Haydi enflasyonu düşürme seferberliğine var mısınız?
Enflasyon… Ekonominin içindeki ağaç kurdu… Veya iktisadi hayatın diyabet hastalığı… Kanser hücresi de diyebilirsiniz…
İyi huylusu da var, ama geç kalınırsa kemoterapi bile fayda etmiyor…
Kötü huylusundan Allah korusun…
Enflasyon, ekonomiyi bozar. Siyasi ve sosyal alanlar dahil oluşabilecek her sorunu tetikler…
İnsan hasta olmak ister mi, hayır.. İşte yüksek enflasyon da hiç mi hiç, istenmeyen bir olgu...
***
Çarşı - pazarda fiyatlar sürekli yükseliyorsa, diğer taraftan da paranızın değeri devamlı düşüyorsa, biliniz ki enflasyon girdabındasınız…
Hastalığın ilk teşhisi bu…
Enflasyon talep veya maliyet kaynaklı olabilir… Üretilen mal ve hizmetler, tüketici talebini karşılayamıyorsa, enflasyonu bekle…
Kayıt dışı da dahil, çeşitli nedenlerle tedavüldeki para, altın, döviz miktarı artmasına karşılık mal üretilemiyorsa, buyrun enflasyona…
Toplam harcamalar, toplam gelirden fazlaysa bekle, geliyor, kapıda…
***
Ya da yüksek maliyetlerle üretim gerçekleştiriliyorsa enflasyonu yine bekle… İnsanlar bu defa yüksek fiyatlar sebebiyle tüketemeyecek. Talepsizlik mal ve hizmet azlığını, o da ekonomik durgunluğu ortaya çıkaracak…
Böylece fiyatlar daha da artacak… Bu da maliyet enflasyonu.. Stagflasyon da deniyor.
***
Şayet talep ve maliyet enflasyonu birlikte devreye girmişse… Hele bir de faiz bu işe bulaşmışsa o zaman şenliği seyret!
Şeker – tansiyon – kolestrol!.. 3’ü bir arada…
Haydi tedavi edebilirsen et!. Bu da aynı şey!..
***
Enflasyonla ilgili önemli bir teşhis daha…
İthalatı yüksek ülkeler, enflasyondan kurtulamaz… Cari fazla vermeden bu hastalıkla baş etmek oldukça zor. Cari fazla veren ülkelerde enflasyon yok mu? Olabilir ama, kontrollü, bünyeye uygun, kimsenin şikayet etmediği fiyat artışları olursa ekonomiyi bozmaz, bilakis canlandırır…
***
Hani bizim ülkede “liberal ekonomi” diyorlar ya!. Enflasyonu düşürelim diye... “Faiz çubuğuna sarılalım” diyenler var ya…
Boşuna uğraşmayın, derim… İş yapıyorum diye, ona buna, bol bol faiz ödersiniz. Faiz enflasyon düşürmez, maliyetleri artırır…
***
Yine derim ki, önce üretim kaynaklarını bir kontrol ediniz. Kıtsa zaten enflasyon baskısındasınız. Hemen üretim kapasitenizi, potansiyelinizi arttırmanız gerekiyor! Kaynak var ama, kullanamıyor, üretemiyor, insanlara adilane paylaştıramıyorsanız…Yine aynı durum… Enflasyon…
O zaman üretimde hemen öncelikli yapısal sorunlarınızı halletmeniz lazım…
Teknolojiye önem vermek, yerli kaynakları harekete geçirmek gibi... Ucuz, kaliteli üretip ulaşılabilir uygun fiyatlarla mal ve hizmetleri tüketiciyle buluşturmak gibi... İhracatı artırmak gibi...
***
Bizde enflasyondaki yüksek seyrin sebebi Türk Lirası’ndaki değer kaybı, başta enerji ve dayanıklı mallar olmak üzere ithalat fiyatlarının artışı, gıda fiyatlarının önlenemez yükselişi deniyor. Evet, doğru... Peki, kuru nasıl halledeceğiz?
Enflasyonla mücadele, fiyat istikrarı sadece Merkez Bankası’nın görevi mi?.
Merkez’in silahları; para politikası, sıkılaştırma, alt band, üst band, geç likidite penceresi, gecelikler gibi faiz oranlarıyla oynamak. Bunlar ne kadar çare olacak? Asıl, ortalığı kim düzeltecek?
***
Tamam, tamam, Merkez Bankası özerktir, diyorsunuz, anladık… Ama Merkez Bankası tek başına ne yapsın! Elinde birkaç çakaralmaz... “Hadi şu orduya haddini bildir”, diyorsunuz…
Olur mu, bu?. Hayır, hayır, kesinlikle olmaz...
Enflasyonla mücadele, hükümet dahil tüm vatan evladının vazifesi... Bırakınız, TCMB Türk Lirası’nın iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri alsın... Yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye yönelik kur rejimini belirlesin. Para politikasını yönetsin. Ama bir zahmet herkes de elini taşın altına koyuversin...
Değil mi?
***
Artık enflasyonda yüzde 4’leri, 3’leri, hatta daha aşağıları görmek istiyoruz…
Yüzde 8,5’ları, 9-10’ları; yüzde 30’lar, 40’lar, 50’ler gibi tarihe gömmek istiyoruz…
Haydi enflasyonu düşürme seferberliğine var mısınız?.. İşte meydan, buyrun!..
