Üçüncü dünya savaşı çanları mı çalıyor! İran'daki gerilim dünyayı nereye sürüklüyor

Birinci Dünya Savaşı, 28 Haziran 1914’te Saraybosna’da gerçekleşen bir suikastla başladı. Avusturya-Macaristan veliahtı Franz Ferdinand’ın öldürülmesi, domino etkisi yaratarak altı hafta içinde Avrupa’yı, ardından tüm dünyayı savaşa sürükledi. İkinci Dünya Savaşı ise 1 Eylül 1939’da Nazi Almanyası’nın Polonya’yı işgaliyle başladı. Bölgesel bir kriz, kısa sürede küresel bir çatışmaya dönüştü. Tarih gösteriyor ki büyük savaşlar genellikle tek bir kıvılcımla başlıyor. Bugün ise o kıvılcımın Orta Doğu’da çakıp çakmadığı yönünde küresel bir tartışma var.

İran–İsrail-ABD Savaşı Resmen Başladı İran ile İsrail arasındaki yıllardır süren gölge savaş, ABD’nin İsrail’le birlikte doğrudan askeri operasyonlara katılmasıyla açık bir çatışmaya dönüştü. ABD’nin İran bağlantılı hedeflere yönelik operasyonları sonrası Tahran, yalnızca İsrail’i değil bölgedeki Amerikan varlıklarını da hedef aldı. Füze ve İHA saldırıları, Körfez hattı ve Doğu Akdeniz’i içine alan geniş bir cephe oluşturdu. Uzmanlara göre artık mesele “bölgesel gerilim” değil, küresel güçlerin karşı karşıya gelme riski.

Üçüncü Dünya Savaşı Senaryoları: Kritik 5 Cephe Uluslararası güvenlik analiz merkezleri uzun süredir büyük güçleri karşı karşıya getirebilecek 5 kırılgan bölgeye dikkat çekiyordu: Tayvan Boğazı NATO’nun doğu sınırı (Ukrayna hattı) İsrail–İran ekseni Kore Yarımadası Hindistan–Çin Himalaya sınırı Bugün bu listenin en üstüne İsrail–İran hattı yerleşmiş durumda.

İsrail–İran Cephesi: Bölgesel Savaştan Küresel Krize ABD’nin İsrail’le birlikte hareket etmesi denklemi değiştirdi. Artık savaş yalnızca iki ülke arasında değil. İran’ın nükleer tesisleri hedefte. Körfez ülkeleri baskı altında. ABD üsleri risk altında. Hizbullah ve bölgesel milisler devreye giriyor. Bu tablo, Rusya ve Çin’in nasıl pozisyon alacağı sorusunu da gündeme taşıyor. Eğer bu iki güç doğrudan ya da dolaylı müdahil olursa, çatışma küresel bir bloklaşmaya dönüşebilir. Ancak İran'a destek açıklamaları yapsalar da bu iki ülkenin çatışmalara doğrudan katılmayacakları ortada. Bu durumda İran yalnız kaldı. Üstüne üstlük İsrail ve ABD dışında üçüncü ülkelere de 'Amerikan üsleri' nedeniyle saldırılar düzenledi, yani kendisine düşman ülke sayısını artırdı.

İsrail ve ABD'nin İran'a açtığı bu savaşın üçüncü dünya savaşına dönüşme ihtimali var ama düşük bir ihtimal. Körfez ülkeleri İran'ın bombalarından nasibini aldı ve ister istemez karşı taraftalar. Ayrıca askeri kapasitelerinin İran'la ya da başka bir ülkeye başa çıkacak kadar yeterli olmadığı açıkça görüldü. İran her şeye rağmen yalnız görünüyor. Rusya ve Çin, İran'a aktif olarak destek vermediği sürece bu savaşın bir dünya savaşına evrilmesi pek mümkün görünmüyor. Peki ya 3. Dünya Savaşı'na yol açmasından endişe edilen diğer çatışmalar nelerdi ve bu potansiyele erişmeleri münkün mü?

NATO Sınırı ve Ukrayna Rusya–Batı gerilimi hâlâ yüksek. NATO’nun doğu kanadında askerî hareketlilik artarken, Kremlin’in bazı hamleleri doğrudan NATO çatışma riskini canlı tutuyor. Eğer İran kriziyle eş zamanlı bir NATO–Rusya gerilimi tırmanırsa, iki ayrı cephe belki birleşebilir. Ancak bu da düşük bir ihtimal.

Tayvan Boğazı Çin’in Tayvan çevresindeki askerî faaliyetleri artıyor. ABD’nin Orta Doğu’da yoğunlaşması, Pekin’in Asya-Pasifik’te daha agresif bir hamle yapmasına yol açabilir mi? Analistler bu soruyu artık daha yüksek sesle soruyor. Bu olası çatışma şu anda 3. Dünya Savaşı'nı başlatma ihtimali en yüksek olasılık olarak görülüyor.

Kore Yarımadası Kuzey Kore’nin füze denemeleri ve nükleer kapasitesi, ABD–Güney Kore tatbikatlarıyla birleşince yanlış hesaplama riski büyüyor. Rusya ile Kuzey Kore arasında bir savaş ya da saldırı durumunda birbirine destek olma anlaşması var. Bu da buradan olası bir 3. Dünya Savaşı çıkma ihtimalini yüksek tutuyor. Ancak Rusya, Ukrayna'da bir sonuca ulaşamadığı sürece bu ihtimal uzak.

Hindistan–Çin Himalaya Hattı Nükleer güç sahibi iki ülke arasındaki sınır gerilimi, küçük bir çatışmanın bile büyük sonuçlar doğurabileceği bir alan olmaya devam ediyor. En bilinmez çatışma alanı. Her şey olabilir, hiçbir şey de olmayabilir.

Büyük savaşların başlaması hangi şartları gerektiriyor? Tarihsel analizlere göre dünya savaşları genellikle planlı bir “küresel savaş kararı” ile değil, yanlış hesaplama, ittifak zinciri ve misilleme döngüsüyle başlar. Bugünkü risk tam da burada yatıyor: İran misilleme yapıyor, ABD karşılık veriyor, bölgesel milisler devreye giriyor, enerji hatları hedef oluyor, küresel piyasalar sarsılıyor. Bir noktada büyük güçler doğrudan karşı karşıya kalabilir. Kaynak: HaberGlobal