Nişasta bazlı şekere artık ‘dur’ deme vakti!
Derdim, nişasta bazlı şekerin (NBŞ) Türkiye’den bir an önce atılması…
Diğer ülkeler NBŞ’yi çöpe basarken bizim de bu çöplükten kurtulmamız gerekiyor. Çünkü vatandaş artık NBŞ değil, pancar şekeri istiyor.
Avrupa 2017 yılı sonu itibariyle şeker kotalarını kaldırdı.
Halen 13,5 milyon ton şeker üreten Avrupa, 2018’den itibaren 20 - 22 milyon ton şekerle rekorlar kırmaya hazırlanıyor. Hedefi, dünyada pancara dayalı en büyük şeker üreticisi ve ihracatçılarından biri olmak.
Peki Türkiye ne yapıyor?
Türkiye, böyle bir dönemde 14 şeker fabrikasını özelleştirmeye uğraşıyor!
Ancak yine de düşüncelerim halis!
Bence hükümet artık işin sağlık ve ekonomik yönüne bakıyor!
Maamafih, bundan sonra Türkiye’nin pancara dayalı şeker üretimini düşürüp, NBŞ kotalarını artıracağı ve ithalata ağırlık vereceği aklımın ucundan bile geçmiyor…
Ümit ediyorum ki, pancar şekeri, yakın zamanda tüm alanlara hakim olacak! İnsan sağlığını tehdit eden NBŞ kullanımı yok denecek kadar azalacak! NBŞ’nin hayattan çekilmesiyle sağlık harcamaları düşecek. Üretilecek kaliteyle sektörde katma değer artacak. Özelleştirilecek 14 fabrika ve diğer işletmeler, şeker üretimini ikiye, üçe katlayarak Türkiye’yi dünyada daha rekabetçi ve daha büyük ihracatçı yapacak.
Dolayısıyla ben Türkiye’nin, fındık gibi dünyada rekabet edebileceği ender sektörlerden biri olan pancara dayalı şeker üretiminden çıkacağını tahmin etmiyorum…
SEKTÖRDE 6 MİLYAR DOLARI
SOKAĞA ATTIK
Bakınız, dünya fiyatları kıyaslandığında Türkiye’de üçte bir maliyet avantajlı olan nişasta bazlı şekerin satışta kâr marjları da dünya ortalamasının çok üzerinde. Türkiye’de halen 5’i kotalı 10 adet nişasta bazlı şeker (NBŞ) üreten firma faaliyet gösteriyor. Genel manada mısıra dayalı kotalı 1 milyon ton, kotasız 350 bin ton NBŞ üretimi yapılıyor.
Niye böyle, orası başka bir konu, ancak şekerde kendi kendine yeten Türkiye, maalesef NBŞ’ye ve ithalata teslim olmuş durumda.
2002 yılında yürürlüğe giren Şeker Kanunu ile bu zamana kadar şeker pancarı alanlarının yüzde 15’i artık yok. Üretim de giderek düşüyor.1998 yılında22 milyon ton olan şeker pancarı üretimi bugün 16 milyon ton civarında. Şeker pancarında çiftçi sayısı da 450 binden 125 binlere indi. Sektörün bu dönemde katma değer kaybı 6 milyar dolar.
Sebebi nişasta bazlı şekere (NBŞ) sunulan yüksek kotalar…
Kıymetli Ağabeyim Atilla Özdür’ün, “Fabrikalarımız” başlıklı 26 Şubat’taki yazısında eleştirdiği nişasta bazlı şeker sektörüyle ilgili “kapital ahlakı” düşüncelerine katılmıyor değilim. Yani para gelsin de, nereden gelirse gelsin, anlayışı… Ama vatandaşın da sahip olduğu söz konusu endişelerin yakında giderileceği kanaatini de taşıyorum!
5 MİLYON TON ŞEKERİ HEM
YERİZ HEM SATARIZ
Bugün kamu ve özel sektöre ait 33 şeker fabrikası faaliyette. Bunlardan 5’i pancar üreticisi kooperatiflere, 3’ü özel teşebbüse, 25 tanesi de Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ bünyesinde çalışıyor.
Bahsettiğimiz gibi kamuya ait 25 fabrikadan 14’ü özelleştirilmesi için ilana çıktı. Türkiye’de 3,5 milyon tonluk kapasite olduğu halde kotalar sebebiyle yıllık 16 milyon ton şeker pancarından 2,2 milyon ton şeker üretimi gerçekleştiriliyor.
Evet, kota serbestiyeti ve üretimdeki rejimin iyileştirilmesiyle 5 milyon ton şekere, şeker demeyiz!
Diyecekler ki, 5 milyon ton şekeri nereye koyacaksın!
Açıklayalım… Şeker pancarını kullanacak o kadar çok yer var ki… NBŞ piyasalardan çekilsin, bak üretilen pancar şekeri yetecek mi? Yakın gelecekte pancar şekeri o kadar çok kullanım alanı bulacak ki, ihracat yapmaya dahi yetişemeyeceğiz!
Diğer yandan şeker rejiminin değiştirilmesiyle başka büyük kazanımlar da elde edeceğiz. Şeker pancarından sadece şeker üretilmiyor! Melasından biyo ethanol, küspesinden yem, laktik asit ve diğer mono sakaritler, karbonatlı içeceklerde kullanılan karbondioksit (CO2), gıda ve içecek sanayinin vazgeçemediği ürünler…
ŞEKERDE SORUNLAR BELLİ,
ÇÖZÜM DE BELLİ
Her neyse, şeker sektörünün sorunları belli, yapılacak işler de belli...
Sorunları özetle sıralıyorum:
NBŞ üretimine tam destek verilmesi, kayıtdışı üretimler, kimyasal tatlandırıcı ithalatı, kaçak şeker girişleri ve verimsiz çalışan fabrikalar sebebiyle kotaların kaybedilmesi…
Ancak burada da ne hikmetse asıl sorunların üzerine gidilmiyor… Sanki sorunların daha da artması için sözde çözümler sunuluyor!
Gerçek çözüm var mı? Hem de tek kalem… Buyurun görüşlerinize arz ediyorum:
Madem Avrupa kotaları kaldırdı… Türkiye’de NBŞ’nin hem üretimine hem de ithalatına “dur” diyerek acilen pancar şekerinde üretimin büyütülmesi gerekiyor. Şekerle işi olanlara, pancar şekerini kullanma zorunluluğu getirmek kısa vadede en iyi yapılacak iş!
Şeker Kanunu’nun menfi etkilerine rağmen şeker üreticisi, bugün bile sanayicinin istediği kalitede, fiyatta yani rekabetçi şartlarda üretim yapabiliyorsa, sektör hâlâ canlı demektir.
Sektöre bir el atılsa kim bilir neler olacak! Bakınız o zaman, sağlığı bozmayan pancar şekeri ve yan ürünleri nasıl üretiliyor, nasıl satılıyor, nasıl tüketiliyor!
