İstanbul, Bizans ve Osmanlı dönemine ait yüzlerce tarihî eserin sergilendiği dünyanın en büyük açık hava müzesi gibidir. Kuruluş yılları M.Ö. 7. yüzyıla uzanan İstanbul, aynı zamanda dünyanın en eski şehirlerinden biridir.

İSTANBUL’UN İLK ADI İstanbul, M.Ö. 667 yılında Yunanistan’dan gelen Megaralılar tarafından küçük bir koloni olarak kurulmuştur. Megara Kralı Byzas’ın adından hareketle kurulan bu yeni şehre “Byzantion” adı verildi. İstanbul, M.S. 330 yılında Roma İmparatoru I. Konstantin tarafından imparatorluğun başkenti ilan edildi ve şehrin adı “Yeni Roma” manasına gelen “Nova Roma” oldu. İmparator Konstantin’in ölümünden sonra şehre onun adı verilerek “Konstantinapolis” denildi.

1453 yılında Fatih Sultan Mehmet Han tarafından fethedildikten sonra “Konstantiniyye” ismi kullanılmaya devam etti. İstanbul, Türkler tarafından “Âsitâne (başkent)” ve “Dersaadet (saadet ve mutluluk kapısı)” olarak da isimlendirildi.

OSMANLI PAYİTAHTI Tarihi boyunca hep büyük devletlerin başkenti olan İstanbul, dünya siyasetinin idare edildiği bir merkez oldu. M.S. 330-395 yılları arasında Roma İmparatorluğu’na başkentlik yaptı. 395-1204 ile 1261-1453 yılları arasında Doğu Roma, 1204-1261 yılları arasında Latin İmparatorluğu’nun başkenti oldu. 1453 yılında fethedilen İstanbul, 1922 yılına kadar Osmanlı Devleti’nin idare merkezi oldu. İstanbul’un güzelliği birçok imparatorun ve komutanın gözlerini kamaştırdı. İstanbul’a karşı hissiyatını Napolyon Bonapart da şu şekilde dile getirir: “Eğer dünya tek bir ülke olsaydı, başkenti İstanbul olurdu.”

HAYALLERİ SÜSLEYEN ŞEHİR Bütün imparatorların hayâllerini süsleyen şehir, bu yüzden Sasaniler, Avarlar, Bulgarlar, Müslüman Araplar ve Ruslar tarafından defalarca kuşatıldı.

İSTANBUL’UN FETHİ’Nİ MÜJDELEYEN HADİS Peygamber Efendimizin İstanbul’un Fethi’ni müjdeleyen hadis-i şerifinin teşvikiyle birçok İslâm devleti, bu iltifata nail olabilmek için İstanbul’u fethetmeye çalıştı. Hadis-i şerifte buyruluyor: لَتُـفْتَحَنَّ الْقُسْطَنْطِينِيَّةُ فَـلَنِعْمَ الْأَمِيرُ أَمِيرُهَا، وَ لَنِعْمَ الْجَيْشُ ذَلِكَ الْجَيْشُ “İstanbul mutlaka fethedilecektir. Onu fetheden komutan ne güzel komutan, o ordu ne güzel ordudur.”[1]

İSTANBUL’DA LATİN İSTİLASI 1071’de Malazgirt zaferi ile Müslümanların Anadolu topraklarını fethetmeye başlaması üzerine Hıristiyan devletler birleşerek Müslümanları Anadolu topraklarından atmak için Haçlı Seferleri’ni başlattılar. Bu seferlerden dördüncüsünde Haçlı ordusu Konstantinapolis’i kuşatarak şehri işgal etti. Şehir günlerce yağmalandı. Binlerce insan katledildi ve Ayasofya da dâhil olmak üzere pek çok mabet tahrip edildi. Bu istila sonrasında Bizans’ın bütün değerli hazinesi Avrupa ülkelerine taşındı. Bizans’ta kurulan Latin Krallığı, 1261 yılına kadar devam etti.

İLK İSTANBUL KUŞATMASI Müslümanlar’ın ilk İstanbul kuşatması, 668’de Hz. Muaviye’nin Emevi halifesi olduğu dönemde gerçekleşti. Hz. Ebu Eyyub El-Ensari bu kuşatma sırasında şehit düştü. İstanbul, Emeviler devrinde üç kere, Abbasiler döneminde de bir kere kuşatıldı.

İSTANBUL’UN İŞGALİ 1. Dünya Savaşı sonunda 13 Kasım 1918’de işgal edilen İstanbul’un başkentlik dönemi sona erdi. Bu tarihten sonra İstanbul, resmi olarak başkent olmasa da gayrı resmi olarak gönüllerde kurulu tahtında hâlâ başkentliğini sürdürdü.