paylaşım anlaşmaları uyarınca, devlet petrol şirketinin geliştirme maliyetlerindeki payını finanse etmesi gerekiyor. Bu durum, hükümet fonları geciktiğinde projeleri savunmasız bırakıyor. Süleyman bu nedenle yatırımcıların ön maliyetlerin daha büyük bir kısmını üstleneceği imtiyaz tipi anlaşmalara dönmeyi değerlendirdiklerini vurguladı.

Süleyman, "Milli Petrol Şirketi ile uluslararası ortaklarımız arasındaki iş modelini değiştirmeyi düşünüyoruz. Fon eksikliği çekiyoruz ve bu durum kalkınma projelerimizi önemli ölçüde geciktiriyor." ifadelerini kullandı. Süleyman, yatırımcıların daha fazla fon sağlamasına izin vermek için mevcut üretim paylaşım şartlarını iyileştirmeyi incelediklerini de anlattı.

Bu strateji değişiminin ilk örneği olarak, şirketin temmuz ayında Katar merkezli UCC Holding ile Area 47 adlı blok için rekabetçi bir ihale düzenlemeden anlaştığı aktarıldı. Süleyman bu süreci, "İhale süreci yoktu, doğrudan bir müzakereydi." sözleriyle açıkladı. Projeyi UCC ve ortaklarının finanse edeceğini belirten Süleyman, 10 yıl sonra devletin üretim payının artacağını söyleyerek anlaşmayı savundu. Yabancı şirketlere şeffaflık konusunda güvence vermek amacıyla K2 Integrity ve KBR adlı iki dış denetçi atamayı planladıklarını açıklayan Süleyman, "Ortaklarımızla güveni yeniden inşa etmeyi başardık. Şeffaflık ve yönetimden memnunlar." dedi. Libya'nın bölünmüş siyasi yapısı sermaye çekme yeteneğini zorlaştırıyor. En büyük petrol sahaları ve ihracat terminallerinin çoğu ülkenin doğusunu kontrol eden Halife Hafter'in elinde bulunuyor. Batıda ise Trablus'taki BM tarafından tanınan Ulusal Birlik Hükümeti silahlı gruplar tarafından destekleniyor.

Öte yandan Libya’nın yatırım çağrısında Türkiye açısından dikkat çekici nokta ise Türkiye Petrolleri’nin yarışın dışında olmaması. Libya, şubat ayında yaklaşık 17 yıl aradan sonra gerçekleştirdiği ilk büyük petrol ve doğal gaz ruhsat ihalesinde Türkiye Petrolleri’ne biri karada, diğeri denizde olmak üzere iki blokta lisans hakkı verdi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın açıklamasına göre Türkiye Petrolleri bu sahalarda yüzde 40 ortaklık payına sahip olacak. İspanyol Repsol her iki projede de Türkiye Petrolleri’nin ortağı olurken, deniz sahasındaki konsorsiyuma Macar MOL da katılıyor. Aynı ruhsat turunda Chevron, Eni, QatarEnergy ve Repsol gibi uluslararası enerji şirketleri de Libya’daki yeni sahalara girdi. Böylece uzun yıllar siyasi risk nedeniyle yatırımcıların temkinli yaklaştığı Libya petrolü yeniden büyük şirketlerin rekabet alanlarından biri haline geldi