Ermenistan'ın işgalci konumunda bulunduğu Dağlık Karabağ'da 42 günlük savaş gece yarısı sona erdi. Son 24 saatte yaşananlar ise savaşın bitmesinde kilit rol oynadı.

İşgal altındaki bölgenin kalbi Şuşa'nın Azerbaycan ordusu tarafından geri alınması Ermenistan'da kıyameti kopardı. Pazartesi günü iki muhalefet partisi Ermenistan Başbakanı Nikol Payinyan'ın istifasını istedi.

Pazartesi gün içinde Azerbaycan Şuşa'ya 28 yıl sonra çekilen bayrakların görüntülerini paylaştı, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 23 köyün daha işgalden kurtarıldığını ilan etti.

Böylece, çatışmaların başladığı 27 Eylül'den bu yana Azerbaycan ordusu tarafından 5 şehir ile yaklaşık 300 köy ve kasaba Ermenistan güçlerinden temizlenmiş oldu.

Azerbaycanlıların 'Karabağ'ın atan kalbi', 'müziğin ve sanatın beşiği' ve 'Azerbaycan'ın gözlerisin' dediği Şuşa, 8 Mayıs 1992 tarihinde Ermenistan ordusu tarafından işgal edilmişti. Kentin özgürlüğüne kavuşturulmasıyla Azerbaycan birliklerinin Dağlık Karabağ'ın başkenti Hankendi'ye mesafesi kuş uçuşu dört kilometre, karadan ise 15 kilometreye düştü.

Amerikan Associated Press (AP) haber ajansı ise, adım adım gelen yenilgiyi hisseden Ermenilerin işgal altında tuttukları Dağlık Karabağ'dan Ermenistan'a doğru kaçmaya başladığını kanıtlayan fotoğraflar geçti.

Gittikçe köşeye sıkışan ve istifa talepleriyle nefes alamaz hale gelen Başbakan Nikol Paşinyan, gece geç saatlerde bombayı patlattı. Ermenistan lideri, ''Karabağ'daki savaşı bitirmek için Putin ve Aliyev ile beraber bir açıklama imzaladık'' dedi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de “Azerbaycan ile Ermenistan arasında bu gece 00:00'dan (TSİ) itibaren ateşkes başladı" açıklamasını yaptı. Putin, “Azerbaycan ve Ermenistan kontrol ettikleri pozisyonlarda kalacaklar.” dedi. Karabağ'daki tüm ulaşım merkezleri tekrar açılacağını duyuran Rusya lideri, anlaşmaların da uzun vadeli olacağını belirtti.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ise, imzalanan anlaşma ile Dağlık Karabağ çatışmasına son verildiğini duyurdu. Azerbaycan Cumhurbaşkanı, anlaşmanın Ermenistan'ın yenilgisi anlamına geldiğini, Paşinyan'ın anlaşmayı kendi isteğiyle değil Azerbaycan'ın "demir yumruğu" sayesinde imzaladığını söyledi.

Anlaşmaya göre, Ermenistan'ın işgal ettiği topraklardan çekilmesine paralel olarak Rus barış gücü beş yıllığına bölgeye konuşlanacak, tarafların itiraz etmemesi durumunda beş yıl daha kalacak. İşgal altındaki Azerbaycan topraklarından Kerbecer 15 Kasım, Ağdam 20 Kasım, Laçin ise 1 Aralık'a kadar Azerbaycan'a teslim edilecek.

Aliyev, anlaşmanın beşinci maddesi kapsamında bölgede hem Rus hem de Türk askerlerinin barış gücü görevinde bulunacağını, Türkiye'nin resmen bu bölgenin geleceği ve ateşkeste rol oynayacağını söyledi. İmzalanan anlaşmada Türk askerlerine dair bir ifade bulunmuyor. Fakat Aliyev, Türk askerlerinin ateşkesi gözlemlemek için kurulacak bir merkezde bulunacağını belirtti.

Dağlık Karabağ ve çevresinde yerlerinden edilmiş siviller, BM Sığınmacılar Yüksek Komiserliği gözetiminde evlerine geri dönecek. Anlaşma kapsamında esirler karşılıklı olarak takas edilecek. Rusya Savunma Bakanlığı bölgeye 1.960 asker göndermeye başladı.

Rusya, barış güçleriyle birlikte Karabağ'a en az 22 Il-76 askeri nakliye uçağı gönderiyor. Yetkililere göre şu anda 11 uçak yolda, 11 uçak daha kalkmayı bekliyor. 27 Eylül'den bu yana Dağlık Karabağ'daki savaşı yakından takip eden Rus savunma politikası araştırmacısı Rob Lee ise, hareketli ağır ekipmanların videosunu Twitter'da paylaştı.

Reuters haber ajansı foto muhabiri Francesco Brembati, Ermenistan sınırından Dağlık Karabağ'a geçmek üzere olan Rus tanklarını görüntüledi. Reuters'ın fotoğraflarında Rus bayrağı taşıyan tankların yanında askerler görülürken, bazı askerlerin ise fotoğraf çekmesi dikkat çekti.