Küresel ticaret savaşı genişleyerek yayılıyor!
Ne kadar hayırlı olur bilinmez, dünya ticaret savaşı genele yayılma eğiliminde.
Son gelişme savaşın resmi yüzünü haber veriyor… ABD, Çin ürünlerine ek gümrük vergisi uygulamasını resmen başlattı. Ancak diğer ülkeler de boş durmuyor…
ABD’nin uluslararası ticarette kuralsız adımlarından sonra Çin başta, bütün dünya savaşa karşı topyekûn bir duruşu öncelik yapıyor. Ülkeler savunma kalelerini daha muhkem hale getiriyor ve “korumacılık” kalkanını giderek kalınlaştırıyor.
İleride ne olur tahmin etmek zor, ancak küresel ticaret savaşlarının şu anda silahı “korumacılık” olduğu ayan beyan ortada... Savaşı başlatan “ABD”… Savaşın çıkış nedeni “aşırı borçluluk”… Küresel borç içinde, ülkelerin savunma giderleri de oldukça fazla yekûn tutuyor.
Dünyadaki birçok ülkenin anlamak istemediği hatta anlamaktan da kaçtığı “Borçlanma ile ekonomi yürümez, bir yerde mutlaka tıkanır” gerçeği… Bazı ülkeler hâlâ hakikatlerle yüzleşmek de istemiyor… Devekuşu misali, hayal dünyasında gününü gün etme peşinde…
***
Küresel ticaret savaşlarını başlatanlar dünyanın en borçlu ülkeleri…
IMF’nin 2017 verilerine göre dünyadaki ülkelerin toplam kamu borcu 63 trilyon dolar. Borçlulukta ABD 19,9 trilyon dolar ile dünya birincisi. 18,5 trilyon dolar yıllık gelirine karşılık, borcunun gelirine oranı yüzde 107.
Borç şampiyonlarının ikincisi 11 trilyon dolarla Japonya… Borcu milli gelirinin yüzde 240’ına çıkmış… Üçüncü ise 5 trilyon dolar borca sahip Çin… Borcu gelirine karşılık yüzde 130’a ulaşan İtalya 2,5 trilyon dolar, Fransa 2,3 trilyon dolarla ilk 5’i tamamlıyorlar. Özellikle bu ülkelerdeki borç miktarı Avrupa standartları olan yüzde 60’lık oranı çoktan katlamış bile…
Avrupa’nın lideri Almanya’nın da 1,9 trilyon dolar gibi bir kamu borcu var. Ancak borcunun GSYH oranı yüzde 60 ile Avrupa standartlarında… Yani diğer Avrupa ülkeleri gibi borç içinde yüzmüyor.
Diğer taraftan Türkiye’nin kamu borcu ise, milli gelirinin yüzde 30’u kadar… Ancak kamu – özel borç yükü oranı ise yüzde 60’lık standardın çevresinde.
•
Bu kadar büyük bir hinterlanda yayılan borçluluk, aslında ticaret savaşlarının sınırlarını çiziyor. Demek istediğim borcu yüksek her ülke, küresel ticaret savaşının bir parçası.
ABD, Çin ve Avrupa Birliği savaşa direkt dahil olmuş durumda… Ancak suskun Japonya’nın şu anda ne yapacağını kestirmek kolay iş değil! Çünkü borç içinde yüzen Japonya’da ABD’nin “korumacı” politikaları sebebiyle güven ve ihracat endeksi ciddi şekilde geriledi.
ABD’nin çeliğe ve alüminyuma getirdiği ek gümrük vergisinin yanında Japonya’dan otomobil ithalatına da tarife uygulama ihtimali, ülkede otomobil ve petrol sektörlerini endişelendiriyor.
Fakat ticaret savaşlarının Çin ve Japonya’yı da içine alarak genişlemesi, asıl bu ülkelerin tedarikçisi bölgedeki Asya ülkeleri ekonomilerini sarsacağa benziyor.
•
Avrupa Komisyonu, savaşın nereye gideceğini hesaplamak için “Büyümesi kaçınılmaz… Ancak nerede duracağı önemli” diyerek dün üyelerini acilen topladı. Avrupalılara göre, savaşı başlatan ABD, dünya ticaret dengesini bozuyor. Avrupa Komisyonu’nun aldığı tedbirleri ciddi seviyede yürürlüğe koyacağı görünüyor. Avrupa Birliği’ne çelik ihraç eden Çin, Hindistan, Rusya, Güney Kore, Türkiye ve Ukrayna, savaşın içine hemen girmesi beklenen diğer ülkeler…
Euro Bölgesi Başkanı ve Portekiz Maliye Bakanı Mario Centeno’nun, ABD Başkanı Donald Trump’ın uygulamaya başladığı ek gümrük vergisi ve beraberinde savurduğu tehditlerinin, Avro Bölgesi ekonomik toparlanmasına katkı vereceğini savunmasına karşılık, hiçbir Avrupa ülkesi Centeno’ya ait fikrin doğruluğuna inanmıyor.
Çünkü Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya, küresel ticaret savaşından zararlı çıkacağını biliyor. Oyununu buna göre oynuyor. Ekonomisi serbest dünya ticaret modeline ayarlı Almanya, ihraç ettiği malların ABD ve Çin’den farklı olduğunun farkında. Dolayısıyla IMF’nin Brexit dolayısıyla 2018 GSYH’ini yüzde 2,2’ye, 2019 GYSH’ini yüzde 2’ye çektiği Almanya, borçlarını azaltma yolunda savaşa tutuşan ülkelerin oyununa gelmek istemiyor. Alman yöneticiler ülkedeki büyümeleri IMF öngörülerinin daha üstünde tutmayı hedefliyor.
•
Küresel ticaret savaşının ikinci büyük aktörü Çin, ABD’nin 34 milyar dolar değerindeki 800’den fazla ithalat ürününe yüzde 25 gümrük vergisi uygulamasına misilleme yaptı ve ABD’ye karşı o da yeni gümrük tarifelerini resmen yürürlüğe koydu.
Çin Ticaret Bakanlığı yetkilileri, ABD’ye yönelik alınan tedbirleri yürürlüğe koyarken, “Tehditlere ve şantaja boyun eğmeyeceğiz. Küresel serbest ticareti savunmada kararlılığımız tam. ABD menşeli 128 ürüne yüzde 15 – 25 arasında tarife getirmiştik. Şimdi bu tarifeler daha da ağırlaştırılıyor” diyerek savaşta cepheyi biraz daha genişletti.
Evet, ticarette büyük savaşın eli kulağında... Borcu yüksek ülkeler ticaret savaşlarını başlattı ve savaş da borçlu ülkeler arasında genişleyerek yayılıyor…
Böyle bir savaşta Türkiye’mizin yer alacağı doğru yeri belirlemek ise yeni hükümete düşüyor.
