ABD'yi durduran İran, savaş teknolojisinde doktrin değiştirecek: Üçgen baskı doktrini nedir?

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İran arasında yaşanan son gerilimde, Tahran yönetiminin devreye soktuğu strateji Washington'un planlarını tamamen değiştirdi. ABD ordusunun doğrudan askeri kapasitesiyle cephede yüzleşmek yerine farklı bir yol izleyen İran yönetimi, "üçgen baskı" adını verdiği taktikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Kuveyt'in enerji altyapılarını hedefe koydu. Körfez bölgesindeki bu asimetrik hamle, küresel enerji piyasalarında deprem etkisi yaparak ABD'nin bölgedeki hızlı askeri zafer hedeflerini boşa çıkardı.

Bölgedeki tansiyon, 18 Mart tarihinde İran'a ait Güney Pars doğal gaz sahasının vurulmasıyla kritik bir eşiği aştı. Bu gelişmeye sert bir tepki veren Tahran, misilleme olarak Katar'daki Ras Laffan tesislerini ve diğer Körfez rafinerilerini doğrudan hedef aldı. Bu adım, ABD tarafına "bizim tesislerimiz vurulursa sizin de enerji hattınız durur" şeklinde net bir mesaj niteliği taşıyordu. Karşılıklı saldırıların ardından kritik enerji tesislerinin hasar görmesiyle birlikte uluslararası piyasalarda petrol fiyatları hızla yükselişe geçti.

Enerji akışının durma noktasına gelmesi üzerine Washington yönetimi, Hürmüz Boğazı'nı açık tutmak amacıyla Özgürlük Projesi adlı askeri bir planı masaya yatırdı. Ancak krizin derinleşmesiyle dünyanın en önemli enerji geçiş güzergahı olan boğazda bini aşkın ticari gemi mahsur kaldı. Ortaya çıkan devasa lojistik krizin ve artan ekonomik maliyetlerin ardından ABD tarafında Trump yönetimi geri adım atarak söz konusu harekat planını askıya almak zorunda kaldı.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı ve komşu ülkelerin petrol rafinelerini küresel bir koz olarak kullanması, uluslararası ilişkilerde yeni nesil bir savunma doktrini olarak değerlendiriliyor.

Dünyanın en büyük askeri gücüne karşı enerji kartını oynayan Tahran, Körfez'de aşılması zor, ekonomik bir kale inşa etmiş durumda. İlerleyen süreçte benzer krizlerde diğer ülkelerin de bu asimetrik stratejiyi uygulayabileceği öngörülürken, yaşanan tedarik kesintileri Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler açısından da enerji arz güvenliğinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.