Güvenli liman talebi altını parlatıyor!

Artan jeopolitik gerilimler, emtia piyasalarını küresel yatırımcılar için yeniden merkez konuma taşıdı. Pandemiyle başlayan, savaşlar, ticaret çatışmaları ve son olarak Venezuela ve İran gerilimiyle artan jeopolitik riskler yatırımcı için geçici bir şok olmaktan çıktı. Petrolden altına, bakırdan gümüşe kadar emtia artık kalıcı bir risk primiyle fiyatlanıyor. Yıl 2026 ve dünya halen küresel ticaret haritasını sürekli yeniden çizen jeopolitik gerilimlerle boğuşuyor. Bu gibi zamanlarda, cazip bir varlık sınıfı olarak emtia yatırımcının odağı haline geliyor. Küresel emtia piyasalarının nabzını ölçen CRB endeksi yılbaşından bu yana yüzde 2 yükselirken, GSCI endeksi yüzde 2,75 ve Şanghay Borsası Emtia Endeksi yüzde 6 yükseldi. Uzmanlar yatırımcıların artık jeopolitik risk çağında yaşadığını söylüyor ve bu çağda ‘oyunun adı emtia’ diyor.

Birçok tüccar ve uzman, emtia piyasaları için bu yeni dönemin başlangıcının 2020’de pandemi ile başladığını söylüyor. Altı yıl önce COVID ile başlayan jeopolitik riskler 2022’den itibaren Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ile derinleşti. O zamandan beri geçen yaklaşık dört yılda dünya; Ortadoğu’da yeni çatışmalara, ticaret savaşlarına ve son olarak ABD’nin İran’ın ticaret ortaklarına yüzde 25 gümrük vergisi tehdidine tanık oldu. Bu ortamda güvenli liman arayışı kıymetli metalleri gözde yaparken, yeşil enerji yarışı da lityum ve bakır gibi elementleri jeopolitik satranç taşları haline getirdi.

JEOPOLİTİKA KALICI BİR FİYATLAMA FAKTÖRÜ OLUYOR Oxford Economics’ten bir emtia araştırmacıları ekibi, “Jeopolitik risk her zaman emtia fiyatlarını etkilemiştir, ancak giderek geçici bir şoktan ziyade kalıcı bir fiyatlandırma faktörü olarak hareket etmekte” değerlendirmesinde bulunuyor. Analistlere göre piyasalar artık devam eden tedarik zinciri kırılganlığını, ticaretin parçalanmasını ve kaynak milliyetçiliğini yansıtan sabit bir risk primi içermeye eğilimli. Jeopolitik hususlar, bir olay manşetlerden düştükten sonra hızla göz ardı edilmek yerine; fiyatlandırma, yatırım kararları ve tedarik stratejilerine daha sistematik bir şekilde dahil ediliyor.

DEĞERLİ METAL FAVORİ ABD SORGULANIYOR American Enterprise Institute kıdemli araştırmacısı Desmond Lachman, “Çok fazla jeopolitik belirsizlik yaşıyoruz. Böyle bir durumda, güvenli limanlardan biri olarak değerli metallere yönelme olur. Ancak buna ek olarak, ABD’nin güvenilir bir ortak olup olmadığı da sorgulanmaya başlanır” ifadelerini kullanıyor. 100 Mile Strategies yönetici ortağı Jeff Le ise Trump yönetimi boyunca, yani gelecek üç yıl içinde, jeopolitik riskin emtia piyasasında yatırımcılar için daha önemli bir ağırlık haline geleceğini vurguluyor.

EN ÇOK ALTIN VE GÜMÜŞ NEMALANDI Yatırımcılar, artan gerginlik potansiyeli gördükçe güvenli liman metaline akın etti. Altın, yılbaşından bu yana yüzde 6,2 artarak 4.600 doları aştı. Gümüş daha da agresif bir yükselişle yüzde 20 prim yaptı ve 85 doları geçti. Platinde yüzde 13 ve paladyumda yüzde 16 kazanç yaşandı. Venezuela ve İran’la bağlantılı riskler altına yönelik talebi canlandırırken, gümüş hem parasal rolünden hem de güneş enerjisi talebiyle olan endüstriyel bağlantısından faydalandı.

PETROLDEKİ BELİRSİZLİK İRAN İLE ARTTI Ham petrol fiyatları, kısa vadeli arz riskleri ile orta vadeli arz fazlası endişeleri arasındaki çekişmeyi yansıtarak yükseldi. Brent petrolünün varili yılbaşından bu yana yüzde 6 artarak 65 dolara dayandı, WTI da yüzde 5 yükselerek 60 dolar seviyesinin üzerine geri döndü. İran ve Venezuela'daki siyasi belirsizlikler ile yaptırımların daha sıkı uygulanma ihtimali, fiyatlara kalıcı bir jeopolitik risk primi ekliyor.

ENDÜSTRİYEL METALLER DE RİSKLERDEN GÜÇ BULUYOR Endüstriyel metaller de bakır ve alüminyum öncülüğünde yıla güçlü başladı. Bakır fiyatları bu hafta başlarında yeni bir rekor seviyeye ulaşarak Londra Metal Borsası’nda 13.390 dolara çıktı. Bu seviye, pandemi dönemindeki en düşük seviyenin neredeyse üç katı. Alüminyum vadeli işlemleri ise ton başına yaklaşık 3.170 dolarla son üç yılın en yüksek seviyesine yükseldi.

MALEZYA, KULLANILMIŞ YEMEKLİK YAĞ İŞLEMLERİ BAŞLATACAK Malezya, sektördeki fiyat manipülasyonunu önlemek amacıyla bu yılın ilk çeyreğinde kullanılmış yemeklik yağ için resmi bir referans fiyatı uygulamaya koyacak. Tarım ve Emtia Bakanı Noraini Ahmad, yeni referans fiyatın adil ticarete olanak tanıyacağını ve sektör oyuncularını koruyacağını söyledi. Dünyanın en büyük ikinci palm yağı üreticisi olan ülke, 2025 yılı ihracat değerinin yaklaşık 27,63 milyar dolar olacağını öngörüyor.

JAPONYA, ÇAMUR MADENCİLİĞİYLE NADİR TOPRAK ELEMENTİ ARAYACAK Japonya’ya ait maden arama gemisi Chikyu, nadir toprak elementleri açısından zengin bölgeleri araştırmak üzere Minamitori Adası yakınlarında faaliyetlerine başladı. Bu girişim, Tokyo’nun kritik mineraller konusunda Çin’e olan bağımlılığını azaltma çabalarının bir parçası. 6 kilometre derinlikten deniz tabanı çamurunu sürekli olarak çıkarma denemesi dünyada bir ilk olacak. Başarılı olunması halinde, Şubat 2027’de tam ölçekli bir madencilik operasyonuna geçilmesi planlanıyor. (Evrim Küçük/Ekonomim)