ABD’den tüm dünyayı şaşkına çeviren karar: Resmen ayrıldılar

ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı (HHS), Başkan Donald Trump'ın ayrılma kararından bir yıl sonra DSÖ'ye 78 yıllık üyeliğin resmen sona erdiğini açıkladı. Açıklamada, DSÖ'ye yönelik tüm Amerikan fonlarının kesildiği ve kuruluş bünyesinde görev yapan tüm personelin de geri çağrıldığı belirtildi.

Böylelikle, Trump'ın ikinci döneminin ilk gününde imzaladığı kararnameyle başlayan DSÖ'den ayrılma süreci, resmen sona ermiş oldu. DSÖ'ye göre ABD'nin kuruma olan borcu 130 milyon doları aşarken ABD'li yetkililer, örgütten çekilme sürecinin tamamlandığını ancak ayrılığın "tam ve sorunsuz" olmadığını belirtiyor.

Öte yandan, uzmanlar, ABD'nin diğer ülkelerden salgınlara ilişkin erken uyarı sağlayan kritik sağlık verilerine erişiminde boşluklar oluşabileceğini belirtiyor. Georgetown Üniversitesinden halk sağlığı hukuku uzmanı Lawrence Gostin, ABD'nin örgütten ayrılmasının küresel salgınlarla mücadeleyi zayıflatacağını ve ABD'li bilim insanları ile ilaç şirketlerinin yeni tehditlere karşı aşı ve tedavi geliştirme kapasitesini olumsuz etkileyeceğini söyledi.

Gostin, "Benim görüşüme göre bu, yaşamım boyunca alınmış en yıkıcı başkanlık kararlarından biri." değerlendirmesinde bulundu. DSÖ'nün kuruluşunda öncü rol oynayan ve yıllar boyunca en büyük finansal destekçilerinden biri olan ABD, resmi verilere göre örgüte yıllık yaklaşık 111 milyon dolar aidat ve 570 milyon dolar gönüllü katkı sağlıyordu.

DSÖ, mpox, Ebola ve çocuk felci gibi küresel sağlık tehditlerine müdahaleyi koordine ediyor, yoksul ülkelere teknik destek sağlıyor, aşı ve tedavilerin dağıtımına katkıda bulunuyor ve yüzlerce hastalık için rehber ilkeler yayımlıyor. Kuruma, dünyadaki hemen hemen tüm ülkeler üye konumunda yer alıyor. Uzmanlar, ABD'nin çekilmesinin çocuk felcinin ortadan kaldırılması, anne-çocuk sağlığı programları ve yeni virüslerin tespiti gibi küresel sağlık girişimlerini ciddi şekilde zayıflatacağı uyarısında bulunuyor.

ABD Bulaşıcı Hastalıklar Derneği Başkanı Dr. Ronald Nahass, kararı "dar görüşlü ve bilimsel açıdan sorumsuz" olarak nitelendirdi. Donald Trump, göreve gelmesinin hemen ardından ABD'nin, Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşu DSÖ'den çekilmesini öngören başkanlık kararnamesini imzalamıştı.

Kararname metninde, ABD'nin çekilmesinin nedenleri olarak, "örgütün Wuhan, Çin ve diğer küresel sağlık krizlerinden kaynaklanan Kovid-19 salgınını kötü yönetmesi, acilen ihtiyaç duyulan reformları benimsememesi ve DSÖ'nün, üye devletlerin uygunsuz siyasi etkisine karşı bağımsızlığını koruyamaması" gösterilmişti. Metinde ayrıca DSÖ'nün, ABD'den "haksız yere ağır ödemeler talep etmeyi sürdürdüğü" belirtilmişti.