Düğme başkasının elindeydi! Ukrayna’dan bağımsız uydu ağı hamlesi

Savaş alanındaki iletişim altyapısı üzerinde daha fazla söz sahibi olmak isteyen Ukrayna, Finlandiyalı telekomünikasyon şirketi Nokia ve uydu üreticisi ICEYE ile iş birliğine yöneldi.

22 Ekim’de duyurulan niyet mektubu, Ukrayna’nın kontrolünde işletilebilecek bir uydu haberleşme sisteminin geliştirilme olasılığının incelenmesini kapsıyor.

Henüz değerlendirme aşamasında bulunan girişimle, askerî operasyonlarda kullanılan bağlantıların güvenilirliğinin artırılması ve dış hizmet sağlayıcılara bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor.

Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı işgalden bu yana uydu bağlantıları, Ukrayna ordusunun haberleşmesi ve veri aktarımında önemli rol oynuyor. SpaceX’in Starlink ve Starshield hizmetleri de bu altyapının parçaları arasında bulunuyor.

Ancak 14 Ekim’de Ukraynalı askerler ve yetkililer, Starshield erişiminde ciddi kısıtlamalarla karşılaştıklarını bildirdi.

Uydu terminali taşıyan insansız hava araçlarına hız sınırı getirildiği, bağlantı ve kontrol sorunları nedeniyle bazı araçların düştüğü ileri sürüldü.

Uzun mesafeli görevlerde kullanılan dronların uydu bağlantısına ihtiyaç duyması, hizmet koşullarındaki değişikliklerin sahadaki etkisini artırıyor. Kiev’in yeni girişimi de kritik iletişim altyapısının kullanımında daha fazla kontrol sağlama arayışını yansıtıyor.

Erişim sorunlarının ardından kararın kim tarafından alındığına ilişkin karşılıklı açıklamalar yapıldı. Bazı ABD’li yetkililerin kısıtlamaları Elon Musk’a bağladığı aktarılırken Musk, sorumluluğun ABD yönetiminde olduğunu savundu. ABD yönetimi ise SpaceX’i işaret etti.

ABD Başkanı Donald Trump daha sonra Starlink erişiminin yeniden sağlandığını açıkladı. Buna karşın sistemin tam performansla çalışmadığı yönündeki bildirimler, Ukrayna’nın alternatif altyapı arayışını sürdürmesine neden oldu.

ICEYE, Ukrayna’ya hâlihazırda uydu görüntüleri sağlıyor. Şirketin sentetik açıklıklı radar teknolojisini kullanan gözlem uyduları, farklı hava koşullarında yeryüzünden veri toplanmasına imkân veriyor. Ukrayna bu verilerden istihbarat ve askerî planlama faaliyetlerinde yararlanıyor.

Yeni niyet mektubu, mevcut iş birliğinin uydu iletişimi alanında da geliştirilmesi ihtimalini gündeme getiriyor. Öte yandan Rusya’ya ait Kosmos 2612 adlı denetleme uydusunun, ICEYE’nin ABD iştiraki tarafından işletilen ICEYE-X36 uydusuna yakın geçiş yaptığı bildirildi. Manevranın amacı netlik kazanmadı. Yakınlaşmanın teknik inceleme, müdahale olanaklarını değerlendirme veya mesaj verme amacı taşıyabileceği yönündeki yorumlar ise henüz doğrulanmış değil.