İyi yola giren istihdam kötü yollara düşmesin!
İş gücüne “yüksek katılım” işsizlik oranlarını sürekli yukarı itiyor. Türkiye, iş gücüne katılan her yıl ortalama 700 bin kişiye iş bulmak zorunda.
Son işsizlik oranı gayretlerle “yüzde 10’luk psikolojik sınır”a yaklaştı… 2018 Mart itibariyle işsizlik oranımız yüzde 10,1… “Yüzde 10’luk direnç” hâlâ kuvvetli… Aylardır kırılamıyor! Ancak işsizlikte yüzde 9’lu rakamlara giden yolların iyice açıldığına dair tahminler de yükseliyor… Belki Nisan veya Mayıs’ta işsizlikte tekli rakamları görebiliriz… Yani 23 ay önce yakalanan yüzde 9,4’lük oran uzakta değil. Çünkü 2018 Mart’ındaki yüzde 9,9’luk mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranı, tekli rakamları müjdeliyor.
Diğer taraftan 2016 yılının sonunda yüzde 12,7’ye ve 2017 Ocak’ta son 7 yılın zirvesine çıkarak yüzde 13’e ulaşan işsizlik oranının, istihdam seferberlikleriyle 2017 Mayıs’ından itibaren yüzde 10’lar seviyesinde düşüş eğilimine girmesi elbette sevindirici…
Antiparantez, “İşsizlik oranları nasıl bulunuyor?” diye merak ediyorsunuzdur, anlatayım… Gerçek işsiz sayısını değil de, işsizliğin özeti olan bu hesaplama genellikle tüm dünyada aynı şekilde uygulanıyor… İşsizlik oranı, son 3 ayda iş aradığını ibraz edip 15 gün içinde işbaşı yapabileceğini bildirenlerin sayısı, toplam işgücü sayısına bölünüyor… Oran ortaya çıkıyor…
Dedim ya, 2018 Mart’ında toplam işsizlik oranı yüzde 10,1… Son 22 ayın en düşük seviyesi… Bu ayda işgücü 578 bin kişi artarak 31 milyon 709 bin kişiye ulaşmış… “Son 3 aydır işsizim 15 gün içinde işbaşı yapabilirim” diyenlerin sayısı da 432 bin kişi azalışla 3 milyon 210 bin kişiye inmiş… 3 milyon 210 bini, 31 milyon 709 bine böldüğünüzde yüzde 10,1’lik işsizlik oranını buluyorsunuz.
•
2016 yılının işsizlik oranlarını hatırlatayım…
Yıla yüzde 11,1 oranıyla başlanıyor… Şubat’ta yüzde 10,9 ve Mart ayında yüzde 10,1’le devam ediliyor. Nisan’da psikolojik sınır yüzde 9,3 ile aşağı yönlü kırılıyor. Mayıs ayında bu kırılış yüzde 9,4 ile sürüyor ama Haziran’da yüzde 10,2’lik artışla psikolojik sınır tekrar aşılıyor…
İşsizlik, 2016 Temmuz’da yüzde 10,7 ile tekrar yukarı yönlü hareketlenmeye başlıyor… Ağustos ve Eylül’de yüzde 11,3’e çıkan işsizlik oranı, Ekim’de yüzde 11,8, Kasım’da yüzde 12,1 ve Aralık’ta yüzde 12,7 ile alarm veriyor… 2016 bittiğinde yıllık işsizlik ortalaması yüzde 10,9 oluyor.
2017 yılının ilk 3 ayında işsizlik ateşi iyice yükseliyor… Çabalar, Ocak’ta yüzde 13, Şubat’ta yüzde 12,6 ve Mart’ta yüzde 11,7 oranlarına engel olamıyor…
2017 Nisanı’nda biraz gevşeyip yüzde 10,5’tan Mayıs ve Haziran’da yüzde 10,2’lere inen işsizlik, Temmuz’da yüzde 10,7 ve Ağustos ve Eylül’de yüzde 10,6 ile yeniden yukarı yönlü bir ivme kazanıyor… Ekim ve Kasım aylarıyla yüzde 10,3’leri gören işsizlik, Aralık’ta yüzde 10,4 ile yılı tamamlıyor… 2017 ortalama işsizlik oranı yine 2016 gibi yüzde 10,9 olarak gerçekleşiyor.
•
İşsizlikle ilgili bir anekdot daha vereyim… Bu zamana kadar hep “Büyümeler yüksek de niçin işsizlik oranları düşmüyor?” diye eleştiriler oldukça yoğun olurdu… 2018 Mart rakamları aslında bu eleştirilere biraz da cevap niteliğinde… Normalde büyüme kadar işsizliğin gerilemesi lazım… İşte 2017 yılı 3’üncü çeyrekten itibaren yükselen ve bu yılın ilk çeyreğinde de yakalanan yüzde 7,4’lük büyüme doğrultusunda son 8 aydır işsizlik oranları düşüşte…
Şöyle ki, 2017 Ağustos ile birlikte işsizlerin sayısında 89 bin kişi ile başlayan düşüş süreci 2018 Mart’agelinceye kadar aralıksız devam etmiş… Hele hele 2017 Kasım’ından bu yana her ay sırasıyla işsiz sayısında azalma 440 bin, 581 bin, 576 bin, 546 bin ve son olarak 432 bin kişi olarak rakamlara yansımış…
Daha açık bir ifadeyle; 2017 Mart ayında yüzde 11,7 olan işsizlik oranının tam bir yıl sonra 2018 Mart’ta yüzde 10,1’e düşmesi tesâdüf değil. Tabi ki bu olumlu gelişmeye istihdam seferberliği veya başka bir nedenle son 1 yıl içinde 1 milyon 10 bin kişinin istihdama katılmasının etki etmediğini kimse söyleyemez… Dolayısıyla son 1 yıldır ekonomide büyüme ve istihdam arasındaki kuralların doğru ve yerinde çalıştığı gözleniyor.
Tabi, en büyük mesele genç işsizlik… Burada da inişli çıkışlı oranlara rağmen son 22 aydır bir iyileşmeden bahsetmek mümkün… 2017 Ekim’den bu yana, yani son 6 aydır 4,8… 4,6… 4,3 puan gibi yüksek düşüşlerin gözlendiği genç işsizlik oranlarında önemli azalışlar dikkat çekiyor…
Nitekim 2017 Ocak ayında yüzde 24,5’e çıkan genç işsizlik oranı 2018 Mart’ta yüzde 17,7’ye gerilemiş… Şayet bozulmazsa genel işsizlik oranlarıyla birlikte genç işsizlik oranlarındaki bu düşüşler de politikaların iyi işlediğini söylüyor…
İstihdamda diğer sorun kayıt dışılık… Mart 2018 rakamlarına göre 0,7 puanlık bir azalış söz konusu olsa da oran hâlâ yüzde 32,4… Oldukça yüksek…
İyi yola giren istihdamın ve işsizlik oranlarının kötü yola düşmeden daha da iyileştirilmesi şart!
