'Bize ABD'den beterini yaptılar' diyerek sordu: Yerli S-400 Siper varken Türkiye neden SAMP-T alıyor

Türkiye'nin uzun menzilli hava savunma hikâyesinde garip bir döngü var. Tuhaf olansa, normal bir süreç gibi davranılıyor. Önce S-400 aldık. Ardından kendi sistemimizi geliştirme kararlılığımızı vurguladık; doğrusu da buydu zaten. Bugün SİPER'in önemli aşamaları geride bıraktığı, Çelik Kubbe'nin inşa edildiği anlatılıyor.

Şimdi ise yeniden Fransa ve İtalya'nın SAMP/T sistemini konuşuyoruz. Kimse şu soruyu da sormuyor: 9 yılda ne değişti? Gelin hikâyeyi 2017'den tekrar başlatalım. 14 Temmuz 2017'de ASELSAN, ROKETSAN ve EUROSAM arasında uzun menzilli hava ve füze savunma sistemi için iş birliği süreci başlatıldı. 8 Kasım'da Türkiye, Fransa ve İtalya savunma bakanları niyet beyanı imzaladı.

Hedef, SAMP/T sistemiNİ birlikte tanımlamak, geliştirmek, üretmek ve kullanmaktı. Teknoloji transferi ve ortak üretim de bu yaklaşımın temel parçalarıydı. Ancak ortak geliştirme süreci siyasi anlaşmazlıklar ve Türkiye-Fransa ilişkilerindeki gerilimler nedeniyle ilerleyemedi: Suriye, Libya, Doğu Akdeniz, Kıbrıs, Yunanistan... Sözüm, zamanında birlikte çalıştığım projelerdeki paydaşlarımıza elbette değil. Ancak ABD CAATSA yaptırımlarını uygulamaya koyduğunda, Fransa'nın Türkiye'ye yönelik kısıtlamaları sahiplenme konusundaki tutumu, zaman zaman ABD'ninkinden bile sertti.

Bugün yeniden aynı kapıya geliyorsak, önce şu soruyu sormalıyız: 2017'de ilerleyemeyen neydi ve bugün ne değişti? 8 Temmuz 2026'da Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Türkiye ile Fransız-İtalyan ortaklığında teknik çalışmaların sürdüğünü açıkladı. Bu, siyasi temasların yeniden canlandığını gösteriyor. 3 Ekim'de Türkiye ile Fransa arasında Savunma İş Birliği Yol Haritası imzalandı.

MSB'nin 8 Ekim'de açıkladığı çerçevede hava savunmasında daha yakın iş birliği, sistemlerin birlikte çalışabilirliği ve bilgi-teknoloji paylaşımının teşvik edilmesi bulunuyor. Gelelim asıl meseleye: SİPER varken neden yeniden SAMP/T? Daha net bir soru sorayım: SİPER'in hangi teknik veya operasyonel açığı nedeniyle SAMP/T NG'ye ihtiyaç duyuluyor? Aynı Eurofighter Typhoon’da olduğu üzere hemen “acil operasyonel ihtiyaç” ve “geçiş dönemi” gerekçeleri sıralanmasın.

Türkiye, bir yandan Fransa'yla yaşadığı siyasi sorunlar nedeniyle ortak hava savunma programında ilerleyememişken, şimdi aynı ülkeyle yeniden kritik bir teknoloji ortaklığı kurmaya çalışıyor. Bu kez siyasi ilişkiler düzelmiş olsa, teknoloji transferi ve ortak üretim güvenceleri sözleşmeyle güvence altına alınsa bile geçmişteki sorunun tekrarlanmayacağı garanti değil. Yaşadık ve gördük sonuçta.

Bir ülkenin savunma sanayii başarısı yalnızca yeni sistemler edinmesiyle değil, her yeni yatırımın önceki yatırımlara ne kattığını ve hangi bağımlılığı ortadan kaldırdığını gösterebilmesiyle ölçülür. Kısaca ne hedefliyoruz? Ve neyin karşılığı?