Bakalım Çetinkaya ne paylaşacak?
Türkiye’deki enflasyon ve faizlerin seyrinde döviz kurunun ciddi etkisi olduğu artık herkesçe mâlum! Yılbaşından bu yana yüzde 50 civarında artan dolar ve avronun ekonomik gidişatı ve tüketici fiyatlarını nasıl olumsuz etkilediği ortada.
Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Murat Çetinkaya yılın 4’üncü enflasyon raporunu bugün İstanbul’da açıklıyor. İlkini Ocak, ikincisini Nisan ve üçüncüsünü Temmuz’da duyuran TCMB’nin Ağustos ve Eylül’de enflasyon ve kurdaki yüksek dalga boylarını son raporunda nasıl resmedeceğini, 9 Ekim’de Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak tarafından açıklanan “Enflasyonla Topyekûn Mücadele” programını nasıl değerlendireceğini ve 2018-2019 yıllarına nasıl bakacağını merak etmiyor değiliz!
***
Antiparentez bir hakikati paylaşmak zorundayız… Ağustos’ta 7,2 liraya çıkan doların son zamanlardaki düşüşünü ekonomi dışı manevralara bağlamak sağlıklı bir yaklaşım olmaz! Zirâ son dönemde kurdaki düşüşe Ağustos’tan başlayarak Eylül ve Ekim’de devam eden faizdeki yüksek artışların sebep olduğu rakamlarla ifade edilebiliyor.
Yani kurla yükselen faizler, papaz Brunson davasının karara bağlanmasını destek yaparak döviz fiyatlarını aşağı çekmiş görünüyor. Faiz olmadan bu memlekete döviz gelmez, bunu yerlisi de yabancısı da biliyor! Dolayısıyla para aniden dövizden faize yöneldi. Ayrıca Hükümetin açıkladığı programların da; kur, enflasyon ve faizdeki menfi veya müspet etkilerini ancak gelecek aylarda veya 2019’un ilk çeyreğinde hissedebileceğiz, bu da mâlum bir hakikat…
Döviz fiyatlarındaki düşüşün sebeplerini daha iyi anlamak açısından konuyu biraz açayım… Gösterge faizinin Ağustos’ta yüzde 28’leri geçtikten sonra Eylül’de yüzde 25, Ekim’de yüzde 27 tepe noktalarındaki seyri, bankalardaki aylık faiz oranlarının yüzde 3’ü geçerek yıllık yüzde 40’ları aşması, dövizin soluksuz artışını durdurdu. Diğer taraftan ithalattaki gerileme ve cari denge ile ilgili rakamlar, büyümedeki zayıflama, şirketlerin konkordatoya gidip borçlarını yapılandırmaları, ayrıca bankaların arka arkaya yurtdışından sağladıkları sendikasyon kredileri de döviz fiyatlarının artış hızını yavaşlattı.
Papaz Brunson’ın memleketine gönderilmesi ve Halk Bankası sorununun çözülüp ABD ile işlerin düzeleceğine dâir beklentilerle kurun gevşediği şeklinde bir yorum getirilse de kur baskısının hafiflemesinde sıraladığım sebepler doğrultusunda piyasa etkisini kimse inkâr edemez!
***
Müteakiben bizdeki enflasyonun ana muharriki döviz kurunu en yakın süreçte etkileyecek olayları da sıralayayım… Türkiye’deki Ekim ayı enflasyon rakamları… 6 Kasım’da yapılacak ABD Kongre seçimleri ve yine ABD Merkez Bankası FED’in Aralık’ta yapması muhtemel faiz artışı kura hareket kazandırabilir. Ne diyelim, çokça tartışılsa bile ABD piyasaları 4’üncü faiz artışını bugünden fiyatlamaya başlamış.
Ekim ayı enflasyonu ve enflasyon raporunun açıklanacağı söz konusu ortam oldukça hassas! Hâlen Yeni Ekonomi Programı’nın (YEP) ilk etabı dengelenme safhasındayız. 2019 yılında büyümeyi sağlıklı ve sürdürülebilir bir zemine oturtmak için yapılması gereken daha çok iş var. Öncelikle insan gücü ve güçlü topluma yönelik proje ve programlara geçmeden mutlaka enflasyon ve cari dengenin makul seviyelere indirilmesi gerekiyor.
***
TCMB bugün yılın son enflasyon raporunu kamuoyu ile paylaşacak. Rapor YEP hedefleriyle ne kadar örtüşecek hep birlikte göreceğiz. Ancak TCMB Başkanı Murat Çetinkaya, Temmuz ayında 3’üncü Enflasyon Raporu’nu açıklarken bazı hususlara dikkat çekmişti…
Neydi bu hususlar?... Hatırlatayım…
“1. Para ve maliye politikası eşgüdümününe dâir riskler… 2. Fiyatlama davranışı ve beklenti oluşumunda bozulma… 3. Yabancı sermaye akımlarının zayıflaması… 4. Finansal piyasalarda oynaklıkların sürmesi… 5. Banka kredilerindeki arz yönlü sıkılaşma… 6. Küresel ölçekte korumacı ticaret politikalarının olumsuz etkisi… 7. Petrol fiyatlarının yükselmesi… 8. Gıda fiyatlarındaki artış…”
Temmuz sonu itibariyle TCMB’nin sıraladığı 8 maddelik risk tablosu bugün tamamen ortadan kalktı mı, hayır! İşte Başkan Murat Çetinkaya, bugün yine Temmuz’da sıraladığı riskler çerçevesinde yeni gelişmeleri de ekleyerek yılın 4’üncü Enflasyon Raporu’nu kamuoyu ile paylaşacak…
Bakalım ne paylaşacak?
