Resmi açıklama geldi: F-35 savaş uçaklarından vazgeçildi

İsviçre Federal Konseyi, 6 Mart 2026 tarihinde yaptığı açıklamada Lockheed Martin üretimi F-35A savaş uçaklarının tedarik sürecinin devam edeceğini ancak başlangıçta planlanan 36 uçaklık filonun maliyet artışları nedeniyle satın alınamayacağını duyurdu.

Hükümet, seçmenler tarafından onaylanan mali çerçeve içinde kalacak şekilde mümkün olan en yüksek sayıda F-35A savaş uçağını satın almayı hedefliyor. Artan enflasyon, ham madde fiyatları ve diğer ekonomik faktörlerin program maliyetlerini yükseltmesi nedeniyle planlanan uçak sayısının aşağı yönlü revize edildiği belirtildi.

Bern’de yapılan açıklamada Federal Konsey, 12 Aralık 2025 tarihinde alınan kararı teyit ederek Savunma, Sivil Koruma ve Spor Federal Departmanı’na (VBS) mevcut bütçe sınırı içinde mümkün olan en yüksek sayıda F-35A uçağının tedarik edilmesi talimatının verildiğini bildirdi. Hükümet ayrıca 2026 Silahlı Kuvvetler mesajı kapsamında parlamentodan 394 milyon İsviçre Frangı tutarında ek kredi talep edeceğini açıkladı.

Federal Konsey, bu ek bütçenin program maliyetlerindeki artışı karşılamak amacıyla talep edildiğini belirtti. Açıklamada, “ABD tarafı enflasyon, ham madde fiyatlarındaki gelişmeler ve diğer faktörler nedeniyle ek maliyet talep etmektedir” ifadelerine yer verildi.

Söz konusu ek kredi talebi, seçmenler tarafından onaylanan mali çerçevenin izin verdiği azami bütçeye ulaşılmasını sağlayacak. İsviçre Parlamentosu yeni savaş uçağı tedarikine ilişkin federal kararı 20 Aralık 2019 tarihinde kabul etmiş, İsviçre halkı ise 27 Eylül 2020’de düzenlenen referandumda bu kararı onaylamıştı. Bu karar kapsamında program için belirlenen harcama tavanı, Ocak 2018 tüketici fiyat endeksine göre 6 milyar İsviçre Frangı olarak belirlenmişti. Enflasyona göre güncellendiğinde bu üst limit 2025 yılı sonunda yaklaşık 6,429 milyar İsviçre Frangına yükseldi.

Talep edilen 394 milyon İsviçre Frangı ise azami mali çerçeve ile daha önce onaylanan 6,035 milyar İsviçre Frangı tutarındaki taahhüt kredisi arasındaki farkı oluşturuyor. Savunma Bakanlığı’nın mevcut projeksiyonlarına göre bütçe artışıyla birlikte İsviçre’nin yaklaşık 30 adet F-35A savaş uçağı satın alabileceği değerlendiriliyor. Ancak nihai uçak sayısının, ABD hükümetinin üreticilerle yapacağı sözleşmeler ve gelecekteki üretim partileri netleştikten sonra kesinleşeceği ifade edildi. Federal Konsey açıklamasında, “VBS şu aşamada bu ek kredi ile yaklaşık 30 adet F-35A savaş uçağının tedarik edilebileceğini varsaymaktadır” denildi.

Hükümet, başlangıçta planlanan 36 uçaklık filonun satın alınabilmesi için farklı senaryoları da değerlendirdi. Yapılan hesaplamalara göre bu hedefe ulaşabilmek için yaklaşık 1,1 milyar İsviçre Frangı tutarında ek finansman gerektiği belirlendi. Federal Konsey ise mali disiplin gerekçesiyle böyle bir bütçe talebinde bulunmamaya karar verdi.

Yetkililer, 36 uçaktan daha küçük bir filonun operasyonel bazı sonuçları olabileceğini kabul ediyor. Daha sınırlı sayıda savaş uçağı, kriz veya gerilim dönemlerinde İsviçre’nin hava savunmasını uzun süre sürdürebilme kapasitesini etkileyebilir. Savunma Bakanlığı bünyesinde daha önce yapılan bir uzman değerlendirmesinde ise mevcut tehdit ortamına uygun kapsamlı bir hava savunma sistemi için 55 ila 70 modern savaş uçağına ihtiyaç duyulabileceği belirtilmişti. Buna rağmen hükümet, güvenlik politikası gerekçesiyle F-35 programından tamamen çekilme veya uçak sayısını daha da azaltma seçeneklerini reddetti. Federal Konsey’e göre programdan vazgeçilmesi, İsviçre’nin normal koşullarda dahi hava sahasını ve nüfusunu koruma kapasitesinde ciddi sınırlamalar yaratabilir.

İsviçre’nin F-35 üretim takvimindeki yerini koruyabilmesi için nihai uçak sayısını ABD hükümetine en geç 2027 yılının ikinci çeyreğine kadar bildirmesi gerekiyor. Bu nedenle ek finansman talebinin 2026 Silahlı Kuvvetler mesajı kapsamında parlamentoya sunulacağı ve onaylanması halinde İsviçre’nin seçmenlerin onayladığı mali çerçeve içinde kalarak uçak siparişini kesinleştirebileceği ifade edildi.

Lockheed Martin üretimi F-35A, hava üstünlüğü, taarruz görevleri ile istihbarat, gözetleme ve keşif operasyonlarını yerine getirebilen beşinci nesil bir savaş uçağı olarak öne çıkıyor. Gelişmiş sensörler, veri füzyonu sistemleri ve ağ merkezli iletişim altyapısıyla donatılan uçak, muharebe sahasındaki bilgileri diğer platformlarla paylaşarak modern hava harekâtlarında kritik bir rol oynuyor. Kaynak: M5