Herkes konuşmuş, o işine bakmıştı! Berat Albayrak’ı gururlandıran gelişme

2016 yılında "Milli Enerji ve Maden Politikası" ile temelleri atılan hamle, meyvelerini küresel ölçekte vermeye başladı. Dünyanın en büyük 4. sondaj filosuna sahip olan Türkiye, Shell ve Exxon gibi devlerle masaya oturarak enerjide "oyun kurucu" rolüne soyundu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, anlaşma kapsamında TPAO Bulgaristan Münhasır Ekonomik Bölgesi'nde arama yapacak. İstanbul'da düzenlenen törende TPAO ile Shell arasındaki ortaklık anlaşmasına TPAO Genel Müdürü Cem Erdem ile Shell Kıdemli Başkan Yardımcısı Eugene Okpere imza attı. İmza töreni Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın da katılımıyla gerçekleşti.

Anlaşmaya göre, TPAO, Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde yer alan Blok 1-26 Khan Tervel Sahası Petrol ve Doğal Gaz Arama Ruhsatı kapsamında Shell'in operatörlüğünü üstlendiği arama çalışmalarına ortak oldu.

Türkiye'nin enerji alanındaki bağımsızlık hamlelerinin temeli, Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde ve Berat Albayrak'ın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı olduğu dönemde atılan stratejik adımlara dayanıyor.

2016'da atılan ilk adımların ardından Türkiye bugün dünyanın en büyük 4. sondaj filosuna sahip ülke haline geldi. Son dönemde TPAO'nun yaptığı enerji anlaşmaları Türkiye'nin artık bu alanda "Şampiyonlar Ligi'nde" olduğunu gösteriyor. Konuyu köşesine taşıyan Sabah gazetesi yazarı Özlem Doğaner, dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Berat Albayrak'ın attığı adımlara dikkat çekti. Doğaner, "2016'da kendi karasularında başlayan yolculuk, 2026'da küresel ortaklık ağına dönüştü. Bu sadece kapasite artışı değil, bir boyut değişimi. Görünen o ki TPAO, kamu şirketi kimliğinin ötesine geçerek küresel bir marka olma yolunda ilerliyor." ifadelerini kullandı.

İşte Doğaner'in 19 Şubat tarihli "TPAO küresel marka oluyor" başlıklı yazısı: Türkiye yıllarca enerjide dışa bağımlılığın bedelini cari açıkla, kırılganlıkla ve jeopolitik risklerle ödedi. Bugün ise tablo değişiyor. Art arda gelen anlaşmalar, büyüyen filo ve hızlanan üretim gösteriyor ki Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) artık sadece ulusal değil, küresel bir oyuncu olma yolunda. Son adım Bulgaristan hamlesi. TPAO'nun Shell ile Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesindeki Khan Tervel sahasında imzaladığı ortaklık anlaşması teknik bir lisansın ötesinde anlam taşıyor. 3.800 km²'lik alanda yüzde 33 payla yer almak, Sakarya Gaz Sahası'na komşu bir bölgede arama yapmak demek. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın vurguladığı gibi bu sadece yeni bir saha değil, yeni bir stratejinin göstergesi. Ama asıl önemli olan Shell gibi bir devle ortaklık. Bu, "Biz de bu ligdeyiz" demekten öte "Artık biz oyuncuyuz" demek.

Bu sürecin temeli 2016'da atıldı. Dönemin Enerji Bakanı Berat Albayrak'ın açıkladığı Milli Enerji ve Maden Politikası ile Türkiye kendi gemileriyle arama yapma kararı aldı. O gün "riskli" denilen adım bugün dünyanın en büyük 4. sondaj filosuna sahip bir Türkiye gerçeğine dönüştü. Sakarya Gazı'nın 2.5 yıl gibi rekor sürede sisteme verilmesi ise teknik kapasitenin ve kararlılığın kanıtı oldu. Bugün tablo daha geniş. Exxon, Chevron ve BP ile mutabakatlar, Bulgaristan'da Shell ortaklığı, Somali'de fiili sondaj, Libya ve Pakistan hazırlıkları… Bu bir rekabet stratejisi değil, bir ortaklık diplomasisi. Türkiye artık enerji devleriyle eşit masada oturuyor. Risk paylaşıyor, finans paylaşıyor, know-how alışverişi yapıyor. Her imza, TPAO'nun "Şampiyonlar Ligi"ne kabulünün teyidi. Rakamlar da iddiayı destekliyor. Üretim 160–180 bin varil petrol eşdeğeri seviyesine geldi. 2028 hedefi 500 bin varil. Günlük tüketimin yaklaşık 1 milyon varil olduğu düşünüldüğünde bu, dış bağımlılığı ciddi ölçüde azaltacak bir eşik. Üstelik sadece yurtiçi değil, yurtdışındaki paylar da bu tabloya eklenecek.

Afrika açılımı ise çok boyutlu. Somali'de arama, Etiyopya'da hidroelektrik ve altyapı işbirlikleri… Enerji, maden, nadir toprak elementleri ve altyapı yatırımları birlikte ilerliyor. Bu model Batı'nın klasik sömürge anlayışı değil, kazan-kazan diplomasisi. Enerji artık Türkiye için ekonomik olduğu kadar diplomatik bir araç. Bir dönem "Türk Hava Yolları dünya markası olur mu?" sorusu soruluyordu. Bugün THY küresel bir oyuncu. Aynı benzetme artık TPAO için yapılıyor. Filo var, teknoloji var, siyasi irade var ve en önemlisi sonuç var.

2016'da kendi karasularında başlayan yolculuk, 2026'da küresel ortaklık ağına dönüştü. Bu sadece kapasite artışı değil, bir boyut değişimi. Görünen o ki TPAO, kamu şirketi kimliğinin ötesine geçerek küresel bir marka olma yolunda ilerliyor.